Lise Öğrencilerinin Algılanan Sosyal Destek Düzeyleri ile Öz Kontrol Öz Yönetim Düzeylerinin Mutluluk Düzeylerine Etkisi

Abstract

Lise öğrencilerinin algılanan sosyal destek düzeylerinin, öz kontrol-öz yönetim düzeylerinin mutluluk düzeyine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda lise öğrencilerinin cinsiyetleri ve sınıf değişkenleri birlikte incelenerek algılanan sosyal destek düzeyleri, öz kontrol-öz yönetim düzeyleri ve mutluluk düzeyleri ayrı ayrı incelenmiştir. Öğrencilerin algılanan sosyal destek düzeyleri ve öz kontrol-öz yönetim düzeylerinin mutluluk düzeylerini nasıl etkilediklerini belirleyebilmek için beraber etkilerine bakılmıştır. Verilerin toplanma aşamasında kişisel bilgi formunun yanı sıra “Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği (ÇESDDÖ)”, “Özkontrol-Özyönetim Ölçeği (ÖKYÖ)” ile “Mutluluk Ölçeği (MÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analiz aşamasında SPSS paket programı kullanılmıştır ve verilerin analizinde, G Power analizi, iki yönlü ANOVA analizi ve çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgulara göre ergenlerin cinsiyet ve sınıf değişkenlerine göre algılanan sosyal destek düzeyleri, öz kontrol-öz yönetim düzeyleri ve mutluluk düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Öğrencilerin öz kontrol-öz yönetim düzeyleri ile algılanan sosyal destek düzeyleri mutluluk düzeylerini etkilemektedir.

Keywords

• Lise Öğrencileri
• Ergenler
• Algılanan Sosyal Destek
• Öz Kontrol-Öz Yönetim
• Mutluluk

The Effect of High School Students' Perceived Social Support Levels and Self-Control Self-Management Levels on Happiness Levels

Abstract

This study aims to examine the effect of perceived social support levels and self-control-self-management levels on happiness among high school students. In this context, the gender and class variables of high school students were examined together, and their perceived social support levels, self-control-self-management levels and happiness levels were examined separately. The effects of students' perceived levels of social support and self-control-self-management were examined together to determine how they affected their level of happiness. In addition to demographic form, "Social Support Assessment Scale for Children and Adolescents (ÇESDDÖ)", "Self-Control-Self-Management Scale (OKYO)" and "Happiness Scale (MÖ)" were utilized for collection of data. Results were analyized using SPSS and G-Power software. A two-way ANOVA and multiple regression analysis were carried out. According to the findings, no significant difference between adolescents' perceived social support, self-control-self-management and happiness were detected between high school students’ gender and class levels. Students' self-control-self-management levels as well as perceived levels of social support affect their happiness levels.

Keywords

• High School Students
• Adolescents
• Perceived Social Support
• Self-Control Self-Management
• Happiness

References

1. Akdoğan, B. ve Yalçın, S. B. (2018). Lise öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık ve çatışma çözme davranışlarının öznel iyi oluşlarını yordaması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(46), 174-197. https://doi.org/10.21764/maeuefd.370587
2. Akkapulu, E. (2005). Ergenin sosyal yetkinlik beklentisini yordayan bazı değişkenler (Tez No. 205907) [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
3. Alim. E. (2018). Ergenlerde mükemmeliyetçilik, öznel iyi oluş ve depresyon arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Tez No. 504805) [Yüksek lisans tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
4. Alkaç-Yıldırım, Ü. (2023). Kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algıları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişki (Tez No. 779237) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.
5. Altay, M. (2007). Okul yöneticilerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile çok boyutlu algılanan sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişki (Tez No. 204636) [Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
6. Arslan, A. (2008). Öğretmen adaylarının bilgisayar destekli eğitim yapmaya yönelik tutumları ile öz yeterlik algıları arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(24), 101-109.
7. Arslan-Türkeri, E. (2019). Ergenlerde mutluluğun yordayıcıları olarak öğrenilmiş güçlülük ve algılanan anne baba tutumları (Fethiye ilçesi örneği) (Tez No. 599584). [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
8. Atış-Akyol, N. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarda bağlanma ile sosyal yetkinlik, kaygı, öfke ve öz-kontrol değişkenlerinde akran ilişkilerinin aracı rolü (Tez No. 633846) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi] Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.

