Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi

Ilhan Ilter

doi:10.21565/ozelegitimdergisi.315887

Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi

Abstract

Bu çalışmada, okuduğunu anlama becerilerinin gelişimi için ana fikir belirleme becerisi ile ilgili verilen doğrudan öğretimin okuduğunu anlamada güçlük çeken üç dördüncü sınıf öğrencisi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmada, yoklama evreli denekler arası çoklu yoklama deseni kullanılmış ve elde edilen veriler grafiksel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Katılımcıların öğretim oturumlarında ve toplu yoklamalarda okuduğunu anlama performansı öyküleyici metinlerden oluşan kısa cevaplı sorular aracılığıyla değerlendirilmiştir. Ana fikir ve ayrıntı belirleme becerilerinin kalıcılığı ise öğretim uygulaması sonunda üçüncü ve beşinci haftalarda incelenmiştir. Ayrıca çalışmada, uygulanan programın etkilerinin niteliksel boyutlarını değerlendirmek amacıyla sosyal geçerlik verilerine yer verilmiştir. Araştırma bulguları, ana fikir belirleme becerisi üzerine yapılan öğretimin ana fikir ve ayrıntıları belirleme becerilerini öğrenme ve öğrenilen becerilerin kalıcılığını sürdürme konusunda her üç katılımcıya katkı sağladığını ve başlama düzeyi evresine kıyasla daha yüksek düzeyde bir okuduğunu anlama performansı elde edildiğini göstermiştir. Tüm sonuçlar, okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesinde doğrudan öğretim modeli kullanılarak yapılan ana fikir belirleme becerisi öğretiminin katılımcı öğrenciler için etkili bir yöntem olduğunu göstermiştir.

Keywords

Ana fikir,okuduğunu anlama,bilişsel strateji öğretimi

References

Akyol, H. (2010). Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri, Ankara: Pegema Yayıncılık
Alfassi, M. (2004). Reading to learn: Effects of combined strategy instruction on high school students. Journal of Educational Research, 97, 171–184
Anderson-Inman, L. (1986). Bridging the gap: Student-centered strategies for promoting the transfer of learning. Exceptional Children, 52, 562-572.
Ateşman, E. (1997). Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. Dil Dergisi, 58, 71-74.
Bakken, J., Mastropieri, M., & Scruggs, T. (1997). Reading comprehension of expository science material and students with learning disabilities: A comparison of strategies. The Journal of Special Education, 31, 300-324.
Baumann, J., Kame’enui, E. ve Ash, G. (2003). Research on vocabulary instruction: Voltaire redux. J. Flood, D. Lapp, J. Squire ve J. Jensen (Ed.). Handbook of research on teaching the English language arts içinde (2. ed., s. 752-785). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum
Berkeley, S. (2007). Reading comprehension instruction for students with learning disabilities. In T. E. Scruggs & M. A. Mastropieri (Eds.), Advances in learning and behavioral disabilities: Vol. 20, International perspectives (pp. 79–99). Oxford, UK: Elsevier
Biancarosa, C., & Snow, C. E. (2006). Reading next: A vision for action and research in middle and high school literacy. A report to Carnegie Corporation of New York (2nd ed.). Washington, DC: Alliance for Excellent Education

