Research Article

Türkiye'de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü

Volume: 19 Number: 7 September 30, 2026
TR EN

Türkiye'de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü

Abstract

Tarihin en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapmış olan Türkiye kıyıları; jeopolitik konumu ve barındırdığı doğal, kültürel, sosyal ve ekonomik potansiyeller sayesinde her dönemde yerleşmeler açısından birer cazibe merkezi haline gelmiştir. Günümüzde hızlı nüfus artışı ve kıyılardan yararlanma taleplerinin çeşitlenmesi ile birlikte kıyılar üzerindeki baskılar artmıştır. Kıyı alanları üzerindeki bir diğer baskı da IPCC raporlarına göre iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesinin artmasıdır. Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi-NASA verilerine göre, Türkiye genelinde deniz seviyesi 1993'ten 2025 yılı temmuz ayına kadar 10 santimetre yükselmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye’de iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesi tehdidi altındaki kıyı alanlarında oluşabilecek riskleri vurgulamak ve kıyı alanlarının sosyal, ekonomik ve ekolojik sürdürülebilirliği ile dirençliliğini artıracak bütünleşik çalışmalara duyulan ihtiyaca dikkat çekmektir. 1992 Rio Konferansı’ndan bu yana, kıyı alanlarının sürdürülebilir ve iklim değişikliğine dirençli bir şekilde gelişimi açısından, küresel bir politika olan “Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetimi” yaklaşımlarının benimsenmesi gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Türkiye’de 14.06.2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği “ile mevzuata dahil olan “Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planları” önemli bir planlama aracı niteliği taşımaktadır. Çalışmada Türkiye’de iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesinin yükselmesi kapsamında kıyı yerleşmelerinin dirençliliğini artırmaya yönelik bütünleşik kıyı yönetim planlarının içeriği ve rolü incelenmektedir. Bu bağlamda kapsamlı bir literatür araştırması yapılmış; ulusal ve uluslararası sözleşmeler, kurum ve araştırma raporları ile ilgili mevzuat incelenerek değerlendirilmiştir. Nitel belge analizi yöntemiyle yürütülen bu araştırmada; uluslararası gelişmeler ile Hollanda ve Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülke uygulamalarındaki bütünleşik planlama ve yönetim yaklaşımları temel alınarak, Türkiye’de onaylı 11 adet bütünleşik kıyı yönetim planı ile ek belgeleri incelenmiş, mevcut durum ortaya konmuş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Başarılı dünya örnekleri incelendiğinde; yerel aktörlerin katılımının, çok düzeyli yönetişimin, geri besleme süreçlerinin ve mekânsal uyumun yasal güvenceye kavuşturulduğu görülmektedir. Türkiye’de ise bu planlar kurumlar arası veri teminine dayalı iş birliğiyle hazırlanmakla birlikte, ilgili tüm aktörlerin planlama sürecine dahil edilmesi, yönetişimin geliştirilmesi, sürecin dinamik izleme ve geri besleme mekanizmalarıyla desteklenmesi ve çalışmaların mekânsal planlama kararlarına entegre edilmesi gerekmektedir.

Keywords

References

  1. 3621 sayılı Kıyı Kanunu. (1990, 17 Nisan). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 20495). http://www.mevzuat.gov.tr/Metin1.Aspx?MevzuatKod=1.5.3621&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=&Tur=1&Tertip=5&No=3621
  2. Abadie, L. M., Sainz de Murieta, E., & Galarraga, I. (2016). Climate risk assessment under uncertainty: An application to main European coastal cities. Frontiers in Marine Science, 3, Article 265. https://doi.org/10.3389/fmars.2016.00265
  3. Avrupa Çevre Ajansı. (2015). İklim değişikliğine hazır mıyız? https://www.eea.europa.eu/tr/isaretler/isaretler-2015/makaleler/iklim-degisikligine-hazir-miyiz
  4. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi. (2014). Deniz mekânsal planlaması için bir çerçeve oluşturan 23 Temmuz 2014 tarihli ve 2014/89/AB sayılı Direktif. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, L 257, 135–145. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/TR/TXT/?uri=CELEX:32014L0089
  5. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. (2012). Türkiye’de iklim değişikliği risk yönetimi: Türkiye’nin ulusal bildirimi (M. Kadıoğlu, Haz.). http://www.undp.org/content/dam/turkey/docs/projectdocuments/EnvSust/UNDP-TR-Iklim_Degisikligi_Risk_Yonetimi.pdf
  6. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. (2014). İnsani gelişme raporu 2014 Türkçe özet. http://www.tr.undp.org/content/dam/turkey/docs/Publications/hdr/06%202014%20IGR%20Turkce%20Ozet.pdf
  7. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. (2015). İklim eylemi. Küresel Hedefler. http://www.kureselhedefler.org/hedefler/iklim-eylemi/
  8. CMCC. (2021). G20 climate risks: Turkey. https://files.cmcc.it/g20climaterisks/Turkey_tr.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Strategic, Metropolitan and Regional Planning

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

August 7, 2026

Acceptance Date

September 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 7

APA
Mamunlu Kocabaş, H. (2026). Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü. Kent Akademisi, 19(7), 1-32. https://doi.org/10.35674/kent.2013213
AMA
1.Mamunlu Kocabaş H. Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü. Urban Academy. 2026;19(7):1-32. doi:10.35674/kent.2013213
Chicago
Mamunlu Kocabaş, Hale. 2026. “Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü”. Kent Akademisi 19 (7): 1-32. https://doi.org/10.35674/kent.2013213.
EndNote
Mamunlu Kocabaş H (September 1, 2026) Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü. Kent Akademisi 19 7 1–32.
IEEE
[1]H. Mamunlu Kocabaş, “Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü”, Urban Academy, vol. 19, no. 7, pp. 1–32, Sept. 2026, doi: 10.35674/kent.2013213.
ISNAD
Mamunlu Kocabaş, Hale. “Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü”. Kent Akademisi 19/7 (September 1, 2026): 1-32. https://doi.org/10.35674/kent.2013213.
JAMA
1.Mamunlu Kocabaş H. Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü. Urban Academy. 2026;19:1–32.
MLA
Mamunlu Kocabaş, Hale. “Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 7, Sept. 2026, pp. 1-32, doi:10.35674/kent.2013213.
Vancouver
1.Hale Mamunlu Kocabaş. Türkiye’de İklim Değişikliğine Bağlı Deniz Seviyesinin Yükselmesi Kapsamında Kıyı Alanlarının Dirençliliğinin Artırılmasında Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planlarının Rolü. Urban Academy. 2026 Sep. 1;19(7):1-32. doi:10.35674/kent.2013213

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com