Araştırma Makalesi

Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli

Cilt: 9 Sayı: 3 19 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli

Öz

Algılanan sosyal desteğin cinsiyete göre farklılıkları ve öz belirleme teorisine göre temel psikolojik ihtiyaçların cinsiyet grupları için değişmezlik ilkesi, birçok ulusta incelenmiş ve farklılıklar ortaya konarak tartışılmıştır. Fakat henüz Türk kültüründe teorinin ortaya koymuş olduğu ilişkinin cinsiyet grupları için değişmezliği araştırılmamıştır. Mevcut çalışma, değişmezliğin Türk toplumundaki genç yetişkinler için geçerli olup olmadığını araştırmayı hedeflemektedir. Bu amacı açıklığa kavuşturabilmek için gerekli etik izinler neticesinde Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinin farklı disiplinlerindeki öğrencilerden yüz yüze gerçekleştirilen anketler vasıtasıyla toplam 486 veri elde edilmiştir. Çalışmada kullanılan ankette demografik yapının belirlenmesi için bazı ifadeler, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeği ve Temel Psikolojik İhtiyaçlar ölçeği yer almaktadır. Çalışmada değişmezlik ilkesinin araştırılmasından önce nedenselliğin ne boyutta olduğu incelenmiş ve ardından toplam beş model kurularak cinsiyet gruplarında değişmezlik analiz edilmiştir. Nedensellik ilişkisinde elde edilen bulgular, sosyal desteğin aile ve arkadaş alt boyutunun özerklik, yeterlilik ve ilişki ihtiyacı ile anlamlı ve pozitif bir ilişkide olduğunu fakat özel insan desteği alt boyutunun sadece özerklik ihtiyacı boyutu ile anlamlı, pozitif bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Değişmezlik analizinde ise temel modelin kadın ve erkek gruplarında aynı olmamasından dolayı kısmi değişmezlik araştırılmaya devam edilmiştir. Toplam beş model ve belirlen kriterler neticesinde kısmi değişmezliğin varlığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdullah, M. C., Elias, H., Mahyuddin, R., & Uli, J. (2009). Adjustment amongst first year students in a Malaysian University. European Journal of Social Sciences, 8, 496–505.
  2. Abukari, A. (2010). The dynamics of service of higher education: A comparative study. Compare, 40(1), 43–57.
  3. Adie, J. W., Duda, J. L., & Ntoumanis, N. (2008). Autonomy support, basic need satisfaction and the optimal functioning of adult male and female sport participants: A test of basic needs theory. Motivation and Emotion, 32(3), 189–199.
  4. Adie, J. W., Duda, J. L., & Ntoumanis, N. (2012). Perceived coach-autonomy support, basic need satisfaction and the well-and ill-being of elite youth soccer players: A longitudinal investigation. Psychology of Sport and Exercise, 13(1), 51-59.
  5. American College Health Association, (2009). American College Health Association—National college health assessment spring 2008 reference group data report. Journal of American college health, 57(5), 477–488.
  6. Arbuckle, J. L. (2003). Amos 5.0 update to the Amos user’s guide. Chicago: Smallwaters Corporation.
  7. Ariccio, S., Lema-Blanco, I., & Bonaiuto, M. (2021). Place attachment satisfies psychological needs in the context of environmental risk coping: Experimental evidence of a link between self-determination theory and person-place relationship effects. Journal of Environmental Psychology, 78, 101716. 1- 16.
  8. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

19 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2025

Kabul Tarihi

20 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, M. (2025). Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 1210-1233. https://doi.org/10.30586/pek.1655046
AMA
1.Yıldırım M. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. PEK. 2025;9(3):1210-1233. doi:10.30586/pek.1655046
Chicago
Yıldırım, Murat. 2025. “Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram 9 (3): 1210-33. https://doi.org/10.30586/pek.1655046.
EndNote
Yıldırım M (01 Eylül 2025) Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. Politik Ekonomik Kuram 9 3 1210–1233.
IEEE
[1]M. Yıldırım, “Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”, PEK, c. 9, sy 3, ss. 1210–1233, Eyl. 2025, doi: 10.30586/pek.1655046.
ISNAD
Yıldırım, Murat. “Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram 9/3 (01 Eylül 2025): 1210-1233. https://doi.org/10.30586/pek.1655046.
JAMA
1.Yıldırım M. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. PEK. 2025;9:1210–1233.
MLA
Yıldırım, Murat. “Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli”. Politik Ekonomik Kuram, c. 9, sy 3, Eylül 2025, ss. 1210-33, doi:10.30586/pek.1655046.
Vancouver
1.Murat Yıldırım. Sosyal Destek ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişkisinde Değişmezlik: Çoklu Grup Yapısal Eşitlik Modeli. PEK. 01 Eylül 2025;9(3):1210-33. doi:10.30586/pek.1655046

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.