Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği

Yahya Melikoğlu; Kutlu Sevinç Kayıhan

doi:10.30785/mbud.1291616

TR EN

Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği

Abstract

Deprem olgusu, geniş kitleler üzerinde yıkıcı etkilere sahip olmasından dolayı titizlikle yönetilmesi gereken doğal bir afettir. Deprem yönetimi kaynakların etkin kullanımı ve koordinasyonu yoluyla, etkilenen toplulukların acil müdahale, arama-kurtarma, barınma, beslenme, sağlık hizmetleri, psikososyal destek gibi birçok konuda ihtiyaçlarının karşılanmasını amaçlar. Bu çalışmada, camilerin kentsel, mekânsal, yapısal özellikleri ile birlikte dini ve toplumsal bağlamları da dikkate alınarak deprem yönetiminde kullanım potansiyelleri incelenmiştir. Araştırma, 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen ve merkez üssü Gaziantep (7.7) ve Kahramanmaraş (7.6) olan iki büyük depremden doğrudan etkilenen Diyarbakır örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında sınırlandırılan kentsel alana ve bu alanda bulunan 23 camiye ait veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve saha çalışması ile elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçları, özgün mekânsal ve yapısal özellikleri ve stratejik konumları ile camilerin deprem yönetiminde önemli kullanım potansiyellerine sahip olduklarını göstermektedir.

Keywords

Deprem, cami, deprem yönetimi, acil sığınma ve barınma, Diyarbakır

Ethical Statement

Çalışmada etik kurul izni gerekli değildir.

Thanks

Bu makale Gebze Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı’nda devam eden ve "Sürdürülebilirlik Düşüncesinin Cami Yapıları Üzerinden İrdelenmesi ve Diyarbakır Örneğinde Bir İyileştirme Projesi" adlı doktora tezinden üretilmiştir. Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

References

Abu-Raiya, H., Pargament, K. I. ve Krause, N. (2015). Religion As Problem, Religion as Solution: Religious Buffers of The Links Between Religious/Spiritual Struggles and Well-Being/Mental Health. Quality of Life Research, 24(5), 1265-1274. doi: 10.1007/s11136-015-1163-8 AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı). (2018). Türkiye’de Afet Yönetimi ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri. Erişim Adresi (10.04.2023): https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/35429/xfiles/turkiye_de_afetler.pdf
AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı). (2019). Strategic Plan | 2019-2023. Disaster and Emergency Management Presidency, Ministry of Interior, Republic of Turkey. Erişim Adresi (13.04.2023): https://en.afad.gov.tr/kurumlar/en.afad/e_Library/plans/AFAD_19_23-StrategicPlan_Eng.pdf
AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı). (2023). 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş (Pazarcık Ve Elbistan) Depremleri Saha Çalışmaları Ön Değerlendirme Raporu. Erişim Adresi (24 Şubat 2023). https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Arazi_Onrapor_28022023_surum1_revize.pdf
Aflakseir, A. ve Coleman, P. G. (2011). The influence of religious coping on the mental health of disabled Iranian war veterans. Mental Health, Religion & Culture, 14(5), 473-484. https://doi.org/10.1080/13674670802428563
Akdur, R. (2000). Deprem Yönetimi ve Depremde Sağlık Konu ve Amaçları. Sağlık ve Toplum, 10(Özel), 25-38. Erişim Adresi (08.04.2023): https://www.recepakdur.com/media/1396/30-akdur-r-deprem-yo-netimi-ve- depremde-sag-lik-konu-ve-amac-lari-sag-lik-ve-toplum-10-o-zel-sayi-25-38-ankara-temmuz-2000.pdf
Alexander, D. E. (2013). Resilience and disaster risk reduction: an etymological journey. Natural Hazards and Earth System Sciences, 13, 2707-2716. doi: 10.5194/nhess-13-2707-2013.
Alkın, R. C. (2021). "Afet yönetiminde sivil toplum: izmir depremi sonrası müdahale ve iyileştirme aşamaları üzerine bir inceleme". Karadeniz Araştırmaları. 18(70), 313-334. Erişim Adresi (01.04.2023): https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2274047
Altay, N. ve Green, W. G. (2006). OR/MS research in disaster operations management. European Journal of Operational Research, 175(1), 475-493. doi: 10.1016/j.ejor.2005.05.016
Altun, F. (2014). Afetlere Yönelik Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmetler (Yüksek Lisans Tezi), T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. YÖK veri tabanından erişildi Erişim Adresi (20.03.2023): https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Altun, F. (2018). Afetlerin ekonomik ve sosyal etkileri: Türkiye örneği üzerinden bir değerlendirme. Turkish Journal of Social Work, 2(1), 1-15. Erişim Adresi (23.03.2023): https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/496607

