18. Yüzyılda İstanbul’dan Edirne’ye Yolculuk: Kadı Mehmed Nebih Efendi Örneği
Öz
Yönetim merkezinden yapılan atamalar, çoğunlukla Osmanlı memurlarının şehirler arasında uzun sürecek bir yolculuğa çıkmaları anlamına gelirdi. Mevsim, coğrafi şartlar, uzaklık, güvenlik ve statü yolculuğu etkileyen etmenlerden yalnız birkaçıydı. Bu çalışmada, 18.yüzyılda İstanbul-Edirne arasında yapılan yolculukların mahiyeti, Edirne’ye kadı olarak atanan Mehmed Nebih Efendi örneği üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ortaya çıkmasında, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Topkapı Sarayı tasnifinde yer alan 2204 numaralı Hesap Defteri önemli rol oynamıştır. 1758 tarihli defter, hane halkı ile yola çıkan Kadı efendinin seyahat konforunu anlamamıza yardımcı olacak verileri (İstanbul-Edirne arasındaki rota, konak yerleri, nakliye araçları, tüketim maddeleri) içermesi bakımından dikkate değerdir. Yüzyılın yol imkânları sebebiyle yolculukların yapılması izinlere tabidir. Çalışmanın başında memurun kim olduğu tespit edilmiş, hayatı hakkında bilinenler kısaca açıklanmıştır. Ardından kadılık sistemi ve Mehmed Nebih Efendi’nin Edirne Kadılığı’na atanma süreci, yolculuk hazırlıkları, izlenecek güzergâh ve konaklar arasındaki mesafeye yer verilmiştir. Son olarak Nebih Efendi’nin takip ettiği yolda yer alan köprüler, coğrafi şartlar, kaldığı yedi konağın her biri belgeler elverdiğince analiz edilmiş, konaklamalarda yapılan masraflar da eklenerek, üst düzey bir Osmanlı memurunun İstanbul-Edirne arasındaki yolculuğu anlatılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Journey from Istanbul to Edirne in the 18th Century: The Case of Kadi Mehmed Nebih Efendi
Abstract
For the Ottoman officials, the appointments from the administrative center, often meant a long journey between cities. The seasons, geographical conditions, distance, safety and the respective status of the official were just a few of the factors affecting the journey. This study aims at investigating the nature of the journeys made between Istanbul and Edirne in the 18th century through the example of Mehmed Nebih Efendi, who was appointed as a judge to Edirne. The account book numbered 2204 in the classification of the Prime Ministry Ottoman Archives; Topkapı Palace is of significant importance in the emergence of the study. The register dated 1758 is remarkable since it contains data related to the route between Istanbul and Edirne, mansions, transportation vehicles, consumer goods in regard to understand the travel comfort of Kadı Efendi, who set out with her household. The travels were subject to the permissions due to the travel restrictions of the century. In this respect, the officer whose identity will be studied in this article was explained, and what was known about her life was briefly disclosed. Afterwards, the system of justice and the process of Mehmed Nebih Efendi's appointment as the cadi of Edirne, the preparations for the journey, the route to be followed and the distance between the mansions are given. Finally, the bridges on the way Nebih Efendi followed, the geographical conditions, each of the seven mansions he stayed in were tried to be examined as far as the documents allowed. In addition, by adding the expenses incurred in the accommodation, the journey of a senior Ottoman official between Istanbul and Edirne and the factors affecting this trip were tried to be understood.
Keywords
