Criticisms of the Sultan III. Murad Period in Mehâsinü’l-Âdâb
Abstract
Gelibolulu Mustafa Âlî’s Mehâsinü’l-Âdâb presents a striking depiction of the political, social, and economic decline of the Ottoman Empire during the second half of the 16th century. The work delivers sharp criticism of issues such as corruption, unmerited appointments, palace intrigues, and moral decay within the ilmiye class, particularly during the reign of Sultan Murad III. This study reveals that the text serves both as a theoretical treatise on ethics and politics and as a critical examination of the dysfunctions within the Ottoman bureaucracy. By employing historical criticism and content analysis, the research explores the significance of Mehâsinü’l-Âdâb within the sociopolitical context of its time. It provides an in-depth analysis of problems like corruption, bribery, and the decline of the ilmiye class during Sultan Murad III’s reign, considering the political and societal dynamics of the era. Âlî’s critiques are evaluated using textual analysis, which is then compared with other contemporary sources and literature. This comparative approach highlights both the theoretical and practical dimensions of the work, demonstrating that it offers concrete observations about the flaws in the administrative structure of the Ottoman state.
Keywords
Mehâsinü’l-Âdâb’da Sultan III. Murad Dönemine Dair Eleştiriler
Öz
Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Mehâsinü’l-Âdâb adlı eseri, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan siyasi, sosyal ve ekonomik çöküşün çarpıcı bir tablosunu sunmaktadır. Özellikle Sultan III. Murad döneminde derinleşen rüşvet, liyakatsiz atamalar, saray entrikaları ve ilmiye sınıfındaki ahlaki yozlaşma gibi sorunlar, Âlî’nin kaleminden keskin bir eleştiriye tâbi tutulmuştur. Bu çalışma, eserin hem teorik bir ahlak ve siyaset metni hem de Osmanlı bürokrasisinin işleyişindeki aksaklıkları teşhis eden bir eleştirel inceleme olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmada, tarihsel eleştiri ve içerik analizi yöntemleri bir araya getirilerek Mehâsinü’l-Âdâb’ın, dönemin siyasi ve sosyal yapısı içindeki yeri ve önemi incelenmiştir. Eserin yazıldığı dönemdeki siyasal ve toplumsal dinamikler göz önünde bulundurularak, Sultan III. Murad dönemi ve Osmanlı bürokrasisindeki yozlaşma, rüşvet ve ilmiye sınıfındaki çöküş gibi sorunlar derinlemesine analiz edilmiştir. Âlî’nin eleştirileri, metin içi analiz yöntemiyle değerlendirilerek dönemin diğer kaynakları ve literatürle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma, eserin hem teorik hem de pratik yönlerinin anlaşılmasına olanak tanıyarak, eserin Osmanlı Devleti’nin idari yapısındaki aksaklıklara ilişkin somut gözlemler sunduğu ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
I declare that this study is original; that I have acted by the principles and rules of scientific ethics at all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes in the data used, and that I comply with ethical duties and responsibilities by accepting all the terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE). I hereby declare that if a situation contrary to my statement regarding the study is detected, I agree to all moral and legal consequences that may arise.
Peer-review : Externally peer-reviewed.
Conflict of Interest : The authors have no conflict of interest to declare.
Grant Support : The authors declared that this study has no financial support.
