Research Article

Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli

Volume: 9 Number: 3 September 19, 2025
TR EN

Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli

Abstract

Algılanan sosyal desteğin cinsiyete göre farklılıkları ve öz belirleme teorisine göre temel psikolojik ihtiyaçların cinsiyet grupları için değişmezlik ilkesi, birçok ulusta incelenmiş ve farklılıklar ortaya konarak tartışılmıştır. Fakat henüz Türk kültüründe teorinin ortaya koymuş olduğu ilişkinin cinsiyet grupları için değişmezliği araştırılmamıştır. Mevcut çalışma, değişmezliğin Türk toplumundaki genç yetişkinler için geçerli olup olmadığını araştırmayı hedeflemektedir. Bu amacı açıklığa kavuşturabilmek için gerekli etik izinler neticesinde Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinin farklı disiplinlerindeki öğrencilerden yüz yüze gerçekleştirilen anketler vasıtasıyla toplam 486 veri elde edilmiştir. Çalışmada kullanılan ankette demografik yapının belirlenmesi için bazı ifadeler, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeği ve Temel Psikolojik İhtiyaçlar ölçeği yer almaktadır. Çalışmada değişmezlik ilkesinin araştırılmasından önce nedenselliğin ne boyutta olduğu incelenmiş ve ardından toplam beş model kurularak cinsiyet gruplarında değişmezlik analiz edilmiştir. Nedensellik ilişkisinde elde edilen bulgular, sosyal desteğin aile ve arkadaş alt boyutunun özerklik, yeterlilik ve ilişki ihtiyacı ile anlamlı ve pozitif bir ilişkide olduğunu fakat özel insan desteği alt boyutunun sadece özerklik ihtiyacı boyutu ile anlamlı, pozitif bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Değişmezlik analizinde ise temel modelin kadın ve erkek gruplarında aynı olmamasından dolayı kısmi değişmezlik araştırılmaya devam edilmiştir. Toplam beş model ve belirlen kriterler neticesinde kısmi değişmezliğin varlığı tespit edilmiştir.

Keywords

References

  1. Abdullah, M. C., Elias, H., Mahyuddin, R., & Uli, J. (2009). Adjustment amongst first year students in a Malaysian University. European Journal of Social Sciences, 8, 496–505.
  2. Abukari, A. (2010). The dynamics of service of higher education: A comparative study. Compare, 40(1), 43–57.
  3. Adie, J. W., Duda, J. L., & Ntoumanis, N. (2008). Autonomy support, basic need satisfaction and the optimal functioning of adult male and female sport participants: A test of basic needs theory. Motivation and Emotion, 32(3), 189–199.
  4. Adie, J. W., Duda, J. L., & Ntoumanis, N. (2012). Perceived coach-autonomy support, basic need satisfaction and the well-and ill-being of elite youth soccer players: A longitudinal investigation. Psychology of Sport and Exercise, 13(1), 51-59.
  5. American College Health Association, (2009). American College Health Association—National college health assessment spring 2008 reference group data report. Journal of American college health, 57(5), 477–488.
  6. Arbuckle, J. L. (2003). Amos 5.0 update to the Amos user’s guide. Chicago: Smallwaters Corporation.
  7. Ariccio, S., Lema-Blanco, I., & Bonaiuto, M. (2021). Place attachment satisfies psychological needs in the context of environmental risk coping: Experimental evidence of a link between self-determination theory and person-place relationship effects. Journal of Environmental Psychology, 78, 101716. 1- 16.
  8. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometric and Statistical Methods

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 13, 2025

Publication Date

September 19, 2025

Submission Date

March 10, 2025

Acceptance Date

May 20, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 3

APA
Yıldırım, M. (2025). Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 1210-1233. https://doi.org/10.30586/pek.1655046
AMA
1.Yıldırım M. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9(3):1210-1233. doi:10.30586/pek.1655046
Chicago
Yıldırım, Murat. 2025. “Sosyal Destek Ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram 9 (3): 1210-33. https://doi.org/10.30586/pek.1655046.
EndNote
Yıldırım M (September 1, 2025) Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram 9 3 1210–1233.
IEEE
[1]M. Yıldırım, “Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 3, pp. 1210–1233, Sept. 2025, doi: 10.30586/pek.1655046.
ISNAD
Yıldırım, Murat. “Sosyal Destek Ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram 9/3 (September 1, 2025): 1210-1233. https://doi.org/10.30586/pek.1655046.
JAMA
1.Yıldırım M. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9:1210–1233.
MLA
Yıldırım, Murat. “Sosyal Destek Ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 3, Sept. 2025, pp. 1210-33, doi:10.30586/pek.1655046.
Vancouver
1.Murat Yıldırım. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram. 2025 Sep. 1;9(3):1210-33. doi:10.30586/pek.1655046

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.