Özel Gereksinimli Çocukların Annelerinde Ebeveyn Öz-Yeterliliğin Yordayıcısı Olarak Öz-Şefkat ve Aile Stresinin İncelenmesi
Öz
Bu araştırmanın amacı, özel eğitimsel gereksinimleri olan çocukların annelerinde, aile stresi ve öz-şefkatin ebeveyn öz-yeterliliği üzerindeki yordayıcı etkisini incelemektir. Çalışmanın örneklemi, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanmış sağlık kurulu kararına göre özel eğitim hizmeti gereksinimi olduğuna yönelik resmi tanısı bulunan 202 çocuğun annesinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları; demografik bilgi formu, Öz-Şefkat Ölçeği, Aile Stresi Değerlendirme Ölçeği ve Ebeveyn Öz-Yeterliliği Ölçeklerini içermektedir.
İstatistiksel işlemler Pearson Çarpım-Moment Korelasyonu ve Çok Değişkenli Çoklu Regresyon analizleri uygulamalarını içermektedir. Sonuçlar öz-şefkat, aile stresi ve gelir düzeyinin ebeveyn öz-yeterliliğinin belirgin yordayıcıları olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışmanın sonuçlarının kanıt temelli uygulamalar, müdahale yöntemlerinin tasarlanması ve politika geliştirme ve böylece özel gereksinimli bir çocuğu yetiştirmenin güçlükleriyle mücadele eden annelerin ebeveyn yeterliliklerini destekleme açısından çok önemli yansımaları olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
ebeveyn öz-yeterliliği, öz-şefkat, aile stresi
Etik Beyan
Toros Üniversitesi Etik Kurulu, 24.06.2022-119
Kaynakça
- Abbeduto, L., Seltzer, M. M., Shattuck, P., Krauss, M. W., Orsmond, G. ve Murphy, M. M. (2004). Psychological well-being and coping in mothers of youths with autism, Down syndrome, or fragile X syndrome. American Journal on Mental Retardation, 109(3), 237–254. https://doi.org/10.1352/0895-8017(2004)109 <237:PWACIM>2.0.CO;2
- Akın, Ü., Akın, A. ve Abacı, R. (2007). Öz-duyarlık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 1–10.
- Aksoy, V. ve Diken, İ. H. (2009). Annelerin ebeveynlik öz yeterlik algıları ile gelişimi risk altında olan bebeklerin gelişimleri arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalara bir bakış. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 10(1), 59–70.
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
- Baker-Ericzén, M. J., Brookman-Frazee, L. ve Stahmer, A. (2005). Stress levels and adaptability in parents of toddlers with and without autism spectrum disorders. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 30(4), 194–204.
- Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37(2), 122–147.
- Bandura, A. (2012). On the functional properties of perceived self-efficacy revisited. Journal of Management, 38(1), 9–44.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
- Cavkaytar, A., Aksoy, V. ve Ardıç, A. (2014). Ebeveyn öz yeterlik ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışmasının güncellenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 4(1), 69–76.
- Cavkaytar, A., Batu, S. ve Çetin, O. B. (2008). Perspectives of Turkish mothers on having a child with developmental disabilities. International Journal of Special Education, 23(2), 101–109.