Kur’ân’daki ألف / E-l-f Kökünün Meâllerde Anlamlandırılması: Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Bu makale, Kur’ân’da üçü fiil, biri ism i mefûl, ikisi mastar olmak üzere sekiz kez geçen “ألف / e l f” kökünün anlam yelpazesini ve meâllere yansımasını incelemektedir. Önce klasik lügatler, Meâni’l Kur’ân ve tefsirlerden kökün “alışmak, ısınmak, uzlaşmak, kaynaştırmak, sevdirmek, antlaşma yapmak” gibi temel anlamları tespit edilmiş; ardından Diyanet sitesindeki dört meâl ile akademik niteliği olan yazarların yazdığı Kur’ân meâllerinden beş ayete verilen anlam karşılaştırılmıştır. Bu meâllerde Âl i İmrân 103 ve Enfâl 63’teki “ألّف” fiilinin çevirilerinde nüzul bağlamı dikkate alınarak “birleştirdi, kaynaştırdı” biçimleri öne çıkarken, Nûr 43’te bulutların “bir araya getirilerek yağmurun oluşumu” vurgulanmıştır. Tevbe 60’ta “müellefe i kulûb” terimi, zekâtın veriliş gayesiyle bağlantılı olarak “kalpleri ısındırılacak” şeklinde çevrilmiştir. Kureyş sûresindeki iki “îlâf” mastarı ise tarihsel ticaret imtiyazları ve Allah’ın Mekkelilere sağladığı güvenlikle ilişkilendirilerek tercüme edilmiştir. Çalışma, meâl tefsir karşılaştırmasının Kur’ân kavramlarını anlaşılır kılmadaki yararını göstermektedir. Ayrıca, Süleyman Ateş’in meâlinde bilimsel tefsir yaklaşımıyla, yağmurun oluşmasına atıf yapılması, üslup farklılığına bir örneklemdir. Sonuçta farklı bağlam ve yöntemler kelimenin zengin anlam katmanlarını görünür kılmaktadır.

This article examines the semantic range of the root “ألف / Eʾ-l-f,” which appears eight times in the Qur’an—three times as a verb, once as a passive participle, and twice as a verbal noun—and how it is reflected in various translations. First, classical dictionaries, Maʿānī al-Qurʾān, and tafsir sources are consulted to identify the root’s core meanings, such as “to become familiar, to warm up, to reconcile, to bring together, to endear, and to make a pact.” Then, the interpretations of five verses containing this root are compared across four translations from the Diyanet website and other scholarly Qur’anic translations. In these translations, the verb “أَلَّفَ” in Āl ʿImrān 103 and al-Anfāl 63 is rendered as “united” or “brought together,” taking into account the context of revelation. In al-Nūr 43, the focus is on the bringing together of clouds leading to the formation of rain. In al-Tawbah 60, the phrase muʾallafat qulūbuhum is translated as “those whose hearts are to be reconciled,” in connection with the purpose of zakat distribution. The two instances of the verbal noun ʾīlāf in Sūrat Quraysh are interpreted in relation to historical trade privileges and the security granted by God to the Meccans. The study demonstrates the usefulness of comparing translations and tafsirs in clarifying Qur’anic concepts. Moreover, Süleyman Ateş’s translation, which reflects a scientific tafsir approach by referencing the formation of rain, illustrates stylistic variation. Ultimately, different contexts and interpretive methods reveal the rich semantic layers of the word.