Türkiye'de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki

İlhan Korkmaz; Güner Tuncer

doi:10.33203/mfy.1836741

EN TR

Türkiye'de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de sinema tüketimi ile sosyoekonomik gelişmişlik arasındaki ilişkiyi mekânsal etkileşim boyutlarıyla analiz etmektedir. Araştırmada 2007-2019 dönemi verileri kullanılarak 81 il için LISA analizi ve mekânsal ekonometri uygulanmıştır. Analizler, hem sosyoekonomik gelişmişliğin hem de sinema talebinin batı illerinde yüksek yoğunluklu kümelendiğini göstermiştir. Mekânsal ekonometrik bulgular, gelişmişlik düzeyinin sinema talebini artırdığını kanıtlamakla birlikte; mekânsal gecikme katsayısının negatif çıkması dikkat çekicidir. Bu durum, büyük merkezlerin çevre illerdeki potansiyel izleyiciyi kendine çekerek komşu illerdeki talebi zayıflattığı bir gölgeleme etkisine işaret etmektedir. Gelişmişlik düzeyinin artışı sinema talebini artırırken, bu artışın merkezileştirici niteliği çevre illerin kültürel potansiyelini sınırlayarak bölgesel eşitsizlikleri kültürel boyutta derinleştirmektedir.

Keywords

Kültürel Tüketim, Sosyoekonomik Gelişmişlik, Mekânsal Ekonometri, Bölgesel Eşitsizlik

References

Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2002). Dialectic of enlightenment: Philosophical fragments. Stanford University Press.
Akusta, E. (2025). Measuring and rating socioeconomic disparities among provinces: a case of Türkiye. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 12(1), 45-67. https://doi.org/10.26650/JEPR1472224
Anselin, L. (1988). Spatial econometrics methods and models. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.
Anselin, L. (1995). Local indicator of spatial association - LISA. Geographical Analysis, 27(2), 93-115. https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
Anselin, L. (1999). Interactive techniques and exploratory spatial data analysis. In P. A. Longley, M. F. Goodchild, D. J. Maguire, & D. W. Rhind (Eds.), Geographical information systems: Principles, techniques, management and applications (pp. 251–264). Wiley.
Anselin, L. (2005). Exploring spatial data with GeoDaTM: a workbook. Spatial Analysis Laboratory, Department of Geography University of Illinois, Center for Spatially Integrated Social Science.
Anselin, L., Sridharan, S., & Gholston, S. (2007). Using exploratory spatial data analysis to leverage social indicator database: The discovery of interesting patterns. Social Indicators Research, 82, 287-309. https://doi.org/10.1007/s11205-006-9034-x
Bagella, M., & Bachetti, L. (1999). The determinants of motion picture box office performance: evidence from movies produced in Italy. Journal of Cultural Economics, 23, 237-256. https://doi.org/10.1023/A:1007579421768
Bennett, T., Savage, M., Silva, E. B., Warde, A., Gayo-Cal, M., & Wright, D. (2009). Culture, class, distinction. London: Routledge.
Biferale, L., Brandano, M. G., Crociata, A., & Melo, H. P. (2024). The spatial dimensions of cultural consumption: how distance influences consumption levels in a spatial setting. Journal of Cultural Economics, 48, 499–525. https://doi.org/10.1007/s10824-024-09506-0

