Öğrencilerde Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Algısının Benlik Saygısı ve Stres ile İncelenmesi
Abstract
Bireylerin en iyiye ulaşma süreci içinde yaşadığı duygudurumlarının bir göstergesi olan mükemmeliyetçilik algısı; depresyon, anksiyete, stres, tükenmişlik vb. için bir risk faktörü olarak görülmektedir. Diğer yandan ise mükemmeliyetçilik algısının bazı boyutlarıyla pozitif olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir. Bu noktadaki tartışmalardan yola çıkarak mevcut çalışmada mükemmeliyetçilik alt boyutlarının, olumlu ve olumsuz olarak değerlendirilebilecek kavramlar üzerindeki etkilerinin, benzer olup olmayacağı sorusu incelenmiş ve üniversite öğrencileri örneklemi için alt boyutların etkisinin hangi yönde olacağına dair çıkarımlar elde etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla olumlu ve olumsuz olarak sırasıyla benlik saygısı ve stres değişkenleri ele alınmış ve mükemmeliyetçilik alt boyutları ile ilişkileri modellenmiştir. Çalışmada ölçüm hatalarını da hesaba katarak daha güçlü tahmin sonuçları üreten yapısal eşitlik modelleri ile tahminler yapılmıştır. Bu çalışma ile üniversite öğrencilerin mükemmeliyetçilik algılarının stres ve benlik saygısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğu bulgusunun yanı sıra bazı mükemmeliyetçilik alt boyutları için benlik saygısının aracılık etkisi gösterdiği ortaya konulmuştur. Analizler sonucunda mükemmeliyetçiliğin dört boyutunun stres üzerinde, tüm boyutlarının ise benlik saygısı üzerinde direk etkisi olduğu sonuçları elde edilmiştir. Bu çalışmanın bulguları daha önceki çalışmalarda elde edilen sonuçlarla desteklenmesinin yanı sıra mevcut örneklem için mükemmeliyetçiliğin tek boyutlu yapısından ziyade çok boyutlu yapısının daha fazla bilgi içerdiğine yönelik kanıtlar sunmuştur.
Keywords
benlik saygısı,çok boyutlu mükemmeliyetçilik,stres,yapısal eşitlik modellemesi
References
- Adler, A. (1956). The neurotic disposition. In H. L. Ansbacher & R. R. Ansbacher (Eds.), The individual psychology of Alfred Adler (pp. 239-262). New York: Harper.
- Ashby, J. S., Rice, K. G. & Martin, J. L. (2006). Perfectionism, shame, and depressive symptoms. Journal of Counseling & Development, 84(2), 148-156.
- Bieling, P. J., Israeli, A. L. & Antony, M. M. (2004). Is perfectionism good, bad, or both? Examining models of the perfectionism construct. Personality and individual differences, 36(6), 1373-1385.
- Bilgel, N. ve Bayram, N. (2009). Depresyon anksiyete stres ölçeğinin (DASS-42) Türkçeye uyarlanmış şeklinin psikometrik özellikleri. Nöropsikiyatri Arşivi, 47, 118-126.
- Burns, D. D. (1980). The perfectionist’s script for self-defeat. Psychology Today, November, 34-51.
- Camadan, F. ve Yüksel, G. (2012). Türk Ortaöğretim Öğrencilerinde Mükemmeliyetçilik. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 11(3), 701-714.
- Cheng, S. K., Chong, G. H. & Wong, C. W. (1999). Chinese frost multidimensional perfectionism scale: A validation and prediction of self‐esteem and psychological distress. Journal of Clinical Psychology, 55(9), 1051-1061.
- Cox, B. J., Enns, M. W. & Clara, I. P. (2002). The multidimensional structure of perfectionism in clinically distressed and college student samples. Psychological assessment, 14(3), 365.
- Çam, Z., Deniz, K. Z. ve Kurnaz, A. (2014). Okul tükenmişliği: Algılanan sosyal destek, mükemmeliyetçilik ve stres değişkenlerine dayalı bir yapısal eşitlik modeli sınaması. Eğitim ve Bilim, 39(173).
- Çuhadaroglu, F. (1985). Adolesanlarda benlik saygısı. Yayımlanmamis Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.