Araştırma Makalesi

Thomas Reid’te Güzellik

Sayı: 2 8 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Thomas Reid’te Güzellik

Öz

Bu makalenin konusu, Thomas Reid’in güzellikle ilgili düşüncelerini yaşadığı dönemin güzellik anlayışlarını da dâhil ederek incelemektir. Felsefe tarihinde estetik bir değer olarak yer alan güzellik kavramı ve onun doğası ile ilgili görüşler, Antik ve Orta Çağ felsefesinde daha çok metafiziğe ve kozmolojiye dayandırılmışken özellikle 18. yüzyılda, tat, yücelik gibi kavramlar estetik teorilerinin gelişmesinde etkili olmuş ve konusu geniş bir şekilde bu ilkelerle bağlantılı olarak tasarlanmıştır. Özellikle 18. yüzyılda güzelliğin ne olduğu hakkındaki sorular hareketlilik kazanmıştır. Bu sorular arasında en dikkat çekenlerden biri, güzelliğin tatma duyusuyla olan ilişkisidir. Reid de güzellik ile ilgili düşüncelerini tatma duyusundan hareketle içsel duyu teorisi üzerinden açıklamıştır. Reid, gördüğümüzde güzel olarak adlandırdığımız, bizde beğeni hissi ve duygusu oluşturan güzelliklerin peşine düşmüş, onların neden hepsini güzel olarak adlandırdığımızla ilgilenmiştir. Ona göre güzel olarak adlandırılan tüm nesnelerde, nesnelerin bizimle veya başka bir şeyle ortak bir ilişkileri olmalıdır. Bu da onlara aynı ismi vermemize yol açar. Güzel dediğimiz her şeyde ortak olan ve onları güzel olarak adlandırmamızın sebebi, onların zihinde mükemmel olduğuna inanılan hoş bir his veya duygu oluşturmalarıdır. Güzellik de zihin gücünün nesnesidir. Reid’e göre güzellik duyusu, içgüdüsel ve rasyonel olarak ayrılırken güzelliğin kendisi de asli ve türetilmiş olarak ayrılabilir. İçgüdüsel olarak beğendiğimiz nesnelerin güzelliği türetilmiş güzellikken, asli güzellik ise rasyonel güzellik yargılarının nesnesidir. Tüm güzelliklerin varlığıyla ise Tanrı’nın varlığına ve mükemmel olduğuna inanırız. Çünkü tüm güzelliğin kaynağı Tanrı’dır. Ancak biz güzelliklerin tümünü bilgisizliğimiz yüzünden tam olarak algılayamayız. Bu bakımdan bu makalenin amacı, Reid’in güzellikle ilgili fikirlerini anlaşılır bir şekilde açıklamaktır. Bu makalede, Reid’in söz konusu açıklamalarının Tanrı’nın varlığına duyulan inancı desteklemek için makul olduğuna ve zihnin, güzelliği insanın onları güzel olarak algılaması için bir dayanak oluşturduğuna ulaşılmıştır. Bunun yanında Reid’in, güzelliğin insanı daha iyiye ulaştırdığına ilişkin açıklamalarının başarılı ve tutarlı bir şekilde oluşturulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akgün, Tuncay. Güzellik ve Tanrı Estetik Tecrübenin Teistik Yorumu. Ankara: İlâhiyât Yayınları, 2025.
  2. Arye, Adam Weiler Gur. “Reid’s Philosophy of Relative and Distinct Conceptions: Qualities, Aesthetics and Ethics”. The Journal of Scottish Philosophy (2022), 237-255.
  3. Brady, Emily. “Hutcheson and Reid on Natural Beauty”. Journal of Scottish Thought (2015), 1-36.
  4. Buras, Todd. “Revisiting Reid on Religion”, Journal of Scottish Philosophy, 19/3 (2021), 261-274.
  5. Copenhaver, Rebecca. “Moral Theory: Reid on the Moral Sense”. Canadian Journal of Philosophy, 41/1 (2014), 80-101.
  6. Copenhaver, Rebecca. “Thomas Reid on Aesthetic Perception”. Thomas Reid on Mind, Knowledge, and Value. Ed. Rebecca Copenhaver-Todd Buras, Oxford: Oxford University Press, 2015.
  7. Cooper, Anthony Ashley. Characteristics of Men, Manners, Opinions, Times. Ed. John M. Robertson. London: Grant Richards, vol:2, 2008.
  8. De Clercq, Rafael. “Aesthetic Pleasure Explained”. The Journal of Aesthetics and Art Criticism 77/2 (2019), 121-133.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

11 Aralık 2025

Kabul Tarihi

8 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çakır, S. (2026). Thomas Reid’te Güzellik. Mersin İlahiyat Dergisi, 2, 1-17. https://izlik.org/JA82AM36ET
AMA
1.Çakır S. Thomas Reid’te Güzellik. Mersin İlahiyat Dergisi. 2026;(2):1-17. https://izlik.org/JA82AM36ET
Chicago
Çakır, Sevgi. 2026. “Thomas Reid’te Güzellik”. Mersin İlahiyat Dergisi, sy 2: 1-17. https://izlik.org/JA82AM36ET.
EndNote
Çakır S (01 Şubat 2026) Thomas Reid’te Güzellik. Mersin İlahiyat Dergisi 2 1–17.
IEEE
[1]S. Çakır, “Thomas Reid’te Güzellik”, Mersin İlahiyat Dergisi, sy 2, ss. 1–17, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82AM36ET
ISNAD
Çakır, Sevgi. “Thomas Reid’te Güzellik”. Mersin İlahiyat Dergisi. 2 (01 Şubat 2026): 1-17. https://izlik.org/JA82AM36ET.
JAMA
1.Çakır S. Thomas Reid’te Güzellik. Mersin İlahiyat Dergisi. 2026;:1–17.
MLA
Çakır, Sevgi. “Thomas Reid’te Güzellik”. Mersin İlahiyat Dergisi, sy 2, Şubat 2026, ss. 1-17, https://izlik.org/JA82AM36ET.
Vancouver
1.Sevgi Çakır. Thomas Reid’te Güzellik. Mersin İlahiyat Dergisi [Internet]. 01 Şubat 2026;(2):1-17. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82AM36ET

Mersin İlahiyat Dergisi, Mersin Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin bir dergisidir.