Research Article

Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi

Volume: 16 Number: 4 October 14, 2026
TR EN

Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi

Abstract

Bankacılık, telekomünikasyon (5G/6G), savunma sanayii ve nesnelerin interneti gibi kritik altyapılar büyük ölçüde yazılıma bağımlı hâle gelmiştir; bu yazılımların güvenilirliği ise bellek güvenliği ve eşzamanlılık doğruluğu gibi düşük seviyeli garantilerle doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, ağ iletişimi ve siber güvenlik bağlamında kullanılan programlama dillerini bellek güvenliği modeli, performans, ekosistem olgunluğu ve geliştirme ekonomisi açısından karşılaştırmaktadır. Çalışma üç bağımsız veri kaynağına dayanmaktadır: on bir dilde yürütülen kontrollü mikro-ölçüm deneyi, büyük ölçekli bir geliştirici anketinin (n = 49.191) ham mikro-verisi ve kurumsal geçiş literatürü. Ölçümler, Rust'ın sahiplik modelinin tahsis yoğun iş yüklerinde Go'nun çöp toplayıcısından yaklaşık 1,8 kat daha hızlı olduğunu, makine koduna derlenen dillerin soğuk başlatmada JVM'e kıyasla yaklaşık 16 kat daha hızlı olduğunu ve ağ katmanında Rust'ın hem gecikme hem verim bakımından C ile aynı düzeyde kaldığını göstermiştir. Anket analizi, Rust'ın %72,5 ile en yüksek sadakat oranına sahip olmasına karşın fiili kullanımının %9,6'da kaldığını ortaya koymuştur. Bulgular, tek bir dilin tüm senaryolar için en uygun seçenek olmadığını, bileşen sorumluluğuna göre seçilen karma (polyglot) mimarinin en dengeli sonucu verdiğini göstermektedir. Türkiye alt örnekleminde C'nin kullanım oranı küresel ortalamanın 1,65 katı iken Rust'ın oranı küresel düzeyde kalmaktadır. Çalışma, Türkiye için kademeli bir geçiş yol haritası önermektedir.

Keywords

Bellek güvenliği, Ağ programlama, Rust, Ampirik ölçüm, Siber güvenlik, Polyglot mimari

Supporting Institution

Yok

Ethical Statement

Bu çalışma, insan veya hayvan denekler üzerinde gerçekleştirilen herhangi bir deney veya klinik araştırma içermediğinden etik kurul izni gerektirmemektedir.

References

  1. Astrauskas, V., Matheja, C., Poli, F., Müller, P., Summers, A. J. (2020). How do programmers use unsafe Rust? Proceedings of the ACM on Programming Languages, 4(OOPSLA), 1-27. https://doi.org/10.1145/3428204
  2. Bugden, W., Alahmar, A. (2022). The safety and performance of prominent programming languages. International Journal of Software Engineering and Knowledge Engineering, 32(5), 713-744. https://doi.org/10.1142/S0218194022500231
  3. Consortium for Information & Software Quality (CISQ). (2022). The cost of poor software quality in the US: A 2022 report. Needham, MA: CISQ.
  4. Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA), National Security Agency (NSA), and Federal Bureau of Investigation (FBI). (2023). The case for memory safe roadmaps. Washington, DC: CISA.
  5. Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA). (2024). TRACTOR: Translating all C to Rust. Arlington, VA: DARPA.
  6. Evans, A. N., Campbell, B., Soffa, M. L. (2020). Is Rust used safely by software developers? Proceedings of the 42nd International Conference on Software Engineering (ICSE '20), 246-257. https://doi.org/10.1145/3377811.3380413
  7. Li, H., Guo, L., Yang, Y., Wang, S., Xu, M. (2024). An empirical study of Rust-for-Linux: The success, dissatisfaction, and compromise. Proceedings of the 2024 USENIX Annual Technical Conference (ATC '24), 425-443. Erişim adresi: https://www.usenix.org/conference/atc24/presentation/li-hongyu
  8. MITRE Corporation. (2024). 2024 CWE top 25 most dangerous software weaknesses. McLean, VA: MITRE.
  9. Nanz, S., Furia, C. A. (2015). A comparative study of programming languages in Rosetta Code. Proceedings of the 37th International Conference on Software Engineering (ICSE '15), 778-788. https://doi.org/10.1109/ICSE.2015.90
  10. National Security Agency (NSA). (2025). Memory safe languages: Reducing vulnerabilities in modern software development (Cybersecurity Information Sheet). Fort Meade, MD: NSA.
APA
Yıldırım, M., & Seyrek, M. (2026). Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 16(4), 1646-1672. https://doi.org/10.31466/kfbd.1976620
AMA
1.Yıldırım M, Seyrek M. Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi. KFBD. 2026;16(4):1646-1672. doi:10.31466/kfbd.1976620
Chicago
Yıldırım, Merve, and Muhammed Seyrek. 2026. “Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği Ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell Ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı Ve Ampirik Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16 (4): 1646-72. https://doi.org/10.31466/kfbd.1976620.
EndNote
Yıldırım M, Seyrek M (October 1, 2026) Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16 4 1646–1672.
IEEE
[1]M. Yıldırım and M. Seyrek, “Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi”, KFBD, vol. 16, no. 4, pp. 1646–1672, Oct. 2026, doi: 10.31466/kfbd.1976620.
ISNAD
Yıldırım, Merve - Seyrek, Muhammed. “Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği Ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell Ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı Ve Ampirik Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 16/4 (October 1, 2026): 1646-1672. https://doi.org/10.31466/kfbd.1976620.
JAMA
1.Yıldırım M, Seyrek M. Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi. KFBD. 2026;16:1646–1672.
MLA
Yıldırım, Merve, and Muhammed Seyrek. “Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği Ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell Ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı Ve Ampirik Analizi”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, vol. 16, no. 4, Oct. 2026, pp. 1646-72, doi:10.31466/kfbd.1976620.
Vancouver
1.Merve Yıldırım, Muhammed Seyrek. Programlama Dillerinde Bellek Güvenliği ve Ağ İletişimi: Rust, Go, Haskell ve Diğer Modern Dillerin Siber Güvenlik Odaklı Karşılaştırmalı ve Ampirik Analizi. KFBD. 2026 Oct. 1;16(4):1646-72. doi:10.31466/kfbd.1976620