What is Standardization? The Issue of Sovereignty in Human Security and Fragile States

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 1 - 17, 26.03.2026

Zeynep Güney , Güngör Şahin

https://doi.org/10.30586/pek.1630213

https://izlik.org/JA83LE27AM

Öz

The United Nations' 1994 Human Development Report triggered a fundamental change in the understanding of international security and prioritized the individual as the primary focus. The prominence of the individual in the international arena introduced numerous new standards for state success. These standards assume a decision-making role in statehood success by affecting internal and external sovereignty rights. Addressing integrated questions, the definition of standardization, its uniform effects, the sovereignty consequences of monopolized success indices, and its place in state security, this study aims to introduce the concept to international relations and security while explaining the varying effects of international standards on states. The study is important for understanding security problems arising from clashes between global norms and local contexts by reassessing the impact of accepted values on state security. As a qualitative post-positivist study, it utilizes secondary data through historical-comparative analysis, interpretivism, and content analysis. Framed by Galtung, Gramsci, and Wallerstein's synthesis, standardization occurs at societal, national, and international levels; in developing countries, the imposition of universal values causes internal unrest and tensions in foreign relations by clashing with local conditions and state structures. Standardization emerges as both a cause and a result of fragile state formation, creating repercussions such as migration and polarization in standard-setting countries. Global norms must be adapted to local contexts; international organizations should customize reform programs according to local economic and cultural dynamics. States should develop social participation policies to strengthen stability and adopt flexible standards, considering national capacities to prevent standardization-induced legitimacy crises.

Anahtar Kelimeler

Keywords: Human security , Fragile State Index , Standardization , Sovereignty , Alienation

Standartlaştırma Nedir? İnsan Güvenliği ve Kırılgan Devletlerde Egemenlik Sorunu

https://izlik.org/JA83LE27AM

Öz

Birleşmiş Milletler, 1994 yılında yayımladığı İnsani Gelişme Raporuyla, uluslararası arenada güvenlik anlayışında köklü bir değişimi tetiklemiş ve güvenliğin ana odağı olarak bireyi ön plana çıkarmıştır. Bireyin uluslararası alanda öne çıkmasıyla devletlerin başarısına yönelik pek çok yeni standardı da beraberinde getirmiştir. Bu standartlar, devletlerin iç ve dış egemenlik haklarını etkileyerek devlet olma başarısında karar alıcı rol üstlenmektedir. Bu çalışma, standartlaştırma nedir, uluslararası standartlar her devlette aynı etkiyi gösterir mi, devletlerin başarı endekslerinin tekelleşmesinin egemenlik açısından sonuçları nelerdir ve standartlaştırma sürecinin devlet güvenliğindeki yeri nedir gibi bütünleşik soruları ele alarak, standartlaştırma kavramını uluslararası ilişkiler ve güvenlik alanlarına kazandırmayı, uluslararası standartların devletler üzerindeki değişken etkilerini açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışma, uluslararası sistemde kabul görmüş değerlerin devlet güvenliğine etkisini yeniden değerlendirerek, küresel normların yerel bağlamlarla uyumsuzluğunun yol açtığı güvenlik sorunlarını anlama açısından önem kazanmaktadır. Post-pozitivist yaklaşıma dayalı nitel bir çalışma olarak, tarihsel ve karşılaştırmalı analiz, yorumsamacılık ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak ikincil verilerden yararlanılmıştır. Johan Galtung, Antonio Gramsci ve Immanuel Wallerstein’ın teorik sentezi çerçevesinde incelenen standartlaştırma, toplumsal, ulusal ve uluslararası düzeylerde gerçekleşmekte; özellikle gelişmekte olan ülkelerde evrensel değerlerin dayatılması, yerel koşullar ve devlet yapılarıyla uyumsuzluk göstererek iç huzursuzluklara ve dış ilişkilerde gerilimlere yol açmaktadır. Kırılgan devletlerin oluşumunda standartlaştırma hem neden hem sonuç olarak ortaya çıkmakta; standart belirleyici ülkelerde ise göç ve kutuplaşma gibi yansıma etkileri yaratmaktadır. Küresel normlar, yerel bağlamlara uyarlanarak uygulanmalı; uluslararası örgütler reform programlarını yerel ekonomik ve kültürel dinamiklere göre özelleştirmelidir. Devletler, iç istikrarı güçlendirmek için toplumsal katılımı artıran politikalar geliştirmeli ve standartlaştırmanın yarattığı meşruiyet krizlerini önlemek için ulusal kapasitelerini gözeten esnek standartlar benimsemelidir.

