Abstract
Bu araştırma, sağlık çalışanlarının yapay zekâ kaygı düzeylerini belirlemek ve söz konusu kaygının çeşitli kişisel ve işle ilgili demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yaklaşımı ve alan araştırması deseninin kullanıldığı çalışmada veriler, Adana İlinde faaliyet gösteren bir hastanede görev yapan 380 sağlık çalışanından anket tekniğiyle toplanmıştır. Çalışmada kullanılan veri toplama aracı, yapay zekâ kaygısını farklı boyutlarıyla ele alan geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış bir ölçekten oluşmaktadır. Elde edilen veriler; SPSS 25,0 ve AMOS programları aracılığıyla frekans, faktör ve güvenilirlik analizleri ile tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) tekniklerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, sağlık çalışanlarının özellikle iş değişimi boyutunda yüksek kaygı taşıdığını ve bu kaygının bazı demografik değişkenlere göre farklılaştığını ortaya koymaktadır. Buna karşın, medeni durum, yapay zekâ kullanma durumu, eğitim düzeyi ve yaş değişkenleri ile yapay zekâ kaygısı ve boyutları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sağlık alanında yapay zekâ kaygısını konu alan sınırlı sayıda çalışma olduğu gerçeğinden hareketle; bu araştırmanın literatüre teorik katkı sunacağı, uygulama açısından ise sağlık yöneticilerinin konuya ilişkin farkındalık oluşturma noktasında yol gösterici olacağı değerlendirilmektedir.
Keywords
Yapay zeka kaygısı Sağlık çalışanları Dijital dönüşüm Teknoloji ve yenilik yönetimi Çalışma yaşamı
References
- Abdullah, R., & Fakieh, B. (2020). Health care employees’ perceptions of the use of artificial intelligence applications: Survey study. Journal of Medical Internet Research, 22(5), e17620. https://doi.org/10.2196/17620
- Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.833668
- Akkaya Türkol, Y. (2025). Yetişkinlerin dini tutumlarının ve yapay zekâya yönelik kaygılarının alt faktörleri aralarındaki etkileşim. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 281-310. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1655169
- Asimov, I. (2008). I, robot. Macmillan Readers, Oxford: England.
- Bandalos, D. L. (2018). Measurement theory and applications for the social sciences. The Guilford Press, New York: United States of America.
- Büyükgöze, S., & Dereli, E. (2019). Dijital sağlık uygulamalarında yapay zekâ. VI. Uluslararası Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar Kongresi-Fen ve Sağlık, 7(10).
- Coppin, B. (2004). Artificial intelligence illuminated. Jones & Bartlett Learning, Canada: United States of America.
- Çetiner, N., & Çetinkaya, F. Ö. (2024). Çalışanların yapay zekâ kaygısı ile motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki: turizm çalışanları üzerine bir araştırma. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 159-173. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1297394
- Demirhan, A., Kılıç, Y. A., & İnan, G. (2010). Tıpta yapay zekâ uygulamaları. Yoğun Bakım Dergisi, 9(1), 31-41.
- Diprose, W., & Buist, N. (2016). Artificial intelligence in medicine: Humans need not apply?. The New Zealand Medical Journal, 129(1434), 73-76.
- Dreyfus, H. L. (1972). What computers can't do: A critique of artijicial reason. Harper and Row, New York: United States of America.
- Fan, W., Liu, J., Zhu, S., & Pardalos, P. M. (2020). Investigating the impacting factors for the healthcare professionals to adopt artificial intelligence-based medical diagnosis support system (AIMDSS). Annals of Operations Research, 294, 567-592. https://doi.org/10.1007/s10479-018-2818-y
- Filiz, E., Güzel, Ş., & Şengül, A. (2022). Sağlık Profesyonellerinin Yapay Zekâ Kaygı Durumlarının İncelenmesi. Journal of Academic Value Studies, 8(1), 47-55. http://dx.doi.org/10.29228/javs.57808
- Filiz, M., & Karagöz, Y. (2024). Sağlık çalışanlarının mental iyi oluş düzeylerinin yapay zekâ kaygısı üzerindeki etkisi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 6(2), 105-114. https://doi.org/10.57224/jhpr.1435176
- Hawking, S., Russell, S., Tegmark, M., & Wilczek, F. (2014). Transcendence looks at the implications of artificial intelligence-but are we taking AI seriously enough. The Independent, 1(2014), 10.
