Türkçede /+CA/ ile Kurulan Sınırlandırma Yapıları
Öz
Türk dillerinde /+CA/ ekinin köken ve işlevi konusunda birçok yorum ve karışıklık söz konudur. Ekin sınırlandırma işlevi bugün neredeyse tüm Türk lehçelerinde kullanılan bazı edatlarla benzerlik ve köken ilişkisi taşıdığını göstermektedir. Türkçenin birçok lehçesinde görülen “cek, çaḳı, çaḳlıġ, çamalı, çekem, çen, çenli, çeyin” gibi benzer veya yakın işlevde olan edatların /+CA/ ile sadece işlev yönüyle mi benzediği, yoksa köken itibarıyla da ilgisinin olup olmadığı izaha muhtaçtır. Bazı edatların “-A kadar” anlamıyla sınır bildiren kullanımlarında olduğu gibi /+CA/ eki yönelme hâli eki alan bir kelimeden sonra kullanıldığında sınırlandırma bildirebilir. Bu çalışmada, eski Türkçe döneminden bugünkü lehçelere ve ağızlara kadar aynı anlamda sınırlandırma bildiren /+gA+çA/ > /+A+çA/ yapıları ile irtibatlı olduğu düşünülen bazı edatlar karşılaştırılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdemir, Y. ve İsi, H. (2017). Çekim ekinden yapım ekine “+CA”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(48), 14-28.
- Akdi, V. (2024). Türkiye Türkçesi ağızlarında “kadar” edatının görünümleri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(1), 373-385.
- Alkaya, E. (2022). Kuzey grubu Türk lehçelerinde edatlar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Arat, R. R. (1991). Eski Türk şiiri. Ankara: Türk Dil Kurumu.
- Atalay, B. (1985). Divanü Lügat-it Türk tercümesi I,II,III. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Atay, A. (2002). Eski Türkçe ma/me edatının Anadolu ağızlarındaki kalıntısı. Türk Dili, 610, 826-828.
- Atay, A. (2010). Eski Türkçeden bugünkü Türk şivelerine +lıġ/+lig>+lı /+li ekli edatlar. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 55 (2007), 21-32.
- Balyemez, S. (2015). +CA eki, sıfatın anlamını güçlendirir mi? Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4(3), 899-917.
- Barutçu Özönder, S. (1998). Üç Itigsizler: giriş-metin-tercüme-notlar-indeks. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.