9. Aydoğan, G. (2022). Lise öğrencilerinin ebeveyn tutumları, sosyal destek düzeyleri ve okula ilişkin tutumları arasındaki ilişki: Kırklareli örneği (Tez No. 749370) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi] YÖK Tez Merkezi.
10. Aydın, F. ve Ulutaş, İ. (2017). Okul öncesi çocuklarda öz düzenleme becerilerinin gelişimi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ASED), 1(2), 36-45.
11. Aykut, Ç. (2013). Kendini izleme stratejisi: Uygulama için 10 adım. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 14(2), 55-65. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000184
12. Bayram, E. (2018). Ergenlerin öznel iyi oluş düzeyleri ile kişilerarası ilişki tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 505481) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi.]. YÖK Tez Merkezi.
13. Boyalı, C. (2020). Öz-kontrol ile akademik erteleme arasındaki ilişkide akıllı telefon bağımlılığının aracı rolünün incelenmesi (Tez No. 620149) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
14. Bulut-Serin, N. (2011). An examination of predictor variables for problematic ıntrnet use. The Turkish Online Journal Of Educational Technology, 10(3), 54-62.
15. Büyükçavdar, T. P. (2017). Sosyal destek algısı ve öz yeterlilik düzeyinin depresyonla baş etme stratejileri üzerine etkisi (Tez No. 450763) [Tıpta uzmanlık tezi, Erciyes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
16. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
17. Cihangir-Çankaya, Z. ve Meydan, B. (2018). Ergenlik döneminde mutluluk ve umut. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(65), 207-222. https://doi.org/10.17755/esosder.316977
18. Çalışkan, S. ve Dilmaç, B. (2021). Ergenlerin sahip olduğu gelecek beklentisi, umut ve psikolojik iyi oluş arasındaki yordayıcı ilişkiler. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 131-143. https://doi.org/10.51119/ereegf.202216
19. Çelik-Özden, C. (2013). Ebeveyn kontrol davranışlarının ergenlerin öz düzenleme becerileri ve duygusal sorunları üzerindeki etkisi (Tez No. 376847) [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Adnan Menderes Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.
20. Çetin, B. A. ve Ceyhan, A. A. (2014). Ergenlerin internette kimlik denemeleri ve problemli internet kullanım davranışları. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 1(2), 5-46. https://doi.org/10.15805/addicta.2014.1.2.063
21. Daşcı, E. (2015). Bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ebeveyn kontrolü ile akran ilişkileri ve akran baskısı arasındaki ilişkide aracılık rolünün incelenmesi (Tez No. 381801) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversite]. Ankara Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi.
22. Demirci, İ. ve Ekşi. H. (2018). Keep calm and be happy: A mixed method study from character strengths to well-being. Educational Sciences: Theory & Practice, 18(29) 303–354. https://doi.org/10.12738/estp.2018.2.0799
23. Dilmaç, B. ve Çifci, A. (2019). 14-18 yaş grubunda tanrı algısı ile psikolojik sağlamlık ilişkisinin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 14-28.
24. Doğan, U. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal ağ siteleri kullanımının mutluluk, psikolojik iyi-oluş ve yaşam doyumlarına etkisi: Facebook ve Twitter örneği. Eğitim ve Bilim, 41(183), 217-231. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2016.4616
25. Duyan, V., Gülden, Ç. ve Gelbal, S. (2012). Öz-denetim ölçeği ÖDÖ: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 23(1), 25-38. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7222
26. Ercoşkun, M. H. (2016). Adaptation of self-control and self-management scale (SCMS) into Turkish culture: A study on reliability and validity. Educational Sciences: Theory & Practice, 16(4), 1125-1145. https://doi.org/10.12738/estp.2016.4.2725
27. Ezer, H. İ. (2017). Ergenlik döneminde yaygın kullanılan savunma mekanizmaları ile psikolojik sağlamlık ve mutluluk düzeyi arasındaki ilişki: Hatay ili merkezi örneği (Tez No. 10153634) [Yüksek lisans tezi, Çağ Üniversitesi]. YÖK Açık Bilim.
28. Field, A. (2013). Discovering Statistic using SPSS. London: Sage Publication.
29. Geçtan, E. (2006). Psikodinamik psikiyatri ve normaldışı davranışlar. İstanbul: Metis Yayıncılık.
30. Gökalp, E. A. ve Yöndem, Z. D. (2021). Ergenlerde psikolojik dayanıklılığın kişilik özellikleri ve algılanan sosyal desteğe göre yordanması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 759-768. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-877822
31. Gökler, I. (2007). Çocuk ve ergenler için sosyal destek değerlendirme ölçeği Türkçe formunun uyarlama çalışması: Faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(2), 90-99.
32. Gözübüyük, N. (2015). Okul öncesi dönem çocuklarında davranış sorunlarının anne-baba tutumu ve öz-kontrol ile ilişkisinin incelenmesi (Tez No. 413999) [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Adnan Menderes Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.