- He, J., Baxter, S. L., Xu, J., Xu, J., Zhou, X., & Zhang, K. (2019). The practical implementation of artificial intelligence technologies in medicine. Nature Medicine, 25(1), 30-36. https://doi.org/10.1038/s41591-018-0307-0
- Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60.
- Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- İşgüzar, S. (2021). Çelik irade: Güven bağlamında yapay zekâ üzerine bir değerlendirme. In A. Karabulut (Ed.), Dijital yozlaşma ve etik (pp. 243-254). Literatürk Yayınevi, Konya: Türkiye.
- Jarrahi, M. H. (2018). Artificial intelligence and the future of work: Human-ai symbiosis in organizational decision making. Business horizons, 61(4), 577-586. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2018.03.007
- Jiang F., Jiang Y., Zhi H., Dong Y., Li H., & Ma S. (2017). Artificial intelligence in healthcare: past, present and future. Stroke Vasc Neurol, 2(4):230-243. https://doi.org/10.1136/svn-2017-000101
- Johnson, D. G., & Verdicchio, M. (2017). AI anxiety. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2267-2270. https://doi.org/10.1002/asi.23867
- Karagöz, Y. (2019). SPSS AMOS META Uygulamalı nitel-nicel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. Nobel Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Kruse C. S., Goswamy R., Raval Y., & Marawi S. (2016). Challenges and opportunities of big data in health care: A systematic review. JMIR Medical Informatics, 4(4), 1-11. http://doi.org/10.2196/medinform.5359
- Lovis, C. (2019). Unlocking the power of artificial intelligence and big data in medicine. Journal of Medical Internet Research, 21(11), 1-9. https://doi.org/10.2196/16607
- McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., & Shannon, C. E. (1955, August 31). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. https://doi.org/10.1609/aimag.v27i4.1904
- McKnight, D. H. (2005). Trust in information technology. In G. B. Davis (Ed.), The Blackwell encyclopedia of management (pp. 329–331). Blackwell, Malden: Unted States of America.
- Meydan, C.H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Müller, V. C., & Bostrom, N. (2016). Future progress in artificial intelligence: A survey of expert opinion. In V. C. Müller (Ed.), Fundamental issues of artificial intelligence (pp. 553-570). Springer, Berlin: Germany. https://doi.org/10.1007/978-3-319-26485-1_33
- Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. McGraw-Hill, New York: United States of America.
- Oh S., Kim J. H, Choi S., Lee H. J., Hong J., & Kwon S. H. (2019). Physician confidence in artificial intelligence: An online mobile survey. Journal of Medical Internet Research 21(3), 1-13. https://doi.org/10.2196/12422
- Pannu A. (2015). Artificial intelligence and its application in different areas. International Journal of Engineering and Innovative Technology, 4(10), 79-84.
- Russell, S. J., & Norvig, P. (2010). Artificial Intelligence: A Modern Approach. Prentice Hall, New Jersey: United States of America.
- Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
- Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson, Boston: United States of America.
- Terzi, R. (2020). An adaptation of artificial intelligence anxiety scale into Turkish: Reliability and validity study. International Online Journal of Education and Teaching, 7(4). 1501-1515.
