Research Article

Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz

Volume: 19 Number: 8 October 24, 2026
TR EN

Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz

Abstract

Kartpostallar; kişiler arası haberleşmeyi görsel temsille birleştiren ve yayımlandıkları dönemin toplumsal, kültürel ve kentsel yaşamına ilişkin veriler taşıyan iletişim araçlarıdır. Türkiye’de kartpostal yayıncılığının gelişimi, dünyadaki yaygınlaşma süreciyle aynı döneme değil, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerine denk düşmektedir. Bu araştırma, İstanbul’da kartpostal yayıncılığını başlatan editörlerden Max Fruchtermann’ın 1895-1918 yılları arasında yayımladığı İstanbul kartpostallarını kentsel iletişim bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmanın veri seti, amaçlı örnekleme yoluyla seçilen 20 kartpostaldan oluşmakta; görsel ve yazılı içerikler betimsel analizle çözümlenmektedir. İncelenen kartpostallar, İstanbul’un mekân temsilleri, İstanbul ve deniz, Osmanlı toplumunda meslekler ve Osmanlı toplumunda insan portreleri olmak üzere dört betimsel tematik birim altında değerlendirilmiştir. Bulgular; kartpostalların anıtsal yapılar, kamusal mekânlar, deniz manzaraları, meslekler ve insan portreleri aracılığıyla geç Osmanlı İstanbul’unun gündelik yaşamını ve kent kimliğini dolaşıma sokan görsel iletişim araçları olarak işlediğini göstermektedir. Çalışma, daha önce ağırlıkla sanat tarihi, kültürel miras, görsel kültür ve efemera bağlamlarında incelenen Fruchtermann kartpostallarını kentsel iletişim ve iletişim tarihi açısından ele alarak literatüre katkı sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyen herhangi bir kurum yoktur.

Project Number

Çalışma bir projeden üretilmedi

Ethical Statement

Bu makalenin araştırması yapılırken ve yazım sürecinde akademik yayın ve etik ilkelerine uyulmuştur.

Thanks

Bu çalışmada incelenen tüm kartpostallar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Atatürk Kitaplığı'nın dijital kartpostal kataloğundan temin edilmiştir. Kartpostalların çoğu Talat Albayrak Kütüphanesi damgasını taşımaktadır. Çalışma kapsamında, İBB'nin Feshane'deki Naile Akıncı Kütüphanesi'nde bulunan, Mert Sandalcı'nın “Max Fruchtermann Kartpostalları” adlı üç ciltlik eseri incelenmiştir. Yazar, araştırma sürecindeki desteklerinden dolayı her iki kütüphanenin çalışanlarına teşekkür ederim.

References

  1. Adıyaman, M. (2023). Efemera ile kent kültürel mirası bağlamında Hakkâri kartpostalları. The Journal of Mesopotamian Studies, 8(1), 7-26. https://doi.org/10.35859/jms.2023.1251790
  2. Aiello, G., & Tosoni, S. (2016). Going about the city: Methods and methodologies for urban communication research—Introduction. International Journal of Communication, 10, 1252-1262.
  3. Arıkan, R. (2017). Araştırma yöntem ve teknikleri (4. bs). Nobel Akademik Yayıncılık. https://www.nobelyayin.com/arastirma-yontem-ve-teknikleri-3378.html
  4. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14.
  5. Barthes, R. (1981). Camera lucida: Reflections on photography. Hill and Wang.
  6. Benjamin, W. (1999). A short history of photography. In M. W. Jennings, H. Eiland, & G. Smith (Eds.), Selected writings: Volume 2, 1927-1934 (pp. 507-530). Belknap Press.
  7. Bölük, G. (2020). Fotoğraf tarihinde kartpostal ve fotokartların önemi | Apaçık Radyo. https://apacikradyo.com.tr/foto-muze/fotograf-tarihinde-kartpostal-ve-fotokartlarin-onemi
  8. Çelik, A. (2011). Abdülmecid Efendi Kütüphanesi kartpostal koleksiyonu. TBMM Milli Saraylar Kültür Sanat-Tarih Dergisi, 8. https://isamveri.org/pdfsbv/D01111/2011_8/2011_8_CELIKA.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environment and Culture, Cultural Studies (Other), Urban Sociology and Community Studies, Cultural and Natural Heritage, Heritage, Archive and Museum Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2026

Submission Date

April 21, 2026

Acceptance Date

October 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 8

APA
Gökmen, M. (2026). Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz. Kent Akademisi, 19(8), 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1935522
AMA
1.Gökmen M. Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz. Urban Academy. 2026;19(8):1-22. doi:10.35674/kent.1935522
Chicago
Gökmen, Mustafa. 2026. “Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları Ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz”. Kent Akademisi 19 (8): 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1935522.
EndNote
Gökmen M (October 1, 2026) Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz. Kent Akademisi 19 8 1–22.
IEEE
[1]M. Gökmen, “Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz”, Urban Academy, vol. 19, no. 8, pp. 1–22, Oct. 2026, doi: 10.35674/kent.1935522.
ISNAD
Gökmen, Mustafa. “Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları Ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz”. Kent Akademisi 19/8 (October 1, 2026): 1-22. https://doi.org/10.35674/kent.1935522.
JAMA
1.Gökmen M. Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz. Urban Academy. 2026;19:1–22.
MLA
Gökmen, Mustafa. “Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları Ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 8, Oct. 2026, pp. 1-22, doi:10.35674/kent.1935522.
Vancouver
1.Mustafa Gökmen. Max Fruchtermann’ın Eski İstanbul Kartpostalları ve Kentsel İletişim Üzerine Bir Analiz. Urban Academy. 2026 Oct. 1;19(8):1-22. doi:10.35674/kent.1935522

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com