SINAİ MÜLKİYET KANUNU’NA GÖRE TÜRK PATENT VE MARKA KURUMUNUN GÖREV ALANININ İDARENİN REGÜLASYON FAALİYETİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

10 Ocak 2017’de Sınai Mülkiyet Kanunu yürürlüğe girmiştir. 6769 sayılı

Sınai Mülkiyet Kanunu ile farklı KHK’larla düzenlenen sınai mülkiyet

hakları tek bir kanunda düzenlenmiştir. Bu kanun, Türk Patent ve Marka

Kurumunun görevleri ve idari teşkilatında önemli değişikler meydana

getirmiştir. Fikri mülkiyet sistemi, iktisadi ve teknolojik gelişmenin

sağlanması için oluşturulmuştur. Kamu gücü, ekonomik kamu yararının

sağlanması için ekonomiye müdahale etmektedir. Fikri mülkiyet sistemi

global bir rejime tabidir. Global fikri mülkiyet rejiminin ulusal idare

hukukunun özelliklerini taşıdığı söylenemez ancak özellikle idari usul

ilkelerinin yoğun olarak kullanıldığı global bir rejimin varlığı da inkar

edilemez.

TÜRKPATENT bir kamu tüzel kişisi olarak Bilim, Teknoloji ve Kalkınma

Bakanlığına bağlı bir kamu kurumudur. Ayrı bir tüzel kişilik olarak

kendi iradesi, personel rejimi ve bütçesi bulunmaktadır. Regülasyon,

devletin kamu hukuku araçlarıyla ekonomik kamu yararının sağlanması

için piyasaya müdahale etmesi olarak tanımlanabilir. Bu çerçevede fikrî

mülkiyet sistemi, devletin piyasaya müdahalesinin bir aracı olarak kabul

edilmelidir. Burada öncelikle bunun iktisadi, teknolojik ve kültürel

gelişmenin dolayısıyla da ekonomik kamu yararının gerçekleştirilmesi

için yapılan bir müdahale olduğunu kabul etmek gerekmektedir.

Regülasyon faaliyetinin özellikleri; düzenleme ve bu düzenlemelere

dayalı birel işlemler yapmak, arabuluculuk gibi uyuşmazlık çözme

faaliyetinde bulunmak, yönlendirme ve danışmanlık yapmak ile görüş

bildirmek olarak ifade edilebilir. Kurum, sınai mülkiyet haklarının

düzenlemelere dayalı birel işlemler gerçekleştirmektedir. Kurum, teknoloji

transferi ve sınai mülkiyetin ticarileştirilmesi ile ilgili yönlendirme ve

belirli konularda arabuluculuk faaliyetlerinde bulunmaktadır. Ayrıca

mahkemelere sınai mülkiyet hakları ile ilgili bilirkişilik yapmakta,

kamuya sınai mülkiyet hakları ile ilgili eğitim ve danışmanlık hizmetleri

vermektedir.

Kanun koyucu, Kurumun SMK kapsamında tek taraflı ve kamu

gücüne dayalı olarak gerçekleştirdiği işlemlerin (bir idari işlem olmasına

rağmen) yargısal denetimi görevini adli yargıya vermiştir. Fikri mülkiyet

hukukunun karma niteliğe sahip olması (özel hukukla olan bağlantısı) ve

yargısal denetim görevinin ihtisas mahkemelerine verilmiş olması dikkate

alındığında denetim görevinin adli yargıya verilmesinde kamu yararı

bulunduğu sonucuna ulaşılabilir. Sonuç olarak regülasyon faaliyetinin

özellikleri kurumun görev alanı ile örtüşmektedir. Kurum ilgili kanunda

bir BİO olarak belirtilmemiştir. Buna rağmen Kurumun gerçekleştirdiği

faaliyetin idare hukuku açısından hukuki niteliğinin regülasyon faaliyeti

olduğu kabul edilmelidir.