Billingsley, F., White, O. R., Munson, R. (1980). Procedural reliability: A rationale and an example. Behavioral Assessment, 2, 229-241 Boynton, A., & Blevins, W. (1999). 5 keys to reading nonfiction. Instructor, 13, 4-6
Bulut, P. (2013) İlköğretim beşinci sınıf öğrencileri ve öğretmenlerinin farklı metin türlerine göre kullandıkları özetleme stratejileri arasındaki benzerlikler ve farklılıkların belirlenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi, Ankara
Carnine, D., Silbert, J., & Kameenui, E. J. (1990). Direct instruction reading (2nd ed.). Columbus, OH: Merrill
Carriedo N. & Tapia J.A. (1996). Main idea comprehension: Training teachers and effects on students. Journal of Research in Reading. 19(2), 128-153
Cataldo, M. G., & Cornoldi, C. (1998). Self‐monitoring in poor and good reading comprehenders and their use of strategy. British Journal of Developmental Psychology, 16(2), 155-165.
Çetinkaya, Ç., Ateş, S. ve Yıldırım, K. (2013). Anlam kurmanın zor ve önemli bir becerisi: Ana fikri bulma. Journal of Theory & Practice in Education, 9(3), 188-210
Chang, W.C., & Ku, Y.M. (2014). The effects of notetaking skills instruction on elementary students’ reading. Journal of Educational Research, 108(4), 278-291
Dayıoğlu, G. (2015). Fadiş (31. Baskı). İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
Dayıoǧlu, G. (2016). Suna'nın serçeleri (42 baskı): Çocuk Romanı.
Freire, P. (1985). Reading the world and reading the word: An interview with Paulo Freire. Language Arts, 62, 246-250
Gajria, M., & Salvia, J. (1992). The effects of summarization instruction on text comprehension of students with learning disabilities. Exceptional Children, 58, 508-516 Garner, R. (1987). Metacognition and reading comprehension. Ablex Publishing.
Graves, A. W. (1986). Effects of direct instruction and metacomprehension training on finding main ideas. Learning Disabilities Research, 1, 90-100
Hagaman, J. L., & Reid, R. (2008). The effects of the paraphrasing strategy on the reading comprehension of middle school students at risk for failure in reading. Remedial and Special Education, 29, 222–234
Hagaman, J.L., Casey, K. J., & Reid, R. (2016) Paraphrasing strategy ınstruction for struggling readers, preventing school failure. Alternative Education for Children and Youth, 60(1), 43-52
Harris, A. J., & Sipay, E. R. (1990). How to increase reading ability: A guide to developmental and remedial methods. New York: Longman, New York
Hennings, D. G. (1991). Essential reading: Targeting, tracking, and thinking about main ideas. Journal of Reading, 348-351.
Ilter, İ. (2017a). Notetaking skills instruction for development of middle school students’ notetaking performance. Psychology Schools. doi:10.1002/pits.22021
İlter, İ. (2017b). Farklı okuma yeteneklerindeki öğrencilere kelime anlamlarının öğretimi: bağlam temelli öğretimin okuduğunu anlama üzerinde kontrollü bir değerlendirmesi. Eğitim ve Bilim, 42(190), 437-463
Jacobowitz, T. (1990). AIM: A metacognitive strategy for constructing the main idea of text. Journal of Reading, 33(8), 620-624.
Jitendra, A. K., Chard, D., Hoppes, M. K., Renouf, K., & Gardill, M. C. (2001). An evaluation of main idea strategy instruction in four commercial reading programs: Implications for students with learning problems. Reading & Writing Quarterly, 17, 53-73
Jitendra, A. K., Cole, C.L, Hoppes, M. H. & Wilson, B. (1998). Effects of a dırect instruction maın idea summarızatıon program and self‐monitoring on reading comprehensıon of mıddle school students with learnıng disabılıtıes. Reading & Writing Quarterly, 14(4), 379-396
Jitendra, A. K., Hoppes, M. K., & Xin, Y. P. (2000). Enhancing main idea comprehension for students with learning problems. The Journal of Special Education, 34, 127-139
Jitendra, A.K., & Gajria. M.(2011). Main idea and summarization instruction to improve reading comprehension. Handbook of reading interventions (pp.198-219). (edit Rollanda E. O’Connor Patricia F. Vadasy). The Guilford Press New York London.
Karatay, H. (2015). Okuma eğitimi: Kuram ve uygulama. Ankara: Pegem Akademik Yayınevi.
Karatay, H., ve Okur, S. (2012). Öğretmen adaylarının öyküleyici ve bilgilendirici metinleri özetleme becerileri. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(7), 399-420
Katims, D. S., & Harris, S. (1997). Improving the reading comprehension of middle-school students in inclusive classrooms. Journal of Adolescent and Adult Literacy, 41, 116-123
Kinder, D., Bursuck, B., & Epstein, M. (1992). An evaluation of history textbooks. Journal of Special Education, 25, 472-491
Kuhn, M., & Stalh, A. (1998). Teaching children to learn word meanings from context: A synthesis and some questions. Journal of Literacy Research, 30 (1), 119-1
Kuşdemir, Y., & Güneş, F. (2014). Doğrudan öğretim modelinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(32), 86-113.
Lauterbach, S. L., & Bender, W. M. (1995). Cognitive strategy instruction for reading comprehension: A success for high school freshmen. High School Journal, 79, 58–64.
LeBreton, J. M., & Senter, J. L. (2008). Answers to twenty-questions about interrater reliability and interrater agreement. Organizational Research Method, 11, 815-852