Brook, O. (2016). Spatial equity and cultural participation: How access influences attendance at museums and galleries in London. Cultural Trends, 25(1), 21-34. https://doi.org/10.1080/09548963.2015.1134098
Cameron, S. (1999). Rational addiction and the demand for cinema. Applied Economic Letters, 6(9), 617-620. https://doi.org/10.1080/135048599352736
Chen, G., & Tang, P. (2021). Similar but special: an econometric analysis of live performing arts attendance in mainland China. Journal of Cultural Economics, 45, 459-490. https://doi.org/10.1007/s10824-021-09422-7
Collins, A., Hand, C., & Snell, M. C. (2002). What makes a blockbuster? Economic analysis of film success in the United Kingdom. Managerial and Decision Economics, 23, 343-354. https://doi.org/10.1002/mde.1069
Courty, P., & Zhang, F. (2018). Cultural participation in major Chinese cities. Journal of Cultural Economics, 42, 543-592. https://doi.org/10.1007/s10824-018-9319-3
Cunningham, N., & Savage, M. (2015). The secret garden? Elite metropolitan geographies in the contemporary UK. The Sociological Review, 63(2), 321-348. https://doi.org/10.1111/1467-954X.12285
Çetin, I., & Sevüktekin, M. (2016). Türkiye'de gelişmişlik düzeyi farklılıklarının analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2(2), 39-61.
Dewenter, R., & Westermann, M. (2005). Cinema demand in Germany. Journal of Cultural Economics, 29, 213-231. https://doi.org/10.1007/s10824-005-6421-0
Dolu, A., & Kuvvetli, U. (2023). Türkiye’de kentlerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerinin karşılaştırılması. International Journal of Public Finance, 8(1), 85-106. https://doi.org/10.30927/ijpf.1177630
Elhorst, J. P. (2014). Spatial econometrics from cross-sectional data to spatial panels. Groningen: Springer.
Falk, M., & Katz-Gerro, T. (2015). Cultural participation in Europe: Can we identify common determinants? Journal of Cultural Economics, 40, 127-162. https://doi.org/10.1007/s10824-015-9242-9
Hallmann, K., Artime, C. M., Breuer, C., Dallmeyer, S., & Metz, M. (2016). Leisure participation: modelling the decision to engage in sports and culture. Journal of Cultural Economics, 41, 467-487. https://doi.org/10.1007/s10824-016-9275-8
Heikkilä, R., & Lindblom, T. (2023). Overlaps and accumulations: The anatomy of cultural non-participation in Finland. Journal of Consumer Culture, 23(1), 122-145. https://doi.org/10.1177/14695405211062052
Icduygu, A., Sirkeci, I., & Muradoglu, G. (2001). Socio‐economic development and international migration: a Turkish study. International Migration, 39(4), 39-61. https://doi.org/10.1111/1468-2435.00162
Karahasan, B. C. (2024). Borders of socio-economic development in Türkiye. Ekonomi-tek, 13(2), 183-197.
Katz-Gerro, T. (2002). Highbrow cultural consumption and class distinction in Italy, Israel, West Germany, Sweden, and the United States. Social forces, 81(1), 207-229. https://doi.org/10.1353/sof.2002.0050
Kaymaz, V. (2021). Validity of rational addiction model for cinema demand in Turkey. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 8(2), 229-239. https://doi.org/10.17336/igusbd.681434
Lévy-Garboua, L., & Montmarquette, C. (1996). A microeconometric study of theatre demand. Journal of Cultural Economics, 20, 25-50. https://doi.org/10.1007/BF00148269
Maltby, R. (2011). New cinema histories. In R. Maltby, D. Biltereyst, & P. Meers (Eds.), Explorations in new cinema history: Approaches and case studies (pp. 3–40). Wiley-Blackwell.
Nelson, R. A., Donihue, M. R., Waldman, D. M., & Wheaton, C. (2001). What's an oscar worth? Economic Inquiry, 39, 1-16. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2001.tb00046.x
Ozaslan, M., Dincer, B., & Ozgur, H. (2006). Regional disparities and territorial indicators in Turkey: Socio-economic development index (SEDI). 46th Congress of the European Regional Science Association: Enlargement, Southern Europe and the Mediterranean, Volos, Greece, August 30–September 3, 2006. European Regional Science Association.
Özkubat, G., & Selim, S. (2019). Socio-economic development of provinces in Turkey: A spatial econometric analysis. Alphanumeric Journal, 7(2), 449-470. http://dx.doi.org/10.17093/alphanumeric.507697
Ravid, S. A., Wald, J. K., & Basuroy, S. (2006). Distributors and film critics: does it take two to tango? Journal of Cultural Economics, 30, 201-218. https://doi.org/10.1007/s10824-006-9019-2
Ringstad, V., & Løyland, K. (2006). The demand for books estimated by means of consumer survey data. Journal of Cultural Economics, 30, 141-155. https://doi.org/10.1007/s10824-006-9006-7
Rodríguez-Puello, G., & Iturra, V. (2022). Does a higher cultural supply raise cultural consumption? The association between individual and city traits and cultural consumption in Chile. The Annals of Regional Science, 72, 65-83. https://doi.org/10.1007/s00168-022-01189-9
Rössel, J., & Weingartner, S. (2016). Opportunities for cultural consumption: How is cultural participation in Switzerland shaped by regional cultural infrastructure? Rationality and Society, 28(4), 363-385. https://doi.org/10.1177/1043463116658872
Servi, T., & Erişoğlu, Ü. (2020). Türkiye'deki şehirlerin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeylerinin istatistiksel analizi. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 174-186.
Sisto, A., & Zanola, R. (2007). Cinema and TV: An empirical investigation of Italian consumers. In M. Bianchi (Ed.), The evolution of consumption: Theories and practices (pp. 139–154). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1016/S1529-2134(07)10006-5
Sisto, A., & Zanola, R. (2010). Cinema attendance in Europe. Applied Economics Letters, 17(5), 515-517. https://doi.org/10.1080/13504850802046997
T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2013). İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2011. Ankara: Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü.
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2019). İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2017. Ankara: Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü.
Tobler, W. R. (1970). A computer movie simulating urban growth in the Detroit region. Economic Geography, 46(1), 234-240.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2024-53783&dil=1
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, June). İl göstergeleri (Kültür istatistikleri). https://biruni.tuik.gov.tr/ilgosterge/?locale=tr
Tuncer, G. (2013). Kamu harcamaları ve sosyo-ekonomik gelişmişlik ilişkisinin mekânsal analizi: Türkiye uygulaması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yakar, M. (2013). Türkiye’de iller arası net göçlerle sosyo-ekonomik gelişmişlik arasındaki ilişkinin coğrafi ağırlıklı regresyon ile analizi. Ege Coğrafya Dergisi, 22(1), 27-44.
Yüksel, S. E. (2018). Küreselleşmenin sinema endüstrisine etkileri: Türkiye örneği. Journal of Social Sciences, 2(2), 1-17. https://doi.org/10.18094/josc.346618

