Review

Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri

Volume: 9 Number: 1 June 27, 2023
TR

Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri

Abstract

Günümüzde kullanılan birçok materyal; ucuz maliyeti, işlenme kolaylığı, dayanıklılığı ve elverişliliği gibi nedenlerle gerek ana hammadde gerekse yan ürün olarak yaygın bir şekilde plastik içermektedir. Bu yaygın kullanım, kaçınılmaz olarak küresel ölçekte toplam plastik üretimini ve buna bağlı olarak atık plastik miktarını gün geçtikçe attırmaktadır. Atık plastikler en nihayetinde doğaya karışarak, birçoğu doğada çözünmediği veya çok geç çözündüğü için, uzun süre mevcudiyet gösterebilmektedir. Bu mevcudiyet, beraberinde önemli sorunlar getirmektedir. Bu sorunların en önemlilerinden birisi ve günümüzde en çok üzerine yoğunlaşılanı; plastiklerin canlı yaşamına olan etkisidir. Sorun teşkil eden en önemli plastik gruplarından biri ise boyutları nedeniyle canlı vücuduna alınması ihtimali yüksek olan mikroplastiklerdir. Mikroplastikler, genel olarak 5 mm’den küçük olan plastikler olarak tanımlanmaktadır. Mikroplastikler, sucul ekosistemlere doğrudan katılabildiği gibi, büyük boyutlardaki plastiklerin doğal süreçler sonucunda parçalanarak dağılmasıyla da ortaya çıkabilmektedir. Bunlar çeşitli yollarla canlıların vücutlarına girerek birtakım fizyolojik ve kimyasal süreçlerle etkileşime girebilmektedir. Nispeten yeni sayılabilecek bu konuda literatürde hatırı sayılır düzeyde bilgi birikimi bulunsa da ilgilendirdiği birçok hususta genel geçer kanılara varabilmek için katedilmesi gereken uzun bir yol vardır. Buradan hareketle bu derleme makalede okuyucuya mevcut literatür verileri ışığında bugüne dek katedilen yolda elde edilen bilgilerin aktarılması ve mikroplastiklerin çevresel etkisini azaltmaya yönelik çalışmalar için ilgili otoritelerin dikkatinin çekilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşmak için mikroplastiklerin tarihçesi, sınıflandırılması, kaynakları, doğaya karışması, yayılımı, canlılar tarafından alınımı, canlılara olan etkileri ve çevresel riskleri tartışılmıştır.

Keywords

References

  1. Alaee M., Arias P., Sjodin A., Bergman A. (2003). An overview of commercially used brominated flame retardants, their applications, their use patterns in different countries/regions and possible modes of release. Environ Int 29(6):683–689. doi:10.1016/S0160-4120(03)00121-1
  2. Andrady A. L. (2011). Microplastics in the marine environment. Mar Pollut Bull 62(8): 1596–1605. doi:10.1016/j.marpolbul.2011.05.030
  3. Arvidsson R. (2012). Contributions to emissions, exposure and risk assessment of nanomaterials. Doctoral Thesis, Chalmers University of Technology
  4. Baner A. L., Piringer O. (2007). Preservation of quality through packaging. In: Plastic packaging materials for food. Wiley-VCH Verlag GmbH, Weinheim, pp 1–8. doi:10.1002/9783527613281.ch01 Bejgarn S., MacLeod M., Bogdal C., Breitholtz M. (2015). Toxicity of leachate from weathering plastics: an exploratory screening study with Nitocra spinipes. Chemosphere 132: 114–119. doi:10.1016/j.chemosphere.2015.03.010
  5. Bern L. (1990). Size-related discrimination of nutritive and inert particles by freshwater zooplankton. J Plankton Res 12(5):1059–1067. doi:10.1093/plankt/12.5.1059
  6. Besseling E., Wegner A., Foekema E. M., van den Heuvel-Greve M. J., Koelmans A. A. (2013). Effects of microplastic on fitness and PCB bioaccumulation by the Lugworm Arenicola marina (L.) Environ Sci Technol 47(1):593–600. doi:10.1021/es302763x
  7. Bilotta G. S., Brazier R. E. (2008). Understanding the influence of suspended solids on water quality and aquatic biota. Water Res 42(12):2849–2861. doi:10.1016/j.watres.2008.03.018
  8. Boxall A. B., Chaudhry M. Q., Sinclair C. J., Jones A., Aitken R., Jefferson B., Watts C. (2007). Current and future predicted environmental exposure to engineered nanoparticles. Report by Central Science Laboratory for the Department of Environment Food and Rural Affairs

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ecology (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

June 27, 2023

Submission Date

June 9, 2023

Acceptance Date

June 24, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 9 Number: 1

APA
Bozma, C., Şimşek, N., Tastan, Y., & Sönmez, A. Y. (2023). Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 9(1), 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262
AMA
1.Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 2023;9(1):54-62. doi:10.58626/menba.1312262
Chicago
Bozma, Cansu, Nurcan Şimşek, Yigit Tastan, and Adem Yavuz Sönmez. 2023. “Mikroplastik Kirliliği Ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9 (1): 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262.
EndNote
Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY (June 1, 2023) Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9 1 54–62.
IEEE
[1]C. Bozma, N. Şimşek, Y. Tastan, and A. Y. Sönmez, “Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”, Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 1, pp. 54–62, June 2023, doi: 10.58626/menba.1312262.
ISNAD
Bozma, Cansu - Şimşek, Nurcan - Tastan, Yigit - Sönmez, Adem Yavuz. “Mikroplastik Kirliliği Ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9/1 (June 1, 2023): 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262.
JAMA
1.Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 2023;9:54–62.
MLA
Bozma, Cansu, et al. “Mikroplastik Kirliliği Ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 1, June 2023, pp. 54-62, doi:10.58626/menba.1312262.
Vancouver
1.Cansu Bozma, Nurcan Şimşek, Yigit Tastan, Adem Yavuz Sönmez. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 2023 Jun. 1;9(1):54-62. doi:10.58626/menba.1312262

Cited By