- Tugay, B., & Tugay, R. (2019). Uluslararası sistemin geleceğini yapay zekâ üzerinden analiz etmek. Journal of Academic Value Studies, 5(3), 376-384. https://doi.org/10.23929/javs.915
- Van Hartskamp, M., Consoli, S., Verhaegh, W., Petkovic, M., & van de Stolpe, A. (2019). Artificial intelligence in clinical health care applications: Viewpoint. Interactive Journal of Medical Research, 8(2), 1-8. https://doi.org/10.2196/12100
- Wang, W., & Siau, K. (2019). Artificial intelligence, machine learning, automation, robotics, future of work and future of humanity: A review and research agenda. Journal of Database Management, 30(1), 61-79. https://doi.org/10.4018/JDM.2019010104
- Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2019). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 30(2), 1-16. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1674887
- Wang, Y., Zhao, Y., Tian, X., Yang, J., & Luo, S. (2024). The influence of subjective knowledge, technophobia and perceived enjoyment on design students’ intention to use artificial intelligence design tools. International Journal of Technology and Design Education, 35(1), 333-358. https://doi.org/10.1007/s10798-024-09897-3
- Wu, H., Chan, N. K., Zhang, C. J. P., & Ming, W. K. (2019). The role of the sharing economy and artificial ıntelligence in health care: Opportunities and challenges. Journal of medical Internet research, 21(10), 1-4. https://doi.org/10.2196/13469
- Yu K, Beam A. L., & Kohane I. S. (2018). Artificial intelligence in healthcare. Nature Biomedical Engineering, 2(10), 719-731. https://doi.org/10.1038/s41551-018-0305-z
Examination of Artificial Intelligence Anxiety Level in Working Life in terms of Demographic Characteristics
Abstract
This research was conducted to determine the artificial intelligence (AI) anxiety levels of healthcare professionals and to examine whether this anxiety significantly differs according to various personal and work-related demographic characteristics. Employing a quantitative research approach and a field research design, the data were collected via a survey technique from 380 healthcare professionals working in a hospital operating in Adana province. The data collection instrument used in the study consists of a validated and reliable scale that addresses AI anxiety across different dimensions. The obtained data were analyzed using SPSS 25.0 and AMOS software, utilizing frequency analysis, factor analysis, reliability analysis, descriptive statistics, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). The findings reveal that healthcare professionals exhibit high anxiety, particularly regarding the "job replacement" dimension, and that this anxiety varies according to certain demographic variables. Conversely, no significant difference was found between artificial intelligence anxiety and its sub-dimensions in relation to marital status, AI usage status, education level, and age variables. Given the limited number of studies focusing specifically on AI anxiety in the healthcare field, it is considered that this research will provide a theoretical contribution to the literature and serve as a strategic guide for healthcare managers in raising awareness on the subject from a practical perspective.
Keywords
Artificial intelligence anxiety Healthcare professionals Digital transformation Technology and innovation management Working life
References
- Abdullah, R., & Fakieh, B. (2020). Health care employees’ perceptions of the use of artificial intelligence applications: Survey study. Journal of Medical Internet Research, 22(5), e17620. https://doi.org/10.2196/17620
- Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.833668
- Akkaya Türkol, Y. (2025). Yetişkinlerin dini tutumlarının ve yapay zekâya yönelik kaygılarının alt faktörleri aralarındaki etkileşim. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 281-310. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1655169
- Asimov, I. (2008). I, robot. Macmillan Readers, Oxford: England.
- Bandalos, D. L. (2018). Measurement theory and applications for the social sciences. The Guilford Press, New York: United States of America.
- Büyükgöze, S., & Dereli, E. (2019). Dijital sağlık uygulamalarında yapay zekâ. VI. Uluslararası Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar Kongresi-Fen ve Sağlık, 7(10).
- Coppin, B. (2004). Artificial intelligence illuminated. Jones & Bartlett Learning, Canada: United States of America.
- Çetiner, N., & Çetinkaya, F. Ö. (2024). Çalışanların yapay zekâ kaygısı ile motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki: turizm çalışanları üzerine bir araştırma. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 159-173. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1297394
- Demirhan, A., Kılıç, Y. A., & İnan, G. (2010). Tıpta yapay zekâ uygulamaları. Yoğun Bakım Dergisi, 9(1), 31-41.
- Diprose, W., & Buist, N. (2016). Artificial intelligence in medicine: Humans need not apply?. The New Zealand Medical Journal, 129(1434), 73-76.
- Dreyfus, H. L. (1972). What computers can't do: A critique of artijicial reason. Harper and Row, New York: United States of America.
