Research Article

Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü

Volume: 9 Number: 2 May 26, 2026
EN TR

Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü

Abstract

Son kilometre teslimatları, e-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte lojistik sistemlerin en kritik ve aynı zamanda en problemli aşamalarından biri haline gelmiştir. Bu süreç yalnızca operasyonel maliyetler açısından değil, aynı zamanda çevresel ve sosyal etkileri bakımından da önemli tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu çalışma, son kilometre teslimatlarında sürdürülebilirlik algısının tüketicilerin bu hizmetleri gelecekte tercih etme niyetleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, bu ilişkinin firma tarafından sunulan teşvikler ve tüketicilerin algıladıkları fedakârlık düzeyi aracılığıyla nasıl şekillendiğini analiz etmektedir. Araştırma kapsamında sürdürülebilirlik algısı çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınmış ve kartopu örnekleme ile 347 katılımcıdan elde edilen veriler nicel analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çevresel sürdürülebilirlik algısının tüketici niyeti üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik algılarının tüketici niyeti üzerindeki etkisinin doğrudan değil, teşvikler aracılığıyla ortaya çıktığı belirlenmiştir. Diğer yandan, algılanan fedakârlığın bu ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlenmediği görülmüştür. Bu bulgular, sürdürülebilir teslimat uygulamalarının benimsenmesinde yalnızca farkındalığın yeterli olmadığını; tüketici davranışlarının teşvik mekanizmalarıyla birlikte şekillendiğini göstermektedir. Çalışma, sürdürülebilirlik algısının farklı boyutlarının tüketici davranışı üzerindeki etkilerini ayrıştırarak ve bu süreçte aracı mekanizmaların rolünü ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu makale Araştırma ve Yayın Etiğine uygundur. Beyan edilecek herhangi bir çıkar çatışması yoktur. Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır. Makale yazım ve intihal/benzerlik açısından kontrol edilmiştir. Makale, “en az iki dış hakem” ve “çift taraflı körleme” yöntemi ile değerlendirilmiştir. Makalede kullanılan ölçek için yazar(lar) tarafından ölçeğin orjinal sahibinden izin alındığı beyan edilmiştir. Yazar(lar), dergiye imzalı “Telif Devir Formu” belgesi göndermişlerdir. Bu araştırmanın yapılması ile ilgili olarak Afyon Kocatepe Üniveritesi Etik Komisyonundan 18/03/2026 tarih ve 05 sayılı “Etik İzni Belgesi” alınmıştır. Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazarlar yazma süreçlerinde yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojiler kullanmadıklarını beyan etmişlerdir. Yazarlar, bu çalışmanın yayınlanmadığını veya herhangi bir yayın kuruluşuna yayınlanmak üzere gönderilmediğini kabul etmektedir.

References

  1. AGATZ, Niels, FAN, Yingjie ve STAM, Daan (2021), "The Impact of Green Labels on Time Slot Choice and Operational Sustainability", Production and Operations Management, S.30(7), ss.2285-2303, https://doi.org/10.1111/poms.13368
  2. ALTUNIŞIK, Remzi, COŞKUN, Recai, BAYRAKTAROĞLU, Serkan ve YILDIRIM, Engin (2010), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Sakarya Yayıncılık, Sakarya.
  3. AMAYA, Johanna, ENCARNACIÓN, Tatiana ve CANTILLO, Víctor (2025), “Sustainable Last Mile Delivery Alternatives: Influencing Factors and Willingness to Use”, Transportation Research Part D: Transport and Environment, Cilt.139, ss.(104574).
  4. AZİZ, Aysel (2013), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri, Nobel Yayınları, Ankara.
  5. BERK, Laura (2018), Development Through the Lifespan, Pearson Education Press, Hoboken, 7. Baskı.
  6. BERNON, Michael, CULLEN, John ve GORST, Jonathan (2016), "Online Retail Returns Management: Integration within an Omni-Channel Distribution Context", International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, S.46(6-7), ss.584-605, https://doi.org/10.1108/IJPDLM-01-2015-0010
  7. BROWNE, Michael W. ve CUDECK, Robert (1992), "Alternative Ways of Assessing Model Fit", Sociological Methods & Research, S.21(2), ss.230-258.
  8. BROWNE, Michael W. ve CUDECK, Robert (1993), "Alternative Ways of Assessing Model Fit", Testing Structural Equation Models (Ed. Kenneth A. Bollen, J. Scott Long), Sage Publishing, Newbury Park - California, ss.136-162.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ecology, Sustainability and Energy, Industrial Marketing, Service Marketing, Consumer Behaviour, Consumer-Oriented Product or Service Development, Road Transportation and Freight Services, Logistics, Supply Chain Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 26, 2026

Submission Date

April 2, 2026

Acceptance Date

May 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
İnce, Ö., Kafadar, O., & Bayat, T. (2026). Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 9(2). https://doi.org/10.33712/mana.1921956
AMA
1.İnce Ö, Kafadar O, Bayat T. Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9(2). doi:10.33712/mana.1921956
Chicago
İnce, Önder, Onur Kafadar, and Tuğrul Bayat. 2026. “Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı Ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin Ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 (2). https://doi.org/10.33712/mana.1921956.
EndNote
İnce Ö, Kafadar O, Bayat T (May 1, 2026) Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 2
IEEE
[1]Ö. İnce, O. Kafadar, and T. Bayat, “Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, May 2026, doi: 10.33712/mana.1921956.
ISNAD
İnce, Önder - Kafadar, Onur - Bayat, Tuğrul. “Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı Ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin Ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9/2 (May 1, 2026). https://doi.org/10.33712/mana.1921956.
JAMA
1.İnce Ö, Kafadar O, Bayat T. Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9. doi:10.33712/mana.1921956.
MLA
İnce, Önder, et al. “Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı Ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin Ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, May 2026, doi:10.33712/mana.1921956.
Vancouver
1.Önder İnce, Onur Kafadar, Tuğrul Bayat. Son Kilometre Teslimatlarında Sürdürülebilirlik Algısı ve Tüketici Niyeti: Teşviklerin ve Algılanan Fedakarlığın Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026 May 1;9(2). doi:10.33712/mana.1921956

Creative Commons Lisansı
This work (journal) is lisenced under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivative 4.0 International License.