Research Article

Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği

Volume: 3 Number: 6 December 1, 2025
TR EN

Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği

Abstract

Otizm spektrum bozukluğu erken çocukluk döneminde iletişim ve sosyal alanda eksiklik,tekrarlayıcı davranış örüntüsü ile kendini belli eden nöro-gelişimsel bir bozukluktur. Otizme sahip bireylere yönelik damgalama otizmli bireyleri ve ailelerini olumsuz biçimde etkilemektedir. Alanda damgalama ile ilgili çalışmalar bulunsa da bu durumu ölçecek bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylere yönelik olan damgalamayı ölçmek ve Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Bireylere Yönelik Damgalama Ölçeği geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 18 yaş üstü 346 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 202'si (%58.4) kadın 144'ü (%41.6) erkektir. Yaş ortalaması ise 30.7'dir.Geliştirme aşamasında açıklayıcı faktör analizine başvurulmuştur. Başvurulan faktör analizinde 38 madde olan ölçek 8 madde Toplanan veri ve yapılan analizler sonucunda toplam varyansın 30.38'ini açıklayan 30 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir. Açıklayıcı faktör analizi ölçeğin, kaçınma, önyargı, korku, acıma, öfke-baskı, ayrım, sorumluluk olarak adlandırılan 7 boyuttan oluştuğunu göstermiştir. Ölçek güvenirliği için Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu Damgalama ölçeği kullanılmış ve yapılan korelasyon çalışması sonucu maddelerin .034 ve .524 arasında değiştiği görülmektedir. Cronbach Alpha katsayısı .84 olarak hesaplanmıştır.

Keywords

References

  1. Abu-Hamour, B., & Muhaidat, M. (2014). Parents' attitudes towards inclusion of students with autism in Jordan. International Journal of Inclusive Education, 18(6), 567–579.
  2. Akgül, B. (2024). Dijital dikkat oyunlarının özgül öğrenme bozukluğu tanısı almış çocukların dikkat ve konsantrasyon düzeylerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
  3. Akkuş, P. Z., Saygan, B. B., Bahadur, E. İ., Cak, T., & Özmert, E. (2021). Otizm spektrum bozukluğu tanısı ile yaşamak: Ailelerin deneyimleri. Turkish Journal of Pediatric Disease, 15(4), 272–279.
  4. Aksoy, U. M. (2019). Nörogelişimsel bozukluklar: Bir ağacın farklı dalları. İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Tıp Dergisi, 11(1), 1–4.
  5. Aksoy, Ş. G. (2019). Yaşam boyu özgül öğrenme güçlüğü. İKSSTD, 11(Ek sayı), 34-39. https://doi.org/10.5222/iksstd.2019.88609
  6. AlSamhori, J. F., Kakish, D. R. E. K., Ellayyan, L., Mohammad, T., Hijazeen, T., Kheir, S., ... & Qaswal, A. B. (2024). Characteristics of knowledge and stigma of autism spectrum disorder among university students in Jordan: A nationwide cross-sectional study. Middle East Current Psychiatry, 31(1), 99.
  7. American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: Text revision (4th ed., DSM-IV-TR). Washington, DC: American Psychiatric Association.
  8. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., DSM-5). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Applied and Developmental Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 1, 2025

Submission Date

May 2, 2025

Acceptance Date

August 21, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 3 Number: 6

APA
Alayli, B., Aykuş, B., & Türk, T. (2025). Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği. Kastamonu İnsan Ve Toplum Dergisi, 3(6), 186-212. https://izlik.org/JA37PC29EX
AMA
1.Alayli B, Aykuş B, Türk T. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği. KJHS. 2025;3(6):186-212. https://izlik.org/JA37PC29EX
Chicago
Alayli, Berra, Burcu Aykuş, and Tayyar Türk. 2025. “Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Bireylere Yönelik Damgalama ölçeği”. Kastamonu İnsan Ve Toplum Dergisi 3 (6): 186-212. https://izlik.org/JA37PC29EX.
EndNote
Alayli B, Aykuş B, Türk T (December 1, 2025) Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği. Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi 3 6 186–212.
IEEE
[1]B. Alayli, B. Aykuş, and T. Türk, “Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği”, KJHS, vol. 3, no. 6, pp. 186–212, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA37PC29EX
ISNAD
Alayli, Berra - Aykuş, Burcu - Türk, Tayyar. “Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Bireylere Yönelik Damgalama ölçeği”. Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi 3/6 (December 1, 2025): 186-212. https://izlik.org/JA37PC29EX.
JAMA
1.Alayli B, Aykuş B, Türk T. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği. KJHS. 2025;3:186–212.
MLA
Alayli, Berra, et al. “Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Bireylere Yönelik Damgalama ölçeği”. Kastamonu İnsan Ve Toplum Dergisi, vol. 3, no. 6, Dec. 2025, pp. 186-12, https://izlik.org/JA37PC29EX.
Vancouver
1.Berra Alayli, Burcu Aykuş, Tayyar Türk. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip bireylere yönelik Damgalama ölçeği. KJHS [Internet]. 2025 Dec. 1;3(6):186-212. Available from: https://izlik.org/JA37PC29EX

Kastamonu Journal of Human and Society - KJHShttps://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/29447