Bu çalışma, yönetsel roller bağlamında yapay zekânın (YZ) karar alma süreçlerindeki işlevselliğini incelemekte ve insan yönetici ile karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. Araştırma, üç ana tema üzerine odaklanmaktadır: çevresel değişimler, iş dünyasının tanımı ve stratejik davranış. Çalışma, insan yönetici ve YZ’yi çevresel algı, stratejik farkındalık ve karar motivasyonu gibi kavramsal boyutlarda karşılaştırmaktadır. Araştırmada, insan ve YZ’ye yöneltilen yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla elde edilen veriler, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Bulgular, yapay zekâ ile insan yönetici arasında tüm kodlar bazında %71 oranında benzerlik bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, çevresel değişimlerin belirlenmesinde %61, iş dünyasının tanımlanmasında ise %89 oranında benzerlik tespit edilmiştir. Stratejik davranış önerileri açısından ise iki taraf arasında tam bir örtüşme gözlemlenmiştir. Çalışma, insan yöneticinin iş dünyasını YZ’ye kıyasla daha dinamik ve öngörülemez olarak değerlendirdiğini ortaya koymuştur. Dikkat çekici biçimde, insan yöneticinin YZ’nin daha az önem verdiği yoksulluk gibi sosyal ve ekonomik dinamiklere de odaklandığı görülmektedir. Hem YZ hem de insan yönetici, dijital dönüşüm ve küreselleşme olgularını ortak biçimde vurgulamaktadır. Bu bulgular, YZ’nin çevresel dinamikleri algılama ve stratejik karar verme süreçlerinde insana benzer biçimde işlev gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Ancak, insan yöneticinin sezgisel, etik ve duygusal faktörleri dikkate alma yeteneği, YZ’nin tamamen ikame edilemeyeceğini göstermektedir. Dolayısıyla, YZ’nin analitik gücü ile insan yöneticinin duygusal zekâsının birleştiği hibrit bir yönetsel model, geleceğin karar verme süreçleri için en dengeli yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.
“Çevresel Dinamiklerin ve Stratejinin Belirlenmesi: İnsan Yönetici ve Yapay Zekâ karşılaştırması Üzerine Nitel Bir Araştırma” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimi beyan ederim.
This study examines the functionality of artificial intelligence (AI) in decision-making processes within managerial roles and presents a comparative analysis with a human manager. The research focuses on three main themes: environmental changes, the definition of the business world, and strategic behavior. The study compares the human manager and AI across conceptual dimensions such as environmental perception, strategic awareness, and decision motivation. In the research, data were obtained through semi-structured forms directed at both the human manager and AI, and analyzed using content analysis, one of the qualitative research methods. The findings reveal a 71% similarity between AI and the human manager across all codes. Additionally, a 61% similarity was found in identifying environmental changes and an 89% similarity in defining the business world. Regarding strategic behavior recommendations, a complete overlap was observed between the two. The study demonstrates that the human manager perceives the business world as more dynamic and unpredictable compared to AI. Notably, the human manager also focuses on social and economic dynamics, such as poverty, which receive less emphasis from AI. Both AI and the human manager commonly emphasize the phenomena of digital transformation and globalization. These findings indicate that AI can function similarly to humans in perceiving environmental dynamics and engaging in strategic decision-making processes. However, the human manager’s ability to integrate intuition, ethics, and emotional factors into decision-making highlights that AI cannot fully replace human judgment. Therefore, a hybrid managerial model that combines the analytical power of AI with the emotional intelligence of the human manager emerges as the most balanced approach for future decision-making processes.
During the writing process of the study “Determining Environmental Dynamics and Strategy: A Qualitative Study on the Comparison Between Human Manager and Artificial Intelligence” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: I declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, I can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".
| Primary Language | English |
|---|---|
| Subjects | Business Administration |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | March 10, 2025 |
| Acceptance Date | February 16, 2026 |
| Publication Date | April 28, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.33206/mjss.1654543 |
| IZ | https://izlik.org/JA78FH44ST |
| Published in Issue | Year 2026 Volume: 15 Issue: 2 |
MANAS Journal of Social Studies
Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.
The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.