Derleme

Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri

Cilt: 9 Sayı: 1 27 Haziran 2023
PDF İndir
TR

Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri

Öz

Günümüzde kullanılan birçok materyal; ucuz maliyeti, işlenme kolaylığı, dayanıklılığı ve elverişliliği gibi nedenlerle gerek ana hammadde gerekse yan ürün olarak yaygın bir şekilde plastik içermektedir. Bu yaygın kullanım, kaçınılmaz olarak küresel ölçekte toplam plastik üretimini ve buna bağlı olarak atık plastik miktarını gün geçtikçe attırmaktadır. Atık plastikler en nihayetinde doğaya karışarak, birçoğu doğada çözünmediği veya çok geç çözündüğü için, uzun süre mevcudiyet gösterebilmektedir. Bu mevcudiyet, beraberinde önemli sorunlar getirmektedir. Bu sorunların en önemlilerinden birisi ve günümüzde en çok üzerine yoğunlaşılanı; plastiklerin canlı yaşamına olan etkisidir. Sorun teşkil eden en önemli plastik gruplarından biri ise boyutları nedeniyle canlı vücuduna alınması ihtimali yüksek olan mikroplastiklerdir. Mikroplastikler, genel olarak 5 mm’den küçük olan plastikler olarak tanımlanmaktadır. Mikroplastikler, sucul ekosistemlere doğrudan katılabildiği gibi, büyük boyutlardaki plastiklerin doğal süreçler sonucunda parçalanarak dağılmasıyla da ortaya çıkabilmektedir. Bunlar çeşitli yollarla canlıların vücutlarına girerek birtakım fizyolojik ve kimyasal süreçlerle etkileşime girebilmektedir. Nispeten yeni sayılabilecek bu konuda literatürde hatırı sayılır düzeyde bilgi birikimi bulunsa da ilgilendirdiği birçok hususta genel geçer kanılara varabilmek için katedilmesi gereken uzun bir yol vardır. Buradan hareketle bu derleme makalede okuyucuya mevcut literatür verileri ışığında bugüne dek katedilen yolda elde edilen bilgilerin aktarılması ve mikroplastiklerin çevresel etkisini azaltmaya yönelik çalışmalar için ilgili otoritelerin dikkatinin çekilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşmak için mikroplastiklerin tarihçesi, sınıflandırılması, kaynakları, doğaya karışması, yayılımı, canlılar tarafından alınımı, canlılara olan etkileri ve çevresel riskleri tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alaee M., Arias P., Sjodin A., Bergman A. (2003). An overview of commercially used brominated flame retardants, their applications, their use patterns in different countries/regions and possible modes of release. Environ Int 29(6):683–689. doi:10.1016/S0160-4120(03)00121-1
  2. Andrady A. L. (2011). Microplastics in the marine environment. Mar Pollut Bull 62(8): 1596–1605. doi:10.1016/j.marpolbul.2011.05.030
  3. Arvidsson R. (2012). Contributions to emissions, exposure and risk assessment of nanomaterials. Doctoral Thesis, Chalmers University of Technology
  4. Baner A. L., Piringer O. (2007). Preservation of quality through packaging. In: Plastic packaging materials for food. Wiley-VCH Verlag GmbH, Weinheim, pp 1–8. doi:10.1002/9783527613281.ch01 Bejgarn S., MacLeod M., Bogdal C., Breitholtz M. (2015). Toxicity of leachate from weathering plastics: an exploratory screening study with Nitocra spinipes. Chemosphere 132: 114–119. doi:10.1016/j.chemosphere.2015.03.010
  5. Bern L. (1990). Size-related discrimination of nutritive and inert particles by freshwater zooplankton. J Plankton Res 12(5):1059–1067. doi:10.1093/plankt/12.5.1059
  6. Besseling E., Wegner A., Foekema E. M., van den Heuvel-Greve M. J., Koelmans A. A. (2013). Effects of microplastic on fitness and PCB bioaccumulation by the Lugworm Arenicola marina (L.) Environ Sci Technol 47(1):593–600. doi:10.1021/es302763x
  7. Bilotta G. S., Brazier R. E. (2008). Understanding the influence of suspended solids on water quality and aquatic biota. Water Res 42(12):2849–2861. doi:10.1016/j.watres.2008.03.018
  8. Boxall A. B., Chaudhry M. Q., Sinclair C. J., Jones A., Aitken R., Jefferson B., Watts C. (2007). Current and future predicted environmental exposure to engineered nanoparticles. Report by Central Science Laboratory for the Department of Environment Food and Rural Affairs

