Review

Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar

Volume: 15 Number: 1 January 16, 2026
TR EN

Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı; baharatların insan sağlığı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda ikincil veri kaynaklarından yararlanılarak baharatların kimyasal bileşimleri, içeriklerindeki mineral ve ağır metal düzeyleri, etken maddeleri detaylı şekilde derlenmiştir. Toplamda 23 farklı baharat değerlendirmeye alınmıştır. Kimyasal bileşim açısından yapılan incelemelerde muskat en yüksek yağ içeriğine (kalori değerine) sahip baharat olarak öne çıkarken; protein açısından en zengin baharatın karabiber olduğu görülmüştür. Lif oranı en yüksek baharatın kakule olduğu, karbonhidrat bakımından en yüksek değerin ise yenibaharda bulunduğu tespit edilmiştir. Mineral içerikleri açısından değerlendirildiğinde karabiberin kalsiyum ve fosfor yönünden en yüksek değerlere sahip olduğu saptanmıştır. Sodyum ve bakır açısından en zengin baharatın kakule; potasyum içeriği en yüksek baharatın ise safran olduğu tespit edilmiştir. Magnezyum bakımından karabiberin öne çıktığı, bakır ve çinko düzeyleri en yüksek olan baharatın biberiye olduğu, mangan içeriği açısından ise karanfilin en yüksek değere sahip olduğu anlaşılmıştır. Etken maddeler açısından bakıldığında beta karotenin baharatlarda en yaygın bulunan bileşik olduğu ortaya konmuştur. Tüm bulgular doğrultusunda baharatların kimyasal bileşim, mineral ve etken madde içerikleri bakımından birbirinden farklı seviyelerde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yönleriyle baharatlar tüketildiklerinde insan sağlığı üzerinde etkiler gösterebilmektedir. Bu konu fonksiyonel gıdalar ve fonksiyonel tıp kapsamında, üzerinde çalışılmakta olan önemli bir konudur. Baharatların potansiyel sağlık yararlarından faydalanılabilmesi için bireylerin yaş, cinsiyet, mevcut sağlık durumu gibi kişisel özellikleri dikkate alarak ve bir beslenme uzmanına danışarak tüketimlerini planlamaları önerilmektedir. Bu çalışmada baharatların genel sağlık üzerindeki etkileri ele alınmış olup herhangi bir tıbbi öneri veya tedavi yönlendirmesi amacı taşımamaktadır.

Keywords

Ethical Statement

During the writing process of the study “Natural Healing Resources: Spices” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required.

References

  1. A Ismail, E., S Abdalla, E., F Khalil, A. ve M El-Hadidy, E. (2021). Effect of Tarragon (Artemisia dracunculus L.) and its ethanolic extracts on chronic liver disease in male albino rats. International Journal of Family Studies, Food Science and Nutrition Health, 2(2), 46-59.
  2. Abdellatif, A. A. ve Alsharidah, M. (2023). Evaluation of the anticancer activity of Origanum Marjoram as a safe natural drink for daily use. Drug Development and Industrial Pharmacy, 49(9), 572-579.
  3. Abdullah, Ahmad, N., Tian, W., Zengliu, S., Zou, Y., Farooq, S. ve Xiao, J. (2022). Recent advances in the extraction, chemical composition, therapeutic potential, and delivery of cardamom phytochemicals. Frontiers in Nutrition, 9, 1024820.
  4. Abu-Izneid, T., Rauf, A., Khalil, A. A., Olatunde, A., Khalid, A., Alhumaydhi, F. A. ve Rengasamy, K. R. (2022). Nutritional and health beneficial properties of saffron (Crocus sativus L): A comprehensive review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(10), 2683-2706.
  5. Aglarova, A. M., Zilfikarov, I. N. ve Severtseva, O. V. (2008). Biological characteristics and useful properties of tarragon (Artemisia dracunculus L.). Pharmaceutical Chemistry Journal, 42(2), 81-86.
  6. Al Dhaheri, A. S., Alkhatib, D. H., Jaleel, A., Tariq, M. N. M., Feehan, J., Apostolopoulos, V. ve Stojanovska, L. (2023). Proximate composition and mineral content of spices increasingly employed in the Mediterranean diet. Journal of Nutritional Science, 12, e79.
  7. Ao, Z., Huang, Z. ve Liu, H. (2022). Spicy food and chili peppers and multiple health outcomes: Umbrella review. Molecular Nutrition & Food Research, 66(23), 2200167.
  8. Aytar, M., Boncooğlu, R. Y., Erdoğan, Ö., Başbülbül, G. ve Öztürk, B. (2024). Antioxidant, cytotoxicity, antimicrobial, wound healing potentials and LC-MS/MS analysis of water extract of Rhus coriaria L.(sumak) leaves. Food Bioscience, 60, 104400.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Gastronomy

Journal Section

Review

Publication Date

January 16, 2026

Submission Date

June 4, 2025

Acceptance Date

September 18, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 15 Number: 1

APA
Tüysüz, V. (2026). Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(1), 418-434. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898
AMA
1.Tüysüz V. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 2026;15(1):418-434. doi:10.33206/mjss.1713898
Chicago
Tüysüz, Vildan. 2026. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (1): 418-34. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898.
EndNote
Tüysüz V (January 1, 2026) Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 1 418–434.
IEEE
[1]V. Tüysüz, “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”, MJSS, vol. 15, no. 1, pp. 418–434, Jan. 2026, doi: 10.33206/mjss.1713898.
ISNAD
Tüysüz, Vildan. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/1 (January 1, 2026): 418-434. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898.
JAMA
1.Tüysüz V. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 2026;15:418–434.
MLA
Tüysüz, Vildan. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 15, no. 1, Jan. 2026, pp. 418-34, doi:10.33206/mjss.1713898.
Vancouver
1.Vildan Tüysüz. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 2026 Jan. 1;15(1):418-34. doi:10.33206/mjss.1713898

MANAS Journal of Social Studies
 

Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.

The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.