Malone, L. D., & Mastropieri, M. A. (1992). Reading comprehension instruction: Summarization and self-monitoring training for students with learning disabilities. Exceptional Children, 58, 270-279
McWhorter, J. (1998). Word on the street: Debunking the myth of a “pure” standard English. Cambridge, MA: Perseus Publishing
Milli Eğitim Bakanlığı (2016). İlkokul 4.sınıf Türkçe ders kitabı. Ankara: MEB Yayınları Ders Kitapları Dizisi
Milli Eğitim Bakanlığı. (2005). İlköğretim Türkçe Dersi (1-5. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
Nelson, J. R., & Stage, S. A. (2007). Fostering the development of vocabulary knowledge and reading comprehension though contextually-based multiple meaning vocabulary instruction. Education and Treatment of Children, 30(1), 1-22
Nelson, J. R., Smith, D. J., & Dodd, J. M. (1992). The effects of teaching a summary skills strategy to students identified as learning disabled on their comprehension of science text. Education and Treatment of Children, 15, 228-243
Oxford, R. L. (1990). Language learning strategies: What every teacher should know. Boston: Heinle and Heinle
Parker, R. I., Vannest, K. J., & Brown, L. (2009). The improvement rate difference for single case research. Exceptional Children, 75, 135–150.
Pilten. G. (2007). Ana fikir bulma stratejisi öğretiminin ana fikir bulma ve okuduğunu anlamaya etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi, Ankara Pressley, M. (2002). Reading instruction that works: The case for balanced teaching (2nd ed.). New York: Guildford Press
Pressley, M., & McCormick, C. B. (1995). Advanced educational psychology for educators, researchers, and policymakers. New York: Harper-Colli
Reid, R., Lienemann, T. O., & Hagaman, J. L. (2013). Strategy instruction for students with learning disabilities. New York, NY: Guilford Press
Schumaker, J.B., Denton, P.H., & Deshler, D.D. (1984). The paraphrasing strategy. Instructor's manual. Lawrence, KS: University of Kansas Institute for Research on Learning
Schumaker, J.B., Deshler, D.D., & Ellis, E.S. (1986). Intervention issues related to the education of LD adolescents. In J.K. Torgeson & B.Y.L. Wong (Eds.), Learning disabilities: Some new perspectives. New York: Academic Press
Shapiro, E. S., Cole, C. L. (1994). Behavior change in the classroom: Self-management interventions. New York: Guilford Press
Smagorinsky, P. (2001). If meaning is constructed what’s it made from? Toward a cultural theory of reading. Review of Educational Research, 71, 133–169
Snyder, B., & Pressley, M. (1995). Introduction to cognitive strategy instruction. In M. Pressley & V. Woloshyn (Eds.), Cognitive strategy instruction that really improves children’s academic performance (pp. 1-18). Cambridge, MA: Brookline
Spring, C., & Prager, J. (1992). Teaching community-college students to follow the train of thought in expository texts. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 4, 33, 54, 33-54
Stanovich, K. E. (1986). Matthew effects in reading: Some consequences of individual differences in the acquisition of literacy. Reading Research Quarterly, 21, 360-40.
Taraban, R., Rynearson, K. & Kerr, M. (2000). College students’ academıc performance and self-reports of comprehension strategy use. Reading Psychology, 21(4), 283-308
Taylor, B. M., Peterson, D. S., Pearson, P. D., & Rodriguez, M. D. (2002). Looking inside classrooms: Reflecting on the “how” as well as the “what” in effective reading instruction. The Reading Teacher, 56, 270-279
Tekin-İftar, E. ve Kırcaali-İftar, G. (2016). Özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım
Torgesen, J. K. (1982). The learning disabled child as an inactive learner. Topics in Leaning and Learning Disabilities, 2, 45-52.
Warren, L., & Fitzgerald, J. (1997). Helping parents to read expository literature to their children: Promoting main-idea and detail understanding. Reading Research and Instruction, ,3 341-6360.
Watson, S. M. R., Gable, R. A., Gear, S. B., & Hughes, K. C. (2012). Evidence-based strategies for improving the reading comprehension of secondary students: Implications for students with learning disabilities. Learning Disabilities Research & Practice, 27, 79–89
Williams, J. P. (1986). Teaching children to identify the main idea of expository texts. Exceptional Children, 53, 163-168
Williams, J. P. (1988). Identifying main ideas: A basic aspect of reading comprehension. Topics in Language Disorders, 8(3), 1-13.
Williams, J. P. (2004). Teaching text structure to improve reading comprehension. In H. L. Swanson, K. R. Harris, & S. Graham (Eds.), Handbook of learning disabilities (pp. 293–305). New York: Guilford Press.
Williams, J. P. (2005). Instruction in reading comprehension for primary-grade students: A focus on text structure. Journal of Special Education, 39, 6-18.
Williams, J. P., Brown, L. G., Silverstein, A. K., & deCani, J. S. (1994). An instructional program in comprehension of narrative themes for adolescents with learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 17, 205-221
Winograd, P., & Johnson, P. (1982). Comprehension monitoring and the error detection paradigm. Journal of Reading Behavior, 14, 61-76.
Wong, B. Y. (1979). Increasing retention of main ideas through questioning strategies. Learning Disability Quarterly, 2(2), 42-47