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekoloji (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

9 Haziran 2023

Kabul Tarihi

24 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bozma, C., Şimşek, N., Tastan, Y., & Sönmez, A. Y. (2023). Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 9(1), 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262
AMA
1.Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 2023;9(1):54-62. doi:10.58626/menba.1312262
Chicago
Bozma, Cansu, Nurcan Şimşek, Yigit Tastan, ve Adem Yavuz Sönmez. 2023. “Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9 (1): 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262.
EndNote
Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY (01 Haziran 2023) Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9 1 54–62.
IEEE
[1]C. Bozma, N. Şimşek, Y. Tastan, ve A. Y. Sönmez, “Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”, Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 54–62, Haz. 2023, doi: 10.58626/menba.1312262.
ISNAD
Bozma, Cansu - Şimşek, Nurcan - Tastan, Yigit - Sönmez, Adem Yavuz. “Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 9/1 (01 Haziran 2023): 54-62. https://doi.org/10.58626/menba.1312262.
JAMA
1.Bozma C, Şimşek N, Tastan Y, Sönmez AY. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 2023;9:54–62.
MLA
Bozma, Cansu, vd. “Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri”. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2023, ss. 54-62, doi:10.58626/menba.1312262.
Vancouver
1.Cansu Bozma, Nurcan Şimşek, Yigit Tastan, Adem Yavuz Sönmez. Mikroplastik Kirliliği ve Tatlısu Ekosistemlerindeki Etkileri. Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2023;9(1):54-62. doi:10.58626/menba.1312262

Cited By

Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi olarak 2013'te kurulan dergimiz,
Memba Su Bilimleri Dergisi olarak yayın hayatına devam etmektedir.
-----------
Su bilimleri alanında biyoloji, ekoloji, içsular, balık besleme, balık avcılığı, balıkçılık teknolojisi, balıkçılık ekonomisi ve yönetimi, su ürünleri işleme teknolojileri, su kimyası, mikrobiyoloji, alg biyoteknolojisi, denizel organizmaların korunması, acısu ve tatlı su habitatları ve kirlilik, ekotoksikoloji, tarımsal ve çevresel sürdürülebilirlik, iklim ve bitki büyüme modelleri, iklim değişikliği, doğal afetler, hidrometeorolojik afetler, uzaktan algılama, coğrafi bilgi teknolojileri, kıyısal alanlar, kurak ve yarıkurak topografyalar, mekansal analiz ve modelleme, biyocoğrafya, fiziki coğrafya, beşeri ve ekonomik coğrafya, jeomorfoloji, çevresel sorunlar, hayvansal ve bitkisel biyoteknoloji, hayvansal ve bitkisel üretim alanlarında İngilizce ve Türkçe orjinal makaleler, kısa notlar, teknik notlar, raporlar ve derlemeleri yılda dört sayı (Mart, Haziran, Eylül, Aralık) olarak yayınlanan online, açık erişimli, uluslararası hakemli dergidir.

Memba Su Bilimleri Dergisi
TRDizin, SOBIAD, ASCI, CAB Direct, Google Scholar, Paperity, Asosindex, Academic Journal Index, CNKI Scholar
dizinlerinde taranmaktadır.
----------
Dergimize makale yükleme sırasında intihal benzerlik raporu yüklemek zorunlu ve bu raporun intihal benzerlik oranının % 30'un altında olması gerekmektedir. Bu raporu yazarlar makale yükleme sırasında göndermelidir.
Dergimize yüklenen Türkçe ve İngilizce makalelerde Türkçe ve İngilizce özetlerin bulunması zorunludur.