33. Gündoğan, S. ve Sargın, N. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin saldırganlık düzeylerinin, algılanan sosyal destek ve öznel iyi oluş açısından incelenmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 4(2), 288-295.
34. Güney, E. ve Yalçın, S. B. (2020). Ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış ergenlerin yılmazlık düzeyleri ile algıladıkları sosyal destek düzeyleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 217-229.
35. Haktanır, A. (2022). Çoklu regresyon analizi. A. Haktanır, B. Dilmaç ve M. Otrar (Eds.), Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji ve diğer sosyal bilimlerde temel istatistik: SPSS uygulamalı içinde (ss. 359-384). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
36. Haktanır, A., Aydil, D., Baloğlu, M. ve Kesici, Ş. (2023). The use of dialectical behavior therapy in adolescent anger management: A systematic review. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 28(3), 1175-1191. https://doi.org/10.1177/13591045221148075
37. Haşimoğlu, A. ve Aslandoğan, A. (2018). Lise öğrencilerinin ergenlik dönemi sorunları ve duygu düzenleme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academic Review of Humanities and Social Sciences, 1(2), 71-83.
38. Hocaoğlu, N. (2019). Nicel araştırma modelleri-desenleri. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (ss. 66-126). Ankara: Pegem Akademi.
39. Işık, İ. (2001). Öz-yeterlilik inancı: Yönetici rolleri açısından bir inceleme (Tez No. 106941). [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
40. Kağıtçıbaşı, Ç. (2010). Benlik, aile ve insan gelişimi: Kültürel psikoloji. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
41. Kaner, S. (2003). Aile destek ölçeği: Kaktör yapısı, güvenirlik ve geçerlik çalışmaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(1), 57-72. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000068
42. Kapıkıran, Ş. ve Özgüngör, S. (2009). Ergenlerin sosyal destek düzeylerinin akademik başarı ve güdülenme düzeyi ile ilişkileri. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 16(1), 21-30.
43. Kara, E. ve Ceyhan, A. A. (2017). Üniversite öğrencilerinin depresyon düzeylerinin bilinçli farkındalık ile ilişkisi: öz-kontrolün aracılık rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 48-59.
44. Karaman, M. A., Watson, J. C., Freeman, P. ve Haktanır, A. (2021). First-year college students at a Hispanic serving institution: Academic self-concept, social support, and adjustment. International Journal for the Advancement of Counselling, 43, 356-371. https://doi.org/10.1007/s10447-021-09438-w
45. Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
46. Karataş, Z. (2012). Ergenlerin algılanan sosyal destek ve sürekli kaygı düzeylerinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 257-271.
47. Karcı, A. ve Topkaya, N. (2023). Ergenlerde anne baba tutumlarının umut ve iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 99-114. https://doi.org/10.24315/tred.1011910
48. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46. https://doi.org/10.5455/jmood.20130325011730
49. Korkın, Ö. (2019). Ergenlerin ailelerinden algıladıkları psikolojik kontrol öz düzenleme becerileri ve akademik motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 542449) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Açık Bilim.
50. Köse, N. (2015). Ergenlerde akran ilişkilerinin mutluluk düzeyine etkisi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4), 1-6.
51. Köşk, M. (2022). Örnekleme yöntemleri. Erişim tarihi: Ekim 30, 2023, https://ogretmenimecesi.com/4-4-ornekleme-yontemleri/ adresinden edinilmiştir.
52. Kulaksızoğlu, A. (1989). Ergen-aile çatışmaları ile annenin tutumları arasındaki ilişki ve ergenin problemleri. M. U. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 71-87.
53. Kutsal, D. ve Bilge, F. (2012). Lise öğrencilerinin tükenmişlik ve sosyal destek düzeyleri. Eğitim ve Bilim, 37(164), 281-297.
54. Kütükçü. N. (2023). Otizmli kardeşi olan ve olmayan çocuk ve ergenlerin algıladıkları sosyal destek ile aile işlevlerinin değerlendirilmesi (Tez No. 782604) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
55. Mengi, S. (2011). Ortaöğretim 10. ve 11. sınıf öğrencilerinin sosyal destek ve özyeterlilik düzeylerinin okula bağlılıkları ile ilişkisi (Tez No. 74627) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi] Sakarya Üniversitesi Açık Akademik Arşiv Sistemi.
56. Mert, A., Duman, A. E. ve Kahraman, M. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinde kariyer karar verme öz-yeterliğinin yordayıcıları olarak benlik saygısı ve algılanan sosyal destek. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 594-619. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.183
57. Mezo, P. G. (2009). The self-control and self-management scale (SCMS): Development of an adaptive self-regulatory coping skills instrument. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 31(2), 83–93. http://dx.doi.org/10.1007/s10862-008-9104-2