Anahtar Kelimeler

İnsan güvenliği , Kırılgan devlet , Standartlaştırma , Egemenlik , Yabancılaşma

Kaynakça

• Acemoğlu, D., Robinson, J., & Silahlı, S. (2013). Ulusların düşüşü. (1. Baskı). Doğan Kitap.
• Althusser, L. (2000). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (4. Baskı). İletişim Yayınları.
• Aubert, R., Breteau, P., Ferrer, M., & Romain, M. (2024, Temmuz 7). 2024 French election results: Map and chart of second-round winners. Le Monde.
• Avrupa Birliği Konseyi, 22 Haziran 1993 Avrupa Birliği Konseyi Kopenhag Zirvesi Sonuç Bildirgesi. (1993). 28 Ocak 2025 tarihinde https://www.ab.gov.tr/302.html adresinden erişildi.
• Bauman, Z., & Yılmaz, A. (2018). Küreselleşme: Toplumsal Sonuçları. (8. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
• BBC. (2025). Hundreds Protest Over Asylum Seekers in Hotels. BBC News. https://www.bbc.com/news/articles/c93d1qzyn7xo
• Bertelsmann Stiftung. (2012). BTI 2012 — Yemen country report. Bertelsmann Stiftung. https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2012_YEM.pdf
• Bowker, G. C., & Star, S. L. (2008). Sorting things out: Classification and Its Consequences. (1. Baskı). The MIT Press.
• Bundeswahlleiterin. (2025). Distribution of seats [2025 German federal election results]. https://www.bundeswahlleiterin.de/en/bundestagswahlen/2025/ergebnisse/bund-99.html
• Buyar, C., & Şener, U. (2022). Tarihi perspektiften, sosyo-ekonomik değerler açısından Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Asya ülkelerine etkileri. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 7(2), 137-138.
• Cambridge Dictionary. Standard. 22 Ocak 2025 tarihinde https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/standard adresinden erişildi.
• Casas, B. (2004). A Short Account of the Destruction of the Indies. (Kronolojik 1. Baskı) Penguin Books Ltd.
• Clapham, C. (2004). Three. The Global-Local Politics of State Decay. In R. I. Rotberg (Ed.), When States Fail (77-93). Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400835799-005
• Croxton, D. (1999). The Peace of Westphalia of 1648 and the origins of sovereignty. The International History Review, 21(3), 569-591. https://doi.org/10.1080/07075332.1999.9640869
• Dingwerth, K., Schmidtke, H., & Weise, T. (2020). The rise of democratic legitimation: Why international organizations speak the language of democracy. European Journal of International Relations, 26(3), 714-741. https://doi.org/10.1177/1354066119882488
• Durkheim, E. (2024). (Z. İlkgelen, Çev.). İntihar. (1.Baskı), Pozitif Yayınları.
• Fanon, F. (2024). (S. Şen, Çev.). Yeryüzünün lanetlileri. (4. Baskı). İletişim Yayınları.
• FitzGerald, J. (2024). Seven Things Trump Says He Will Do as President. BBC News. https://www.bbc.com/news/articles/cev90d7wkk0o
• Foucault, M. (2021). Özne ve iktidar. (İ. Ergüden & O. Akınhay, Çev.; 7. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
• Galtung, J. (1971). A structural theory of imperialism. Journal of Peace Research, 8, 117-181. https://doi.org/10.1177/002234337100800201
• Global Centre for the Responsibility to Protect. (2005). What is R2P? 27 Ocak 2025 tarihinde https://www.globalr2p.org/what-is-r2p/ adresinden erişildi.
• Gramsci, A. (2018). Hapishane Defterleri. (1. Baskı). Dorlion Yayınları.
• Han, B. C. (2022). Psikopolitika: Neoliberalizm ve Yeni İktidar Teknikleri. (5. Baskı). Metis Yayınları.
• Hassan, S. F. (2015, Ocak). Social media and the Arab Spring [Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi]. Rutgers, The State University of New Jersey. https://rucore.libraries.rutgers.edu/rutgers-lib/46193/PDF/1/play
• Holligan, A. (2024). Dutch government finally sworn in after Wilders election win. BBC News. https://www.bbc.com/news/articles/cd1r0xvn0z5o
• Ipsos. (2025, Ocak). Ipsos Jan 2025 Britain and the EU [Anket Raporu]. Ipsos. https://www.ipsos.com/sites/default/files/ct/news/documents/2025-01/Ipsos_Jan%202025%20Britain%20and%20the%20EU.p
