Derleme

Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi

Cilt: 26 Sayı: 3 28 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi

Öz

Bu çalışma, dijitalleşmeyle birlikte dönüşen bilgi üretim süreçlerini, hesaplamalı sosyal bilimlerin (HSB) ortaya koyduğu yeni epistemolojik yaklaşımlar bağlamında ele almaktadır. HSB, büyük veri setlerini işleyebilen yöntem ve algoritmalar aracılığıyla toplumsal olguların niceliksel ölçümüne imkân verirken, bilgi üretimini veri merkezli ve hesaplamalı bir düzleme taşımaktadır. Bu dönüşüm süreci, epistemolojik sınırlılıklar, normatif belirsizlikler, etik açmazlar ve metodolojik indirgemecilik gibi sorunları da beraberinde getirmektedir. Nitekim çalışma, hesaplamalı yöntemlerin sağladığı olanaklara da değinmekle birlikte, HSB’nin alternatif epistemolojisine eleştirel bir yerden de bakmaktadır. Hesaplamalı yöntemlerin sunduğu fırsatları yalnızca teknik avantajlar olarak değil, aynı zamanda sosyal bilimlerde alternatif bilgi rejimlerinin kurulması açısından da değerlendirmektedir. HSB’nin sunduğu dönüşüm, sosyal bilimlerdeki bilgi-iktidar ilişkilerini, politik konumlanışları, etik tartışmaları ve yöntemsel bulanıklıkları yeniden düşünmeyi gerekli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdelrahman, M., & Wang, Q. (2020). A review of deep learning approaches for automatic classroom engagement recognition. Computers & Education, 147.
  2. Anderson, C. (2008). The end of theory: The data deluge makes the scientific method obsolete. Wired Magazine, 16(7), 16–07.
  3. Ashley, K. D. (2017). Artificial intelligence and legal analytics. Cambridge University Press.
  4. Avnoon, N., Kotliar, D. M., & Rivnai-Bahir, S. (2024). Contextualizing the ethics of algorithms: A socio-professional approach. New Media & Society, 26(10), 5962–5982.
  5. Beer, D. (2019). The data gaze: Capitalism, power and perception. SAGE Publications Ltd.
  6. Bergman, M. M., & Jean, N. (2021). Big data and the illusion of choice. Social Science Computer Review, 39(5), 866–880. https://doi.org/10.1177/0894439320936336
  7. Blevins, C., & Mullen, L. (2015). Jane, John... Leslie? A historical method for algorithmic gender prediction. Digital Humanities Quarterly, 9(3). http://www.digitalhumanities.org/dhq/vol/9/3/000223/000223.html
  8. Bonabeau, E. (2002). Agent-based modeling: Methods and techniques for simulating human systems. Proceedings of the National Academy of Sciences, 99(Suppl. 3), 7280–7287. https://doi.org/10.1073/pnas.082080899

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi ve Bilim Sosyolojisi, Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

25 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

30 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Özcan, E., & Yılmaz, B. (2025). Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1099-1121. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1750913
AMA
1.Özcan E, Yılmaz B. Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26(3):1099-1121. doi:10.17494/ogusbd.1750913
Chicago
Özcan, Emre, ve Beyza Yılmaz. 2025. “Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (3): 1099-1121. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1750913.
EndNote
Özcan E, Yılmaz B (01 Kasım 2025) Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 3 1099–1121.
IEEE
[1]E. Özcan ve B. Yılmaz, “Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 3, ss. 1099–1121, Kas. 2025, doi: 10.17494/ogusbd.1750913.
ISNAD
Özcan, Emre - Yılmaz, Beyza. “Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/3 (01 Kasım 2025): 1099-1121. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1750913.
JAMA
1.Özcan E, Yılmaz B. Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26:1099–1121.
MLA
Özcan, Emre, ve Beyza Yılmaz. “Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 3, Kasım 2025, ss. 1099-21, doi:10.17494/ogusbd.1750913.
Vancouver
1.Emre Özcan, Beyza Yılmaz. Dijital Bilginin Epistemolojisi: Hesaplamalı Sosyal Bilimlerin Bilgi Üretimi Üzerine Etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Kasım 2025;26(3):1099-121. doi:10.17494/ogusbd.1750913