Anhorn, J. ve Khazai, B. (2015). Open space suitability analysis for emergency shelter after an earthquake. Natural Hazards Earth System Sciences., 15, 789-803. doi:10.5194/nhess-15-789-2015.
Azkur, H. S. ve Oral, M. (2022). Evacuation problem in mosque buildings, The Case of Konya Hacıveyiszade Mosque. Journal of Architectural Sciences and Applications, 7(1), 235-247. https://doi.org/10.29228/JASA.68
Bodruk, B., Sincar, H. İ. ve Kaplan A. (2023). Diyarbakır’da tarihi camiler depremzedeleri misafir ediyor. Erişim Adresi (29.04.2023): https://www.aa.com.tr/tr/gundem/diyarbakirda-tarihi-camiler-depremzedeleri-misafir- ediyor/2812961
Çelikkaya, H. (1993). Cami Eğitimi. Diyanet İlmi Dergi, 29(2), 225-244. Erişim Adresi (11.03.2023): http://isamveri.org/pdfdrg/D00033/1993_c29/1993_c29_2/1993_c29_2_CELIKKAYAH.pdf
Cherry, K. E., Sampson, L., Nezat, P. F., Cacamo, A., Marks, L. D. ve Galea, S. (2015). Long-Term psychological outcomes in older adults after disaster: Relationships to religiosity and social support. Aging & Mental Health, 19(5), 430-443. doi: 10.1080/13607863.2014.941325
Çınar, A. K., Akgün, Y. ve Maral, H. (2018). Afet sonrası acil toplanma ve geçici barınma alanlarının planlanmasındaki faktörlerin incelenmesi: İzmir-Karşıyaka örneği. Planlama, 28(2), 179-200 doi: 10.14744/planlama.2018.07088.
Demirci, A. ve Karakuyu, M, (2004). Afet yönetiminde coğrafi bilgi teknolojilerinin rolü. Doğu Coğrafya Dergisi 9(12), 67-101. Erişim Adresi (21.04.2023): https://www.researchgate.net/publication/293333068_Afet_yonetiminde_cografi_bilgi_teknolojilerinin_rolu
EcoChurch (2023). Eco Church: An a Rocha UK Project. Erişim Adresi (03.03.2023): https://ecochurch.arocha.org.uk/
Erberik, M. A. (2006). Az ve Orta Katlı Betonarme Yapıların Hasar Görebilirliğinin İncelenmesi (Proje No: 104M565). Ankara. Erişim Adresi (12.03.2023) https://app.trdizin.gov.tr/publication/project/detail/T1RZME9Uaz0
Ergünay, O. (2005). Afet Yönetiminde İş Birliği ve Koordinasyonun Önemi, Afet Yönetiminin Temel İlkeleri, JICA Türkiye Ofisi, Ankara, s.10. Erişim Adresi (10.03.2023): https://www.jica.go.jp/english/publications/archives.html
Esen, K. (2000). 17 Ağustos 1999 Marmara, 12 Kasım 1999 Düzce Depremleri ışığında olası benzeri depremlerde kullanılması gereken tecrübeler. Türk İdare Dergisi, 72/428, Eylül, 29-53. Erişim Adresi (13.04.2023): https://www.idealonline.com.tr/IdealOnline/lookAtPublications/paperDetail.xhtml?uId=86969&
Hidayat, B. ve Egbu, C. (2010). A Literature Review of the Role of Project Management in Post-Disaster Reconstruction, School of Built Environment, University of Salford, UK. Erişim Adresi (08.03.2023): https://www.researchgate.net/publication/46395691_A_literature_review_of_the_role_of_project_manage ment_in_post-disaster_reconstruction#fullTextFileContent
Hobfoll, S. E., Watson, P., Bell, C. C., Bryant, R. A., Brymer, M. J., Friedman, M. J., ... ve Ursano, R. J. (2007). Five essential elements of immediate and mid-term mass trauma intervention: Empirical evidence. Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes, 70(4), 283-315. doi: 10.1521/psyc.2007.70.4.283
