Research Article

Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği

Volume: 19 Number: 8 October 31, 2026
TR EN

Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği

Abstract

Türkiye, son on beş yılda köklü bir kentsel dönüşüm dalgasıyla yüzleşmektedir. 2010 öncesinde inşa edilmiş yapılarda yaygın biçimde kullanılmış asbest içerikli malzemelerin söküm sürecinin kontrolsüz yürütülmesi, inşaat sektörü çalışanlarını ciddi lifsel maruziyet tehlikeleriyle yüz yüze bırakmaktadır. Bu çalışmada, İstanbul'da 7 aktif asbest söküm sahasında yürütülen alan gözlemlerine dayanılarak Fine-Kinney nicel risk değerlendirme yöntemi ile 30 ayrı tehlike senaryosu incelenmiştir. Söküm öncesi hazırlık, aktif söküm ve söküm sonrası temizlik aşamalarını kapsayan 42 kalemlik yapılandırılmış gözlem protokolü uygulanmış; iki bağımsız değerlendirici arasındaki uyum Cohen's Kappa ile kanıtlanmıştır (κ = .78). Örneklem, 2 izolasyon ve 5 çatı olmak üzere toplam 7 söküm sahasından oluşmakta; gözlemler 1.745 m²'lik toplam alanda 15 iş günü boyunca yürütülmüştür. Senaryoların %70,0'ı önemli ve üzeri risk düzeyine (R>70) girmektedir. Karantinasız söküm, negatif basınçsız söküm başlatma ve molada negatif basınç ünitesinin kapatılması R=720 ile en kritik skoru paylaşmakta, kuru söküm tekniği R=540 ile bu ikisini izlemektedir. İzolasyon sahalarındaki ortalama risk (R=312), çatı sahalarını (R=248) Mann-Whitney U testi ile istatistiksel olarak anlamlı biçimde aşmaktadır (U = 8.00, p = .042). Kişisel koruyucu donanım uygunsuzluğu çalışanların %58,3'ünde, eğitim kaydı eksikliği sahaların %71,4'ünde saptanmıştır. Test edilen üç hipotezin tamamı desteklenmiştir. Bulgular, mühendislik kontrollerinin prosedürel denetim ve sistematik eğitimle eş zamanlı yürütülmesinin zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'nin 0,1 lif/cm³ olan zaman ağırlıklı ortalama maruziyet sınırının Avrupa Birliği'nin güncel 0,01 lif/cm³ standardıyla uyumlaştırılması artık ertelenebilir bir politika gündemi değildir.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Bu çalışma, gönüllü saha gözlemine ve kamuya açık mevzuat belgelerine dayanmaktadır; insan katılımcı içeren deneysel bir protokol uygulanmadığından etik kurul iznine gerek yoktur. Çalışmaya dahil edilen tüm çalışanlara sözlü bilgilendirme yapılmış, gönüllülük ilkesi ve verilerin yalnızca akademik amaçla kullanılacağı hususunda bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Thanks

Teşekkür edilecek kişi veya kurum bulunmamaktadır.

References

  1. Anaç, M. (2025). Mevcut yapıların yıkım-söküm süreçlerinde ortaya çıkan risklerin azaltılması: Bir model önerisi. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 17–33. https://doi.org/10.35341/afet.1529344
  2. Atabey, E. (2008). Türkiye'de sağlık riski oluşturan krizotil ve amfibol asbest ile eriyonit minerali içeren kayaların dağılımı. E. Atabey (Ed.), Uluslararası katılımlı tıbbi jeoloji sempozyum kitabı içinde (ss. 19–24). YMGV Yayınları.
  3. Bağdatlı, M. C., & Kılıç, A. M. (2020). Occupational safety risk analysis of organized industrial enterprises in Nevşehir Province of Turkey by Fine-Kinney method. International Journal of Engineering Technologies and Management Research, 7(7), 33–41. https://doi.org/10.29121/ijetmr.v7.i7.2020.722
  4. Binazzi, A., Di Marzio, D., Verardo, M., Migliore, E., Benfatto, L., Malacarne, D., & ReNaM Working Group. (2021). Asbestos exposure and malignant mesothelioma in construction workers. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(1), 235. https://doi.org/10.3390/ijerph19010235
  5. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı [ÇSGB]. (2013). Asbestle çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri hakkında yönetmelik (Resmî Gazete Sayı: 28633). T.C. Resmî Gazete.
  6. European Committee for Standardization [CEN]. (2004). EN 13982-1: Protective clothing for use against solid particulates – Part 1: Performance requirements for chemical protective clothing (Type 5). CEN.
  7. European Parliament and Council of the European Union. (2009). Directive 2009/148/EC on the protection of workers from the risks related to exposure to asbestos at work. Official Journal of the European Union, L 330, 28–36.
  8. European Parliament and Council of the European Union. (2023). Directive (EU) 2023/2668 of 22 November 2023 amending Directive 2009/148/EC on the protection of workers from the risks related to exposure to asbestos at work. Official Journal of the European Union, L 2023/2668.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2026

Submission Date

May 17, 2026

Acceptance Date

October 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 8

APA
Turan, H., & Söğüt, A. (2026). Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Kent Akademisi, 19(8), 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1953344
AMA
1.Turan H, Söğüt A. Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Urban Academy. 2026;19(8):1-19. doi:10.35674/kent.1953344
Chicago
Turan, Haldun, and Ali Söğüt. 2026. “Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği”. Kent Akademisi 19 (8): 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1953344.
EndNote
Turan H, Söğüt A (October 1, 2026) Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Kent Akademisi 19 8 1–19.
IEEE
[1]H. Turan and A. Söğüt, “Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği”, Urban Academy, vol. 19, no. 8, pp. 1–19, Oct. 2026, doi: 10.35674/kent.1953344.
ISNAD
Turan, Haldun - Söğüt, Ali. “Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği”. Kent Akademisi 19/8 (October 1, 2026): 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1953344.
JAMA
1.Turan H, Söğüt A. Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Urban Academy. 2026;19:1–19.
MLA
Turan, Haldun, and Ali Söğüt. “Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 8, Oct. 2026, pp. 1-19, doi:10.35674/kent.1953344.
Vancouver
1.Haldun Turan, Ali Söğüt. Asbest Söküm Faaliyetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Fine-Kinney Yöntemiyle Değerlendirilmesi: İstanbul’da Saha Çalışması Örneği. Urban Academy. 2026 Oct. 1;19(8):1-19. doi:10.35674/kent.1953344

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com