58. Mezo, P. G. ve Short, M. M. (2012). Construct validity and confirmatory factor analysis of the self-control and self-management scale. Canadian Journal of Behavioural Science, 44(1), 1–8. https://doi.org/10.1037/a0024414
59. Nur-Şahin, G. (2011). Üniversite öğrencilerinin kendini açma, öznel iyi oluş ve algıladıkları sosyal destek düzeylerinin karşılaştırılması (Tez No. 286473) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Kurumsal Akademik Açık Arşivi.
60. Odağ, C. ve Tamar, M. (2002). Ergenlik dönemi: Üstbenliğin gelişmesinde kritik bir evre. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 9(3), 190-198.
61. Onur, B. (1993). Çocuk ve ergen gelişimi. Ankara: İmge Yayınevi.
62. Otrar, M., Dilmaç, B. ve Haktanır, A. (2023). Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji ve diğer sosyal bilimlerde ileri istatistik: SPSS ve AMOS uygulamalı (2. Basım). Nobel.
63. Özer, G. (2009). Öz-belirleme kuramı çerçevesinde ihtiyaç doyumu, içsel güdülenme ve bağlanma stillerinin üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluşlarına etkisi (Tez No. 228362) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
64. Özsoy, M. (2022). Genç yetişkinlerin algıladıkları sosyal destek ve yalnızlıklarının kaygı düzeylerine etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracı rolü (Tez No. 748512) [Yüksek lisans tezi, Işık Üniversite]. Işık Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi.
65. Öztosun, A. (2018). Ergenlerde algılanan sosyal destek ve sosyal dışlanma deneyimlerinin internet bağımlılığını yordayıcılığı (Tez No. 520110) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi.
66. Rosenbaum, M. (1993). The three functions of self-control behavior: Redressive, reformative, and experiential. Work and Stress, 7(1), 33-46.
67. Saygın, Y. (2008). Üniversite öğrencilerinin, sosyal destek, benlik saygısı ve öznel iyi oluş düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 218666) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi] Selçk Üniversitesi Dijital Arşiv Sistemi.
68. Şahin, Ş. ve Özçelik, Ç. Ç. (2016). Ergenlik dönemi ve sosyalleşme. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, 5(1), 42-49.
69. Şen, G. (2022). Tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi. M. Otrar, B. Dilmaç ve A. Haktanır (Eds.), Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji ve diğer sosyal bilimlerde ileri istatistik: SPSS ve AMOS uygulamalı (ss. 81-97). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
70. Toprak, H. (2014). Ergenlerde mutluluk ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık ve psikolojik ihtiyaç doyumu (Tez No. 353103) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Sakarya Üniversitesi Açık Akademik Arşiv Sistemi.
71. Traş, Z. ve Arslan, A. (2013). Ergenlerde sosyal yetkinliğin, algılanan sosyal destek açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 12(4), 1133-1140.
72. Traylor, A. C., Williams, J. D., Kenney, J. L. ve Hopson, L. M. (2016). Relationships between adolescent well-being and friend support and behavior. Children ve Schools, 38(3), 179- 186. https://doi.org/10.1093/cs/cdw021
73. Turan, M. E. (2013). Ergenlerde kariyer ve yetenek gelişimi özyeterliğinin, üstbilişsel farkındalık, yaşam doyumu ve algılanan arkadaş sosyal desteği ile ilişkisi (Tez No. 336028) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Sakarya Üniversitesi Açık Akademik Arşiv Sistemi.
74. Ulaş, A., H., Epçaçan, C., Sökmen, Y. ve Yasul, A. F. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının öz denetim beceri düzeyleri ile üst biliş farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 15(1), 134-148.
75. Ulusoy, B. ve Karakuş, F. (2018). Lise öğrencilerinin öz yönetimli öğrenmeye hazırbulunuşlukları ile eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 684-699. https://doi.org/10.17860/mersinefd.390331
76. Ünal, A. Ö. ve Şahin, M. (2016). Lise öğrencilerinin yaşam doyumlarının bazı değişkenlere göre yordanması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 2(3), 46-63.
77. Viejo, C., Ortega-Ruiz, R. ve Sánchez, V. (2015). Adolescent love and well-being: the role of dating relationships for psychological adjustment. Journal of Youth Studies, 18(9), 1219-1236. https://doi.org/10.1080/13676261.2015.1039967
78. Yıldırım, İ. (1997). Algılanan sosyal destek ölçeğinin geliştirilmesi, güvenilirliği ve geçerliği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 81-87.
79. Yıldırım, İ. (2007). Depression, test anxiety and social support among Turkish students preparing for the university entrance examination. Eurasian Journal of Educational Research, 29(1), 171-184.
80. Yılmaz, M. (2017). Lisanslı olarak spor yapan ve spor yapmayan ortaöğretim öğrencilerinin özkontrol ve özyönetim düzeyleri (Tez No. 477050) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
81. Yüksel, B. (2009). Özel eğitim ve genel eğitim öğretmenlerinin tükenmişliklerine etki eden değişkenlerin irdelenmesi (Tez No. 324835) [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi], Ankara Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi.