Derleme

Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar

Cilt: 15 Sayı: 1 16 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar

Öz

Bu çalışmanın temel amacı; baharatların insan sağlığı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda ikincil veri kaynaklarından yararlanılarak baharatların kimyasal bileşimleri, içeriklerindeki mineral ve ağır metal düzeyleri, etken maddeleri detaylı şekilde derlenmiştir. Toplamda 23 farklı baharat değerlendirmeye alınmıştır. Kimyasal bileşim açısından yapılan incelemelerde muskat en yüksek yağ içeriğine (kalori değerine) sahip baharat olarak öne çıkarken; protein açısından en zengin baharatın karabiber olduğu görülmüştür. Lif oranı en yüksek baharatın kakule olduğu, karbonhidrat bakımından en yüksek değerin ise yenibaharda bulunduğu tespit edilmiştir. Mineral içerikleri açısından değerlendirildiğinde karabiberin kalsiyum ve fosfor yönünden en yüksek değerlere sahip olduğu saptanmıştır. Sodyum ve bakır açısından en zengin baharatın kakule; potasyum içeriği en yüksek baharatın ise safran olduğu tespit edilmiştir. Magnezyum bakımından karabiberin öne çıktığı, bakır ve çinko düzeyleri en yüksek olan baharatın biberiye olduğu, mangan içeriği açısından ise karanfilin en yüksek değere sahip olduğu anlaşılmıştır. Etken maddeler açısından bakıldığında beta karotenin baharatlarda en yaygın bulunan bileşik olduğu ortaya konmuştur. Tüm bulgular doğrultusunda baharatların kimyasal bileşim, mineral ve etken madde içerikleri bakımından birbirinden farklı seviyelerde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu yönleriyle baharatlar tüketildiklerinde insan sağlığı üzerinde etkiler gösterebilmektedir. Bu konu fonksiyonel gıdalar ve fonksiyonel tıp kapsamında, üzerinde çalışılmakta olan önemli bir konudur. Baharatların potansiyel sağlık yararlarından faydalanılabilmesi için bireylerin yaş, cinsiyet, mevcut sağlık durumu gibi kişisel özellikleri dikkate alarak ve bir beslenme uzmanına danışarak tüketimlerini planlamaları önerilmektedir. Bu çalışmada baharatların genel sağlık üzerindeki etkileri ele alınmış olup herhangi bir tıbbi öneri veya tedavi yönlendirmesi amacı taşımamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma doküman incelemesine dayalı olarak yapıldığından etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. A Ismail, E., S Abdalla, E., F Khalil, A. ve M El-Hadidy, E. (2021). Effect of Tarragon (Artemisia dracunculus L.) and its ethanolic extracts on chronic liver disease in male albino rats. International Journal of Family Studies, Food Science and Nutrition Health, 2(2), 46-59.
  2. Abdellatif, A. A. ve Alsharidah, M. (2023). Evaluation of the anticancer activity of Origanum Marjoram as a safe natural drink for daily use. Drug Development and Industrial Pharmacy, 49(9), 572-579.
  3. Abdullah, Ahmad, N., Tian, W., Zengliu, S., Zou, Y., Farooq, S. ve Xiao, J. (2022). Recent advances in the extraction, chemical composition, therapeutic potential, and delivery of cardamom phytochemicals. Frontiers in Nutrition, 9, 1024820.
  4. Abu-Izneid, T., Rauf, A., Khalil, A. A., Olatunde, A., Khalid, A., Alhumaydhi, F. A. ve Rengasamy, K. R. (2022). Nutritional and health beneficial properties of saffron (Crocus sativus L): A comprehensive review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(10), 2683-2706.
  5. Aglarova, A. M., Zilfikarov, I. N. ve Severtseva, O. V. (2008). Biological characteristics and useful properties of tarragon (Artemisia dracunculus L.). Pharmaceutical Chemistry Journal, 42(2), 81-86.
  6. Al Dhaheri, A. S., Alkhatib, D. H., Jaleel, A., Tariq, M. N. M., Feehan, J., Apostolopoulos, V. ve Stojanovska, L. (2023). Proximate composition and mineral content of spices increasingly employed in the Mediterranean diet. Journal of Nutritional Science, 12, e79.
  7. Ao, Z., Huang, Z. ve Liu, H. (2022). Spicy food and chili peppers and multiple health outcomes: Umbrella review. Molecular Nutrition & Food Research, 66(23), 2200167.
  8. Aytar, M., Boncooğlu, R. Y., Erdoğan, Ö., Başbülbül, G. ve Öztürk, B. (2024). Antioxidant, cytotoxicity, antimicrobial, wound healing potentials and LC-MS/MS analysis of water extract of Rhus coriaria L.(sumak) leaves. Food Bioscience, 60, 104400.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gastronomi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2025

Kabul Tarihi

18 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tüysüz, V. (2026). Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(1), 418-434. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898
AMA
1.Tüysüz V. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 2026;15(1):418-434. doi:10.33206/mjss.1713898
Chicago
Tüysüz, Vildan. 2026. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (1): 418-34. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898.
EndNote
Tüysüz V (01 Ocak 2026) Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 1 418–434.
IEEE
[1]V. Tüysüz, “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”, MJSS, c. 15, sy 1, ss. 418–434, Oca. 2026, doi: 10.33206/mjss.1713898.
ISNAD
Tüysüz, Vildan. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/1 (01 Ocak 2026): 418-434. https://doi.org/10.33206/mjss.1713898.
JAMA
1.Tüysüz V. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 2026;15:418–434.
MLA
Tüysüz, Vildan. “Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 15, sy 1, Ocak 2026, ss. 418-34, doi:10.33206/mjss.1713898.
Vancouver
1.Vildan Tüysüz. Doğal Şifa Kaynakları: Baharatlar. MJSS. 01 Ocak 2026;15(1):418-34. doi:10.33206/mjss.1713898

MANAS Journal of Social Studies (MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi)     

Yayınlanan sayılar, sayı dosyaları ve makale dosyaları creative commons CC-BY-NC-ND 4.0 lisanslıdır. 

Sitemiz içerikleri ise creative commons CC-BY-NC 4.0 lisanslıdır.