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economic Theory (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

İlhan Korkmaz
0000-0002-7503-6505
Türkiye

Güner Tuncer ^*
0000-0001-5579-9436
Türkiye

Publication Date

May 17, 2026

Submission Date

December 5, 2025

Acceptance Date

May 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 126

DOI

https://doi.org/10.33203/mfy.1836741

IZ

https://izlik.org/JA74US48KN

APA

Korkmaz, İ., & Tuncer, G. (2026). Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki. Maliye Ve Finans Yazıları, 126, 1-20. https://doi.org/10.33203/mfy.1836741

AMA

1.Korkmaz İ, Tuncer G. Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(126):1-20. doi:10.33203/mfy.1836741

Chicago

Korkmaz, İlhan, and Güner Tuncer. 2026. “Türkiye’de Sinema Ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki”. Maliye Ve Finans Yazıları, nos. 126: 1-20. https://doi.org/10.33203/mfy.1836741.

EndNote

Korkmaz İ, Tuncer G (May 1, 2026) Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki. Maliye ve Finans Yazıları 126 1–20.

IEEE

[1]İ. Korkmaz and G. Tuncer, “Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki”, Maliye ve Finans Yazıları, no. 126, pp. 1–20, May 2026, doi: 10.33203/mfy.1836741.

ISNAD

Korkmaz, İlhan - Tuncer, Güner. “Türkiye’de Sinema Ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki”. Maliye ve Finans Yazıları. 126 (May 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.33203/mfy.1836741.

JAMA

1.Korkmaz İ, Tuncer G. Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:1–20.

MLA

Korkmaz, İlhan, and Güner Tuncer. “Türkiye’de Sinema Ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki”. Maliye Ve Finans Yazıları, no. 126, May 2026, pp. 1-20, doi:10.33203/mfy.1836741.

Vancouver

1.İlhan Korkmaz, Güner Tuncer. Türkiye’de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki. Maliye ve Finans Yazıları. 2026 May 1;(126):1-20. doi:10.33203/mfy.1836741

The scope of the Journal of Finance Letters consists of studies in the fields of economics, public finance, finance, and banking.

Türkiye'de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki

The Spatial Relationship between Cinema and Socioeconomic Development in Türkiye

Abstract

Keywords

Türkiye'de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite