Research Article

Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı

Volume: 9 Number: 3 September 19, 2025
TR EN

Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı

Abstract

Bu çalışma, Ocak 1990 ile Ağustos 2012 dönemine ait aylık zaman serisi verilerini kullanarak, küresel ham petrol fiyatları ile gıda fiyatları arasındaki dinamik ilişkiyi Yapısal Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kapsamında incelemektedir. FAO Gıda Fiyat Endeksi ile IMF Ham Petrol Fiyat Endeksi veri seti olarak kullanılmış; serilerin durağanlığı ADF, PP, KPSS ve Zivot-Andrews birim kök testleriyle analiz edilmiştir. Bilgi kriterlerine göre optimal gecikme uzunluğu belirlendikten sonra Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. VECM bulguları, petrol fiyatlarındaki %1’lik artışın gıda fiyatlarını uzun vadede %0,506 oranında artırdığını, kısa vadede ise gıda fiyatlarının petrol fiyatları üzerinde Granger nedenselliği taşıdığını göstermektedir. Bulgular; enerji maliyetleri, biyoyakıt talebi ve lojistik giderler yoluyla oluşan çift yönlü geçişkenliğe işaret etmektedir. Bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerde fiyat istikrarı ve gıda güvenliği hedefleri doğrultusunda entegre piyasa izleme sistemleri, stratejik rezerv mekanizmaları ve esnek enflasyon hedeflemesi gibi makroekonomik politika araçlarının birlikte uygulanmasının önemine dikkat çekmektedir. Ayrıca, gelecekteki araştırmalar için genişletilmiş veri kapsamı ve doğrusal olmayan modellerle analiz önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Adeosun, O. A., Olayeni, R. O., & Tabash, M. I. (2023). Revisiting the oil and food prices dynamics: A time-varying approach. Journal of Business Cycle Research, 19, 275–309. https://doi.org/10.1007/s41549-023-00083-3
  2. Alom, F., Ward, B. D., & Hu, B. (2013). Macroeconomic effects of world oil and food price shocks in Asia and Pacific economies: Application of SVAR models. OPEC Energy Review, 37(3), 327–372. https://doi.org/10.1111/opec.12015
  3. Apergis, N., & Rezitis, A. N. (2011). Food price volatility and macroeconomic determinants: Evidence from GARCH and VAR models. Applied Economics, 43(29), 4133–4140. https://doi.org/10.1080/00036841003724401
  4. Campiche, J. L., Bryant, H. L., Richardson, J. W., & Outlaw, J. L. (2007). Examining the evolving correspondence between petroleum prices and agricultural commodity prices. Journal of Agricultural and Applied Economics, 39(1), 71–84. https://doi.org/10.1017/S1074070800022823
  5. Enders, W. (2015). Applied econometric time series (4th ed.). Wiley.
  6. Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Cointegration and error correction: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251–276. https://doi.org/10.2307/1913236
  7. Fasanya, I., & Akinbowale, S. (2019). Modelling the return and volatility spillovers of crude oil and food prices in Nigeria. Energy, 169, 186–205. https://doi.org/10.1016/j.energy.2018.12.011
  8. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cyclical Fluctuations

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 13, 2025

Publication Date

September 19, 2025

Submission Date

April 25, 2025

Acceptance Date

June 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 3

APA
Bayram, O. (2025). Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225
AMA
1.Bayram O. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9(3):1293-1305. doi:10.30586/pek.1684225
Chicago
Bayram, Orkun. 2025. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram 9 (3): 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225.
EndNote
Bayram O (September 1, 2025) Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram 9 3 1293–1305.
IEEE
[1]O. Bayram, “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 3, pp. 1293–1305, Sept. 2025, doi: 10.30586/pek.1684225.
ISNAD
Bayram, Orkun. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram 9/3 (September 1, 2025): 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225.
JAMA
1.Bayram O. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram. 2025;9:1293–1305.
MLA
Bayram, Orkun. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 9, no. 3, Sept. 2025, pp. 1293-05, doi:10.30586/pek.1684225.
Vancouver
1.Orkun Bayram. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram. 2025 Sep. 1;9(3):1293-305. doi:10.30586/pek.1684225

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.