Edirne Rüstempaşa Kervansarayı’nın Yeni İşlevinin Değerlendirilmesi
Abstract
Değişimin sürekliliğine ayak
uyduramayan tarihi yapılar, zamanla işlevini yitirmektedir. İşlevi sona eren
yapılar, önce terk edilmekte daha sonra hızlı bir yıkılma sürecine girmektedir.
Bu yapıları, kullanılabilir hale getirmek, günlük yaşamın içine dâhil etmek ve
yaşatarak korumak için yeniden işlevlendirme yöntemi kullanılmaktadır. Bu çalışmada sürdürülebilir koruma
anlayışının bir parçası olarak yeniden işlevlendirmenin önemini vurgulamak,
yeniden işlevlendirmeyi teşvik etmek ve tarihi yapılara verilecek/verilmiş
çağdaş işlevin yeterliliğini irdelemek amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, örnek
olarak Edirne Rüstempaşa Kervansarayı’nın yeni işlevini irdelemek ve
değerlendirmek hedeflenmektedir. Çalışmada öncelikle yapının tanımı, mimari
özellikleri, geçmiş ve günümüz işlevi anlatılmıştır. Edirne Rüstempaşa
Kervansarayı’na verilen yeni işlev; konum, mekânsal elverişlilik, mekânsal
gereklilik ve mekânlar arası ilişki kurgusu açısından dört farklı çözümlemeyle
ele alınmıştır. Belirtilen bu dört çözümleme; güçlü ve zayıf yanları, fırsat ve
tehditleri olmak üzere incelenmiştir. SWOT analizi olarak isimlendirilen bu
yöntemde, üstünlükler ve fırsatlar, yeniden işlevlendirmenin olumlu yönlerini
oluştururken zayıflıklar ve tehditler olumsuz yönlerini meydana getirmektedir.
Boyutsal yeterlilik için kaynak araştırması yapılarak boyut ve kapasiteyle
ilgili kriterler belirlenmiştir. Belirlenen kriterlere göre mevcut mekânların
boyutsal yeterliliği irdelenmiştir. Değerlendirmenin sonucunda otelde lobi,
balo salonu, satış ofisleri, restoran, vestiyer ve servis merdiveni gibi
mekanların bulunmadığı, bar ve toplantı salonu gibi mekanların yeni işleve
elverişli olmadığı, müşteri ve servis sirkülasyonun çakıştığı, resepsiyon
bankosunun olması gerekenden daha kısa olduğu, yatak odalarının boyutlarının
standartların alt sınırını sağladığı, kahvaltı salonu ve odaların iyi ışık
almadığı ortaya çıkmaktadır. Yeni işlevin olumlu ve olumsuz yönleri göz önünde
bulundurulduğunda, işlevsel aksaklıklara rağmen yeni işlevin sürdürülebilir
korumaya katkıları ile ekonomik, çevresel, sosyal, tarihi ve kültürel katkıları
bulunmaktadır.
_________________________________________________________________________________
The Evaluation of Edirne Rüstempaşa Caravanserai Reusing
Abstract
Historical buildings that could not keep up with the continuity of change lose their functions by time. As for the buildings whose functions end, they are firstly abandoned and then their destruction process begins. Reusing method is used to make these buildings usable, include them into daily life and conserve. In this study, it is aimed to mention the importance of reusing as a part of sustainable conservation understanding, to encourage reusing and examine the sufficiency of contemporary function that has been given or will be given to historical buildings. In this content, as an example, it is aimed to examine and evaluate new function of Edirne Rustempasa Caravanserai. Firstly, the definition, architectural features, the past and contemporary function of the building are explained in the paper. SWOT analysis is used as an analysis method in the study. The new function given to Edirne Rustempasa Caravanserai is dealt with as strengths, weaknesses, opportunities and threats with four different analyses as location, spatial convenience and necessity, and relationship among spaces. While superiorities and opportunities are positive aspects of re-using, weaknesses and threats are negative aspects. Criteria related to dimension and capacity are determined by researching sources for dimensional sufficiency. According to determined criteria, dimensional sufficiency of available spaces are examined. As a result of evaluation, it is seen that there are not any spaces such as lobbies, ball rooms, sales offices, restaurants, coat checks and service stairs in the hotel and spaces used for bar and meeting room are not suitable for their functions. What is more, clients and service circulation overlap and reception counter is shorter than it should be. Also, it is seen that dimensions of bedrooms provides lower standard limits and breakfast hall and rooms cannot get enough light. When positive and negative results of reusing are taken into consideration, there are contributions to sustainable conservation and economic, environmental, historical, social and cultural contributions of reusing although functional problems.
Keywords: Rüstempaşa Caravanserai, reusing, conservation
Keywords
References
- Ahunbay, Z. (2009). Tarihi çevrede koruma ve restorasyon. İstanbul, Türkiye: Yapı Endüstri Merkezi Yayını, ss. 8-98.
- Akçıl, N. Ç. (2008). Rüstem Paşa Kervansarayı-Edirne. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt:35, İstanbul, Türkiye: Türkiye Diyanet Vakfı Yayını, ss. 290-291.
- Altınoluk, Ü. (1998). Binaların yeniden kullanımı. İstanbul, Türkiye: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, ss. 22.
- Apaydın, B. B. (2007). Yapıların otel olarak yeniden kullanım bağlamında mekânsal dönüşümlerinin kavramsal ve kuramsal analizi. Mimar Sinan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İç Mimarlık Ana Bilim Dalı, Sanatta Yeterlilik Tezi, İstanbul, Türkiye, ss.17-225.
- Aydın, D. ve Okuyucu, E. Ş. (2009). Yeniden kullanıma adaptasyon ve sosyo-kültürel sürdürülebilirlik bağlamında Afyonkarahisar millet hamamının değerlendirilmesi. Megaron YTÜ Mim. Fak. E-Dergisi, 3(3): 230-243.
- Cantay, G. (1988). Kervansaraylar. S. Bayram (Ed.), Mimarbaşı Koca Sinan: Yaşadığı Çağ ve Eserleri, İstanbul, Türkiye: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayını, cilt:1, 369-392.
- Cassar, M. (2009). Sustainable heritage: challenges and strategies for the twenty-first century. APT Bulletın: Journal of Preservatıon Technology, 40(1): 3-11.
- Conejos, S., Langston, C. and Smith, J. (2011). Improving the implementation of adaptive reuse strategies for historic buildings. Le Vie dei Mercanti S.A.V.E. HERITAGE: Safeguard of Architectural, Visual, Environmental Heritage, Naples, Italy, Jun. 2011, p.1-10.
- Çakırlar, E. (1974). Edirne Rüstempaşa Kervansarayı. Rölöve ve Restorasyon Dergisi, Ankara. Türkiye: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 1 (1): 129-144.
- Doğu, O. (1994). Oteller. İstanbul, Türkiye: Eren Ofset Matbaası, ss. 8-13.