- Fan, W., Liu, J., Zhu, S., & Pardalos, P. M. (2020). Investigating the impacting factors for the healthcare professionals to adopt artificial intelligence-based medical diagnosis support system (AIMDSS). Annals of Operations Research, 294, 567-592. https://doi.org/10.1007/s10479-018-2818-y
- Filiz, E., Güzel, Ş., & Şengül, A. (2022). Sağlık Profesyonellerinin Yapay Zekâ Kaygı Durumlarının İncelenmesi. Journal of Academic Value Studies, 8(1), 47-55. http://dx.doi.org/10.29228/javs.57808
- Filiz, M., & Karagöz, Y. (2024). Sağlık çalışanlarının mental iyi oluş düzeylerinin yapay zekâ kaygısı üzerindeki etkisi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 6(2), 105-114. https://doi.org/10.57224/jhpr.1435176
- Hawking, S., Russell, S., Tegmark, M., & Wilczek, F. (2014). Transcendence looks at the implications of artificial intelligence-but are we taking AI seriously enough. The Independent, 1(2014), 10.
- He, J., Baxter, S. L., Xu, J., Xu, J., Zhou, X., & Zhang, K. (2019). The practical implementation of artificial intelligence technologies in medicine. Nature Medicine, 25(1), 30-36. https://doi.org/10.1038/s41591-018-0307-0
- Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60.
- Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- İşgüzar, S. (2021). Çelik irade: Güven bağlamında yapay zekâ üzerine bir değerlendirme. In A. Karabulut (Ed.), Dijital yozlaşma ve etik (pp. 243-254). Literatürk Yayınevi, Konya: Türkiye.
- Jarrahi, M. H. (2018). Artificial intelligence and the future of work: Human-ai symbiosis in organizational decision making. Business horizons, 61(4), 577-586. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2018.03.007
- Jiang F., Jiang Y., Zhi H., Dong Y., Li H., & Ma S. (2017). Artificial intelligence in healthcare: past, present and future. Stroke Vasc Neurol, 2(4):230-243. https://doi.org/10.1136/svn-2017-000101
- Johnson, D. G., & Verdicchio, M. (2017). AI anxiety. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2267-2270. https://doi.org/10.1002/asi.23867
- Karagöz, Y. (2019). SPSS AMOS META Uygulamalı nitel-nicel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. Nobel Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Kruse C. S., Goswamy R., Raval Y., & Marawi S. (2016). Challenges and opportunities of big data in health care: A systematic review. JMIR Medical Informatics, 4(4), 1-11. http://doi.org/10.2196/medinform.5359
- Lovis, C. (2019). Unlocking the power of artificial intelligence and big data in medicine. Journal of Medical Internet Research, 21(11), 1-9. https://doi.org/10.2196/16607
- McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., & Shannon, C. E. (1955, August 31). A proposal for the Dartmouth summer research project on artificial intelligence. https://doi.org/10.1609/aimag.v27i4.1904
- McKnight, D. H. (2005). Trust in information technology. In G. B. Davis (Ed.), The Blackwell encyclopedia of management (pp. 329–331). Blackwell, Malden: Unted States of America.
- Meydan, C.H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara: Türkiye.
- Müller, V. C., & Bostrom, N. (2016). Future progress in artificial intelligence: A survey of expert opinion. In V. C. Müller (Ed.), Fundamental issues of artificial intelligence (pp. 553-570). Springer, Berlin: Germany. https://doi.org/10.1007/978-3-319-26485-1_33
- Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory. McGraw-Hill, New York: United States of America.
- Oh S., Kim J. H, Choi S., Lee H. J., Hong J., & Kwon S. H. (2019). Physician confidence in artificial intelligence: An online mobile survey. Journal of Medical Internet Research 21(3), 1-13. https://doi.org/10.2196/12422
- Pannu A. (2015). Artificial intelligence and its application in different areas. International Journal of Engineering and Innovative Technology, 4(10), 79-84.
- Russell, S. J., & Norvig, P. (2010). Artificial Intelligence: A Modern Approach. Prentice Hall, New Jersey: United States of America.
- Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
- Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson, Boston: United States of America.
