Utrecht Kimlik Bağlılıklarının Yönetimi- Ebeveyn Kimliği Ölçeği Uyarlanması ve Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi
Öz
Ebeveyn kimliği, bireyin nasıl bir ebeveynlik anlayışına sahip olduğunu ifade etmektedir ve alanyazında yeni bir kavramdır. Bu çalışmada, Utrecht Kimlik Bağlılıklarının Yönetimi- Ebeveyn Kimliği Ölçeği Türkçe’ye uyarlanmış ve ebeveyn kimliği ile ilişkili faktörler incelenmiştir. Çalışmaya Türkiye’de yaşayan, 21 – 55 yaş aralığında (Ort.= 40.9, SS = 9.5) 224 ebeveyn katılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin orijinalinde olduğu gibi bağlılık, derinlemesine keşif, bağlılığın yeniden değerlendirilmesi olmak üzere üç faktörlü bir yapıda olduğu görülmüştür. Ayrıca yürütülen korelasyon analizi sonuçları, ebeveyn kimliğinin temel psikolojik ihtiyaçların tatmin edilmesi ile pozitif yönde; temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi, ebeveyn tükenmişliği ve sürekli kaygı düzeyi ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında değerlendirilmiş ve bu alanda yapılacak gelecekteki çalışmalara katkı sağlayabilecek öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Gelişim psikolojisi, Ebeveyn kimliği ölçeği, Ebeveynlik, Ebeveyn kimliği
Kaynakça
- Anderson, J. C. ve Gerbing, D. W. (1988). Structural equation modeling in practice: A review and recommended two-step approach. Psychological Bulletin, 103(3), 411–423.
- Arıkan, G., Üstündağ‐Budak, A. M., Akgün, E., Mikolajczak, M. ve Roskam, I. (2020). Validation of the Turkish version of the Parental Burnout Assessment (PBA). New Directions for Child and Adolescent Development, 2020(174), 15–32.
- Beyers, W., Schrooyen, C., Soenens, B., Morbée, S., Waterschoot, J. ve Vansteenkiste, M. (2021). Bright and dark pathways between parental identity and burnout during Corona times: Need satisfaction and frustration as mediators. K. Piotrowski (Başkan), Disturbances in the parental identity development as a gate to parental burnout: Why does parenthood sometimes turn into a prison? başlıklı sempozyumda sunulan bildiri, European Association for Developmental Psychology (EADP) Summer Tour, Linz, Avusturya.
- Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press.
- Cast, A. D. (2004). Well-being and the transition to parenthood: An identity theory approach. Sociological Perspectives, 47(1), 55–78.
- Chen, B., Vansteenkiste, M., Beyers, W., Boone, L., Deci, E. L., Van Der Kaap-Deeder, J., Duriez, B., Lens, W., Matos, L., Mouratidis, A., Ryan, R. M., Sheldon, K. M., Soenens, B., Van Petegem, S. ve Verstuyf, J. (2015). Basic psychological need satisfaction, need frustration, and need strength across four cultures. Motivation and Emotion, 39(2), 216–236.
- Crocetti, E., Rubini, M. ve Meeus, W. (2008). Capturing the dynamics of identity formation in various ethnic groups: Development and validation of a three-dimensional model. Journal of Adolescence, 31(2), 207–222.
- Demirhan, E., Icagasioglu, A., Eriman, E., Tezel, C., Baklacıoğlu, H., Haliloglu, S. ve Aras, H. (2011). Burnout of primary caregivers of children with cerebral palsy. Nobel Medicus, 7(3), 22–27.
- Erikson, E. H. (1968). Identity, youth and crisis. Norton.
- Ersoy, A. F. ve Buluş, S. (2019). Engelli çocuğu olan annelerde tükenmişlik: Nitel bir çalışma. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(3), 764–781.