Research Article

Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu

Volume: 10 Number: 1 March 26, 2026
EN TR

Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu

Abstract

Birleşmiş Milletler, 1994 yılında yayımladığı İnsani Gelişme Raporuyla, uluslararası arenada güvenlik anlayışında köklü bir değişimi tetiklemiş ve güvenliğin ana odağı olarak bireyi ön plana çıkarmıştır. Bireyin uluslararası alanda öne çıkmasıyla devletlerin başarısına yönelik pek çok yeni standardı da beraberinde getirmiştir. Bu standartlar, devletlerin iç ve dış egemenlik haklarını etkileyerek devlet olma başarısında karar alıcı rol üstlenmektedir. Bu çalışma, standartlaştırma nedir, uluslararası standartlar her devlette aynı etkiyi gösterir mi, devletlerin başarı endekslerinin tekelleşmesinin egemenlik açısından sonuçları nelerdir ve standartlaştırma sürecinin devlet güvenliğindeki yeri nedir gibi bütünleşik soruları ele alarak, standartlaştırma kavramını uluslararası ilişkiler ve güvenlik alanlarına kazandırmayı, uluslararası standartların devletler üzerindeki değişken etkilerini açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışma, uluslararası sistemde kabul görmüş değerlerin devlet güvenliğine etkisini yeniden değerlendirerek, küresel normların yerel bağlamlarla uyumsuzluğunun yol açtığı güvenlik sorunlarını anlama açısından önem kazanmaktadır. Post-pozitivist yaklaşıma dayalı nitel bir çalışma olarak, tarihsel ve karşılaştırmalı analiz, yorumsamacılık ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak ikincil verilerden yararlanılmıştır. Johan Galtung, Antonio Gramsci ve Immanuel Wallerstein’ın teorik sentezi çerçevesinde incelenen standartlaştırma, toplumsal, ulusal ve uluslararası düzeylerde gerçekleşmekte; özellikle gelişmekte olan ülkelerde evrensel değerlerin dayatılması, yerel koşullar ve devlet yapılarıyla uyumsuzluk göstererek iç huzursuzluklara ve dış ilişkilerde gerilimlere yol açmaktadır. Kırılgan devletlerin oluşumunda standartlaştırma hem neden hem sonuç olarak ortaya çıkmakta; standart belirleyici ülkelerde ise göç ve kutuplaşma gibi yansıma etkileri yaratmaktadır. Küresel normlar, yerel bağlamlara uyarlanarak uygulanmalı; uluslararası örgütler reform programlarını yerel ekonomik ve kültürel dinamiklere göre özelleştirmelidir. Devletler, iç istikrarı güçlendirmek için toplumsal katılımı artıran politikalar geliştirmeli ve standartlaştırmanın yarattığı meşruiyet krizlerini önlemek için ulusal kapasitelerini gözeten esnek standartlar benimsemelidir.

Keywords

References

  1. Acemoğlu, D., Robinson, J., & Silahlı, S. (2013). Ulusların düşüşü. (1. Baskı). Doğan Kitap.
  2. Althusser, L. (2000). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (4. Baskı). İletişim Yayınları.
  3. Aubert, R., Breteau, P., Ferrer, M., & Romain, M. (2024, Temmuz 7). 2024 French election results: Map and chart of second-round winners. Le Monde.
  4. Avrupa Birliği Konseyi, 22 Haziran 1993 Avrupa Birliği Konseyi Kopenhag Zirvesi Sonuç Bildirgesi. (1993). 28 Ocak 2025 tarihinde https://www.ab.gov.tr/302.html adresinden erişildi.
  5. Bauman, Z., & Yılmaz, A. (2018). Küreselleşme: Toplumsal Sonuçları. (8. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
  6. BBC. (2025). Hundreds Protest Over Asylum Seekers in Hotels. BBC News. https://www.bbc.com/news/articles/c93d1qzyn7xo
  7. Bertelsmann Stiftung. (2012). BTI 2012 — Yemen country report. Bertelsmann Stiftung. https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2012_YEM.pdf
  8. Bowker, G. C., & Star, S. L. (2008). Sorting things out: Classification and Its Consequences. (1. Baskı). The MIT Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Economy, International Foundation, Globalisation, International Security

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 26, 2026

Submission Date

January 30, 2025

Acceptance Date

December 15, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 1

APA
Güney, Z., & Şahin, G. (2026). Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu. Politik Ekonomik Kuram, 10(1), 1-17. https://doi.org/10.30586/pek.1630213
AMA
1.Güney Z, Şahin G. Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10(1):1-17. doi:10.30586/pek.1630213
Chicago
Güney, Zeynep, and Güngör Şahin. 2026. “Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği Ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu”. Politik Ekonomik Kuram 10 (1): 1-17. https://doi.org/10.30586/pek.1630213.
EndNote
Güney Z, Şahin G (March 1, 2026) Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu. Politik Ekonomik Kuram 10 1 1–17.
IEEE
[1]Z. Güney and G. Şahin, “Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 1, pp. 1–17, Mar. 2026, doi: 10.30586/pek.1630213.
ISNAD
Güney, Zeynep - Şahin, Güngör. “Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği Ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu”. Politik Ekonomik Kuram 10/1 (March 1, 2026): 1-17. https://doi.org/10.30586/pek.1630213.
JAMA
1.Güney Z, Şahin G. Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10:1–17.
MLA
Güney, Zeynep, and Güngör Şahin. “Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği Ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 1, Mar. 2026, pp. 1-17, doi:10.30586/pek.1630213.
Vancouver
1.Zeynep Güney, Güngör Şahin. Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu. Politik Ekonomik Kuram. 2026 Mar. 1;10(1):1-17. doi:10.30586/pek.1630213

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.