- Terzi, R. (2020). An adaptation of artificial intelligence anxiety scale into Turkish: Reliability and validity study. International Online Journal of Education and Teaching, 7(4). 1501-1515.
- Tugay, B., & Tugay, R. (2019). Uluslararası sistemin geleceğini yapay zekâ üzerinden analiz etmek. Journal of Academic Value Studies, 5(3), 376-384. https://doi.org/10.23929/javs.915
- Van Hartskamp, M., Consoli, S., Verhaegh, W., Petkovic, M., & van de Stolpe, A. (2019). Artificial intelligence in clinical health care applications: Viewpoint. Interactive Journal of Medical Research, 8(2), 1-8. https://doi.org/10.2196/12100
- Wang, W., & Siau, K. (2019). Artificial intelligence, machine learning, automation, robotics, future of work and future of humanity: A review and research agenda. Journal of Database Management, 30(1), 61-79. https://doi.org/10.4018/JDM.2019010104
- Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2019). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 30(2), 1-16. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1674887
- Wang, Y., Zhao, Y., Tian, X., Yang, J., & Luo, S. (2024). The influence of subjective knowledge, technophobia and perceived enjoyment on design students’ intention to use artificial intelligence design tools. International Journal of Technology and Design Education, 35(1), 333-358. https://doi.org/10.1007/s10798-024-09897-3
- Wu, H., Chan, N. K., Zhang, C. J. P., & Ming, W. K. (2019). The role of the sharing economy and artificial ıntelligence in health care: Opportunities and challenges. Journal of medical Internet research, 21(10), 1-4. https://doi.org/10.2196/13469
- Yu K, Beam A. L., & Kohane I. S. (2018). Artificial intelligence in healthcare. Nature Biomedical Engineering, 2(10), 719-731. https://doi.org/10.1038/s41551-018-0305-z
Details
| Primary Language | Turkish |
|---|---|
| Subjects | Business Administration |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | April 21, 2025 |
| Acceptance Date | March 13, 2026 |
| Publication Date | April 8, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1681149 |
| IZ | https://izlik.org/JA68BY96UE |
| Published in Issue | Year 2026 Issue: 19 |
Aim & Scope
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) 2008 yılında yayın hayatına başlamış, sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri yayınlayan bir dergidir. Uluslararası bilimsel hakemli olan dergimiz süreli yayın formatında bilimsel çalışmaları yayınlamaktadır. Yayınlanmak üzere gönderilen eserlerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar veya yazarlara aittir. Dergimize gönderilecek eserlerin DergiPark sistemi (https://dergipark.org.tr/ohuiibf) üzerinden gönderilmesi gerekmektedir.
Author Guidelines
Gönderilen Makalelerde aşağıdaki yazım kuralları aranır.
Yazım kuralları için 📄 lütfen tıklayınız. Örnek gönderi dosyasına göre çalışmanızı hazırlayabilirsiniz. Örnek dosya için📝 lütfen tıklayınız.
Öncelikle Microsoft Office Word formatında yazılmalı ve kaydedilmelidir. Aksi takdirde makaleler kabul edilmeyecektir.
1. Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır. Bunun için bir copyright dilekçesi yazıp ana metinden ayrı olarak imzalanmış olarak yüklemeniz istenmektedir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce dillerinden herhangi biri ile yazılmış yazılar yayınlanmaktadır.
Ethical Principles and Publication Policy
Yayın Etiği
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate ya da Turnitin kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
-Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
- Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları bir sonraki yıl (cilt) için yayın sürecine dahil edilir. Yazarlar, aynı yıl içerisinde ikinci çalışmaları için, kabul edilseler dahi yayımlanma talebinde bulunamazlar.
- Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
-Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
-Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
-Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
-Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
-Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
-Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
-Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Price Policy
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBFD), makale sunumlarını memnuniyetle karşılamakta ve bir yayın ücreti talep etmemektedir.
Indexes
Citation Indexes
Journal Boards
Baş Editör
Editör
Sekreterya
Ömer Halisdemir Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBF) is licensed under the Creative Commons Attribution-Noncommercial-Pseudonymity License 4.0 international license.