Türkiye'de Sinema ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Arasındaki Mekânsal İlişki
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de sinema tüketimi ile sosyoekonomik gelişmişlik arasındaki ilişkiyi mekânsal etkileşim boyutlarıyla analiz etmektedir. Araştırmada 2007-2019 dönemi verileri kullanılarak 81 il için LISA analizi ve mekânsal ekonometri uygulanmıştır. Analizler, hem sosyoekonomik gelişmişliğin hem de sinema talebinin batı illerinde yüksek yoğunluklu kümelendiğini göstermiştir. Mekânsal ekonometrik bulgular, gelişmişlik düzeyinin sinema talebini artırdığını kanıtlamakla birlikte; mekânsal gecikme katsayısının negatif çıkması dikkat çekicidir. Bu durum, büyük merkezlerin çevre illerdeki potansiyel izleyiciyi kendine çekerek komşu illerdeki talebi zayıflattığı bir gölgeleme etkisine işaret etmektedir. Gelişmişlik düzeyinin artışı sinema talebini artırırken, bu artışın merkezileştirici niteliği çevre illerin kültürel potansiyelini sınırlayarak bölgesel eşitsizlikleri kültürel boyutta derinleştirmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kültürel Tüketim, Sosyoekonomik Gelişmişlik, Mekânsal Ekonometri, Bölgesel Eşitsizlik
Kaynakça
- Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2002). Dialectic of enlightenment: Philosophical fragments. Stanford University Press.
- Akusta, E. (2025). Measuring and rating socioeconomic disparities among provinces: a case of Türkiye. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 12(1), 45-67. https://doi.org/10.26650/JEPR1472224
- Anselin, L. (1988). Spatial econometrics methods and models. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.
- Anselin, L. (1995). Local indicator of spatial association - LISA. Geographical Analysis, 27(2), 93-115. https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
- Anselin, L. (1999). Interactive techniques and exploratory spatial data analysis. In P. A. Longley, M. F. Goodchild, D. J. Maguire, & D. W. Rhind (Eds.), Geographical information systems: Principles, techniques, management and applications (pp. 251–264). Wiley.
- Anselin, L. (2005). Exploring spatial data with GeoDaTM: a workbook. Spatial Analysis Laboratory, Department of Geography University of Illinois, Center for Spatially Integrated Social Science.
- Anselin, L., Sridharan, S., & Gholston, S. (2007). Using exploratory spatial data analysis to leverage social indicator database: The discovery of interesting patterns. Social Indicators Research, 82, 287-309. https://doi.org/10.1007/s11205-006-9034-x
- Bagella, M., & Bachetti, L. (1999). The determinants of motion picture box office performance: evidence from movies produced in Italy. Journal of Cultural Economics, 23, 237-256. https://doi.org/10.1023/A:1007579421768
- Bennett, T., Savage, M., Silva, E. B., Warde, A., Gayo-Cal, M., & Wright, D. (2009). Culture, class, distinction. London: Routledge.
- Biferale, L., Brandano, M. G., Crociata, A., & Melo, H. P. (2024). The spatial dimensions of cultural consumption: how distance influences consumption levels in a spatial setting. Journal of Cultural Economics, 48, 499–525. https://doi.org/10.1007/s10824-024-09506-0