IDNDR (International Decade for Natural Disaster Reduction). (1994). Yokohama Strategy and Plan of Action for A Safer World. Erişim Adresi (13.03.2023): https://www. preventionweb.net/files/8241_doc6841contenido 1.pdf
International Telecommunications Union. (2019). ICTs 4 Disaster Management. Erişim Adresi (15.04.2023): https://www.itu.int/en/ITU-D/Emergency-Telecommunications/Pages/ICTs-4-DM.aspx
İTÜ (İstanbul Teknik Üniversitesi Afet Yönetim Merkezi, (2002). İTÜ Ulusal Afet Yönetim Modeli Geliştirme Projesi. İstanbul. Erişim Adresi (20.04.2023): https://aym.itu.edu.tr/
İnal, S. ve Gürsu, O. (2023). Kanser hastalığını kabul, anlamlandırma ve açıklamada manevi danışmanlık hizmetlerinin etkisi. Turkish Academic Research Review, 8(2), 957-977. Erişim Adresi (04.07.2023): https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3105264
Joseph, S. ve Linley, P. A. (2005). Positive adjustment to threatening events: An organismic valuing theory of growth through adversity. Review of General Psychology, 9(3), 262-280. doi: 10.1037/1089-2680.9.3.262
Kahraman, S., Polat, E. ve Korkmazyürek, B. (2021). Afet Yönetim Döngüsündeki Ana Terimler. Avrasya Terim Dergisi, 9(3), 7-14. Erişim Adresi (18.03.2023): https://dergipark.org.tr/tr/download/article- file/1847608#:~:text=Bu%20terimler%20%E2%80%9Crisk%2C%20risk%20de%C4%9Ferlendirmesi,yap%C4%B1land% C4%B1rma%2C%20kriz%20y%C3%B6netimi%E2%80%9D%20dir.
Keyifli, N. (2021). OECD Ülkelerinde doğal afetlerin bütçe açıkları üzerine etkisi: Dinamik panel veri analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 43, Denizli, 303-318. doi: 10.30794/pausbed.829833.
Kitzinger, S. (1995). Qualitative research: Introducing focus groups. BMJ, 311(7000), 299-302. doi: 10.1136/bmj.311.7000.299.
Koenig, H. G. (2009). Research on religion, spirituality, and mental health: A review. Canadian Journal of Psychiatry, 54(5), 283-291. https://doi.org/10.1177/070674370905400502
Koçan, N. ve Sürün, S. (2020). I. Derece deprem kuşağında yer alan Balıkesir-Burhaniye Kenti için deprem parkı önerisi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(1), 14-31. doi: 10.17100/nevbiltek.681336
KRDAE-BDTİM. (2023). 06 Şubat 2023 Sofalaca- Şehitkamil- Gaziantep; Ekinözü- Kahramanmaraş ve 20 Şubat 2023 Hatay Depremleri Ön Değerlendirme Raporu. Erişim Adresi (01.04.2023): http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/06-subat-20-subat-2023-depremlerine-ait-on-degerlendirme- raporu/.
Lillywhite, B., ve Wolbring, G. (2022). Emergency and disaster management, preparedness, and planning (EDMPP) and the ‘Social’: A scoping review. Sustainability, 14(20), 13519. https://doi.org/10.3390/su142013519
Maral, H., Akgün, Y., Çınar, A. K. ve Karaveli, A. S. (2015). İzmir'deki Afet Sonrası Toplanma ve Acil Barınma Alanları Üzerine Bir Değerlendirme. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı Bildirileri, 14-16 Ekim, İzmir.
McEntire, D. A. ve Myers, A. (2004). Preparing communities for disasters: issues and processes for government readiness. Disaster Prevention and Management, 13(2), 140-152. doi: 10.1108/09653560410534289.
Norris, F. H., Friedman, M. J., Watson, P. J., Byrne, C. M., Diaz, E. ve Kaniasty, K. (2002). 60,000 Disaster victims speak: Part I. An Empirical Review Of The Empirical Literature, 1981–2001. Psychiatry: Interpersonal and Biological Processes, 65(3), 207-239. doi: 10.1521/psyc.65.3.207.20169
Oğul, E. (2019). Türkiye’de Afet Yönetimi Politikasının Coğrafi Bilgi Sistemleri Kapsamında İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. YÖK Veri tabanından erişildi Erişim Adresi (14.03.2023): https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Özey, R. (2006). Afetler Coğrafyası. Aktif Yayınevi, 214s, İstanbul.
Özmen, B., Nurlu, M., Kuterdem, K. ve Temiz, A. (2005). Afet Yönetimi ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü. Deprem Sempozyumu 2005, 23-25 Mart, İzmit.
Peterson, K. D. (2010). Earthquake response and recovery planning for a post-earthquake environment. Journal of Emergency Management, 8(5), 49-57. doi: 10.5055/jem.2010.0015
Sheikhi, R., Seyedin, H., Qanizadeh, G. ve Jahangiri, K. (2021). Role of religious ınstitutions in disaster risk management: A systematic review. Disaster Medicine and Public Health Preparedness , 15 (2), 239-254. doi:10.1017/dmp.2019.145
Smith, T. B., McCullough, M. E. ve Poll, J. (2003). Religiousness and depression: Evidence for a main effect and the moderating influence of stressful life events. Psychological Bulletin, 129(4), 614-636. DOI: 10.1037/0033- 2909.129.4.614
Stroebe, M., Schut, H. ve Stroebe, W. (2007). Health outcomes of bereavement. The Lancet, 370(9603), 1960-1973. doi: 10.1016/S0140-6736(07)61816-9
Şahin, Ş. ve Üçgül, İ. (2019). Türkiye’de afet yönetimi ve iş sağlığı güvenliği. Afet ve Risk Dergisi, 2(1), 43-63.
T.C. DİB (Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşlerin Başkanlığı). (2023). T.C. Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı Camilerimiz. Erişim Adresi (02.04.2023): https://camiler.diyanet.gov.tr/
T.C. Diyarbakır Valiliği (Türkiye Cumhuriyeti Diyarbakır Valiliği. (2023). Basın Duyurusu (Diyarbakırda Geçici Barınma Alanları). Erişim Adresi (03.04.2023): http://www.diyarbakir.gov.tr/basin-duyurusu-diyarbakirda- gecici-barinma-alanlari
Tezcan, B., Özcan, N.A., Özcan, E. ve Eren, T. (2020). Deprem sonrası mobil hizmet tesisi seçim problemi için çok kriterli bir karar modeli önerisi. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 12(2), 753-763. doi:10.29137/umagd.732978
UNISDR (United Nations International Strategy for Disaster Reduction) (2015). Sendai Framework For Disaster Risk Reduction 2015–2030. Erişim Adresi (11.03.2023): https://www.preventionweb.net/files/43291_sendaiframeworkfordrren.pdf
Uyar, H. E. ve Özkan, E. (2023). Deprem sonrası ilk durak: İstanbul’da toplanma alanlarına dair bir inceleme. Afet ve Risk Dergisi, 6(1), 226-242. DOI: 10.35341/afet.1119551
WHO. (2007). Risk Reduction And Emergency Preparedness: WHO Six-Year Strategy For The Health Sector And Community Capacity Development. s.46-55. Erişim Adresi (12.04.2023): https://apps.who.int/iris/handle/10665/43736
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara. ISBN: 9789750269820.
Yılmaz, A. (2012). Türkiye'de afetlerde karşılaşılan sorunlar. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 105-122. Erişim Adresi (01.02.2023): https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/576813