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Ilhan Ilter
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Publication Date

February 3, 2018

Submission Date

May 25, 2017

Acceptance Date

January 29, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 19 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.315887

IZ

https://izlik.org/JA32UD58LW

Cite

RIS / Bibtex

APA

Ilter, I. (2018). Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(2), 303-334. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.315887

AMA

1.Ilter I. Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi. AUFESJSE. 2018;19(2):303-334. doi:10.21565/ozelegitimdergisi.315887

Chicago

Ilter, Ilhan. 2018. “Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 19 (2): 303-34. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.315887.

EndNote

Ilter I (June 1, 2018) Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 19 2 303–334.

IEEE

[1]I. Ilter, “Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi”, AUFESJSE, vol. 19, no. 2, pp. 303–334, June 2018, doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.315887.

ISNAD

Ilter, Ilhan. “Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 19/2 (June 1, 2018): 303-334. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.315887.

JAMA

1.Ilter I. Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi. AUFESJSE. 2018;19:303–334.

MLA

Ilter, Ilhan. “Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, vol. 19, no. 2, June 2018, pp. 303-34, doi:10.21565/ozelegitimdergisi.315887.

Vancouver

1.Ilhan Ilter. Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi. AUFESJSE. 2018 Jun. 1;19(2):303-34. doi:10.21565/ozelegitimdergisi.315887

Cited By

Türkiye’de Okuduğunu Anlamayı Geliştirmeye Dönük İlkokul Düzeyindeki Çalışmaların Sistematik İncelenmesi

Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17152/gefad.548457

6. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metin ve etkinliklerinin geçici koruma altındaki öğrencilere uyarlanması

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.29000/rumelide.885585

YARATICI DRAMA YÖNTEMİ İLE HAZIRLANAN ÖĞRETİM PROGRAMININ HAFİF DÜZEYDE ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERİN OKUDUĞUNU ANLAMA BECERİLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.19171/uefad.849804

Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi

Zayıf Okuyucuların Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesinde Ana Fikir Belirleme Becerisinin Öğretimi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Türkiye’de Okuduğunu Anlamayı Geliştirmeye Dönük İlkokul Düzeyindeki Çalışmaların Sistematik İncelenmesi

6. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metin ve etkinliklerinin geçici koruma altındaki öğrencilere uyarlanması

YARATICI DRAMA YÖNTEMİ İLE HAZIRLANAN ÖĞRETİM PROGRAMININ HAFİF DÜZEYDE ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERİN OKUDUĞUNU ANLAMA BECERİLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Türkiye'de Okuma Güçlüğünü Gidermeye Odaklanan İlkokul Düzeyindeki Araştırmaların İncelenmesi: 2000-2020 Dönemi

Özet yazma stratejisinin okuduğunu anlama becerisi üzerine etkisi: Braille okuyan bir öğrenci ile vaka çalışması

Finding Main Idea: What Do Teachers and Students Do? Why Do They Have Difficulties?

The Effect of formative assessment on reading comprehension

İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN OKUDUĞUNU ANLAMA BECERİLERİ İLE İLGİLİ YAPILMIŞ ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ

Türkçe Eğitiminde Ana Fikir Öğretimine İlişkin Bir İnceleme

Temel Eğitimde Ana fikir Öğretimi Uygulamaları

METNİ ANLAMLANDIRMA SÜRECİNİN UNSURLARI: ANA FİKİR, YARDIMCI FİKİR, KONU

What is the Difference between Good and Poor Young Adult Readers?

ÖĞRENCİLERİN KONU VE ANA FİKİR BELİRLEME DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Ana Fikir Sorularına Verilen Cevapların Okur-Tepki Teorisi Bağlamında Değerlendirilmesi

Ana fikir bulma öğretimine dönük alternatif etkinliklerin öğrenmeye etkisi: Dezavantajlı okul örneği

Türkçe Öğretmenlerinin Okuduğunu Anlama Öğretimine Yönelik Mesleki Bilgi ve Uygulamaları

The Effect of Web 2.0 Applications on Students' Reading Comprehension and Main Idea Teaching

Ana Düşünceyi Belirleme Sürecinde Ortaya Çıkan Sapmalar: Metin İşlemleme Düzeylerine Göre Bir İnceleme