• Kaufman, A. (2024, Eylül 3). How NAFTA Broke American Politics. The New York Times. https://www.nytimes.com/2024/09/03/magazine/nafta-tarriffs-economy-trump-kamala-harris.html
• Kelley, J. G., & Simmons, B. A. (Ed.). (2020). The power of global performance indicators. Cambridge University Press, 73(3), 491-510 https://doi.org/10.1017/9781108763493
• Kırılgan Devletler Endeksi. 26 Ocak 2025 tarihinde https://fragilestatesindex.org/about/ adresinden erişildi.
• Ki-Moon, B. (2008). Responsible sovereignty: International cooperation for a changed world. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Konuşması. 24 Ocak 2025 tarihinde https://www.un.org/sg/en/content/sg/speeches/2008-07-15/address-event-responsible-sovereignty-international-cooperation erişildi.
• Marx, K. (2013). 1844 El yazmaları. (8. Baskı). Birikim Yayınları.
• Marx, K. (2023). Kapital Cilt 1. (A. Bilgi, Çev.; 3. Baskı). Gece Kitaplığı Yayınevi.
• Miller, B. (2007). States, nations, and the great powers: The sources of regional war and peace. (1. basım). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511491566
• Newman, E. (2024). Failed states and international order: Constructing a post-Westphalian world. 421-443. ResearchGate. https://doi.org/10.1080/13523260903326479
• Pagoulatos, G. (2018, Kasım). Greece After the Bailouts: Assessment of a Qualified Failure. Hellenic Observatory, London School of Economics and Political Science. https://www.lse.ac.uk/Hellenic-Observatory/Assets/Documents/Publications/GreeSE-Papers/GreeSE-No130.pdf
• Pektaş, U., & Ateş, D. (2018). Uluslararası ilişkilerde kırılgan devlet söylemi: Nedenleri ve yaklaşımlar. Selçuk Ünicersitesi sosyal Bilimler Dergisi, 39(1),1-14, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1725071
• Said, E. W. (2021). Kültür ve Emperyalizm. (2. Baskı). Metis Yayıncılık.
• Timmermans, S. (2010). A world of standards but not a standard world: Toward a sociology of standards and standardization. Annual Review of Sociology, 36(1), 69-94. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.012809.102629
• Trouillot, M.-R. (1990). Haiti, State Against Nation: The Origins and Legacy of Duvalierism. Monthly Review Press.
• United Nations. (2000). We the Peoples: The role of the United Nations in the 21st Century. 26 Ocak 2025 tarihinde https://press.un.org/en/2000/20000403.ga9704.doc.html adresinden erişildi.
• United Nations. Birleşmiş Milletler Anlaşması. 24 Ocak 2025 tarihinde https://turkiye.un.org/sites/default/files/2020-02/UN-charter-turkish_0.pdf adresinden erişildi.
• United Nations (UNDP). (1994). Human Development Report 1994. Oxford University Press.
• Vinjamuri, L. (Ed.). (2025, Mart). Competing Visions of International Order: Responses to US Power in a Fracturing World. Chatham House. https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/2025-03/2025-03-27-competing-visions-international-order-vinjamuri-et-al.pdf
• Wallerstein, I. (2010). Modern dünya sistemi—1 Kapitalist Tarım ve 16. Yüzyılda Avrupa Dünya Ekonomisinin Kökenleri. (L. Boyacı, Çev.; 8. baskı). Yarın Yayınları.
• Wallerstein, I. (2017). Avrupa Evrenselciliği: Gücün Retoriği. (2. Baskı). bgst Yayınları.
• Weber, M. (2019). Sosyoloji yazıları. (3. Baskı). Hürriyet Vakfı Yayınları.
• Williams, Raymond (1985), Keywords: A Vocabulary of Culture and Society. (Genişletilmiş 1. Baskı) New York: Oxford University Press
• World Bank. (t.y.). Unemployment, total (% of total labor force) (national estimate) – Tunisia. World Bank. https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.NE.ZS?locations=TN
• World Bank. (2023, Nisan). Poverty & equity brief: Arab Republic of Egypt. World Bank. https://databankfiles.worldbank.org/public/ddpext_download/poverty/987B9C90-CB9F-4D93-AE8C-750588BF00QA/current/Global_POVEQ_EGY.pdf
• YouGov. (2025, Temmuz). Eurotrack European Union Jul25. YouGov plc. https://d3nkl3psvxxpe9.cloudfront.net/documents/Eurotrack_EuropeanUnion_Jul25_w.pdf