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Architecture

Journal Section

Research Article

Authors

Yahya Melikoğlu ^*
0000-0002-9815-0925
Türkiye

Kutlu Sevinç Kayıhan
0000-0003-0115-0433
Türkiye

Publication Date

December 26, 2023

Submission Date

May 2, 2023

Acceptance Date

August 5, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 8 Number: Special Issue

DOI

https://doi.org/10.30785/mbud.1291616

IZ

https://izlik.org/JA86XM82KK

APA

Melikoğlu, Y., & Sevinç Kayıhan, K. (2023). Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 8(Special Issue), 1-25. https://doi.org/10.30785/mbud.1291616

AMA

1.Melikoğlu Y, Sevinç Kayıhan K. Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği. JASA. 2023;8(Special Issue):1-25. doi:10.30785/mbud.1291616

Chicago

Melikoğlu, Yahya, and Kutlu Sevinç Kayıhan. 2023. “Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği”. Journal of Architectural Sciences and Applications 8 (Special Issue): 1-25. https://doi.org/10.30785/mbud.1291616.

EndNote

Melikoğlu Y, Sevinç Kayıhan K (December 1, 2023) Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications 8 Special Issue 1–25.

IEEE

[1]Y. Melikoğlu and K. Sevinç Kayıhan, “Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği”, JASA, vol. 8, no. Special Issue, pp. 1–25, Dec. 2023, doi: 10.30785/mbud.1291616.

ISNAD

Melikoğlu, Yahya - Sevinç Kayıhan, Kutlu. “Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği”. Journal of Architectural Sciences and Applications 8/Special Issue (December 1, 2023): 1-25. https://doi.org/10.30785/mbud.1291616.

JAMA

1.Melikoğlu Y, Sevinç Kayıhan K. Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği. JASA. 2023;8:1–25.

MLA

Melikoğlu, Yahya, and Kutlu Sevinç Kayıhan. “Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği”. Journal of Architectural Sciences and Applications, vol. 8, no. Special Issue, Dec. 2023, pp. 1-25, doi:10.30785/mbud.1291616.

Vancouver

1.Yahya Melikoğlu, Kutlu Sevinç Kayıhan. Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği. JASA. 2023 Dec. 1;8(Special Issue):1-25. doi:10.30785/mbud.1291616

Cited By

En Uygun Yer Analizi ile Toplanma Alanlarının Uygunluğunun Değerlendirilmesi: Mustafakemalpaşa İlçesi (Bursa) Örneği

Türk Deprem Araştırma Dergisi

https://doi.org/10.46464/tdad.1558345

Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği

Günümüz Kentlerinde Camilerin Deprem Yönetiminde Kullanım Potansiyelleri: Diyarbakır Örneği

Abstract

Keywords

Potential Usage of Mosques in Earthquake Management in Contemporary Cities: The Case of Diyarbakır

Abstract

Keywords

Ethical Statement

Thanks

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

En Uygun Yer Analizi ile Toplanma Alanlarının Uygunluğunun Değerlendirilmesi: Mustafakemalpaşa İlçesi (Bursa) Örneği

JASA JOURNAL TAG / MBUD DERGİ KÜNYESİ