Araştırma Makalesi

Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı

Cilt: 9 Sayı: 3 19 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı

Öz

Bu çalışma, Ocak 1990 ile Ağustos 2012 dönemine ait aylık zaman serisi verilerini kullanarak, küresel ham petrol fiyatları ile gıda fiyatları arasındaki dinamik ilişkiyi Yapısal Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kapsamında incelemektedir. FAO Gıda Fiyat Endeksi ile IMF Ham Petrol Fiyat Endeksi veri seti olarak kullanılmış; serilerin durağanlığı ADF, PP, KPSS ve Zivot-Andrews birim kök testleriyle analiz edilmiştir. Bilgi kriterlerine göre optimal gecikme uzunluğu belirlendikten sonra Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. VECM bulguları, petrol fiyatlarındaki %1’lik artışın gıda fiyatlarını uzun vadede %0,506 oranında artırdığını, kısa vadede ise gıda fiyatlarının petrol fiyatları üzerinde Granger nedenselliği taşıdığını göstermektedir. Bulgular; enerji maliyetleri, biyoyakıt talebi ve lojistik giderler yoluyla oluşan çift yönlü geçişkenliğe işaret etmektedir. Bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerde fiyat istikrarı ve gıda güvenliği hedefleri doğrultusunda entegre piyasa izleme sistemleri, stratejik rezerv mekanizmaları ve esnek enflasyon hedeflemesi gibi makroekonomik politika araçlarının birlikte uygulanmasının önemine dikkat çekmektedir. Ayrıca, gelecekteki araştırmalar için genişletilmiş veri kapsamı ve doğrusal olmayan modellerle analiz önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adeosun, O. A., Olayeni, R. O., & Tabash, M. I. (2023). Revisiting the oil and food prices dynamics: A time-varying approach. Journal of Business Cycle Research, 19, 275–309. https://doi.org/10.1007/s41549-023-00083-3
  2. Alom, F., Ward, B. D., & Hu, B. (2013). Macroeconomic effects of world oil and food price shocks in Asia and Pacific economies: Application of SVAR models. OPEC Energy Review, 37(3), 327–372. https://doi.org/10.1111/opec.12015
  3. Apergis, N., & Rezitis, A. N. (2011). Food price volatility and macroeconomic determinants: Evidence from GARCH and VAR models. Applied Economics, 43(29), 4133–4140. https://doi.org/10.1080/00036841003724401
  4. Campiche, J. L., Bryant, H. L., Richardson, J. W., & Outlaw, J. L. (2007). Examining the evolving correspondence between petroleum prices and agricultural commodity prices. Journal of Agricultural and Applied Economics, 39(1), 71–84. https://doi.org/10.1017/S1074070800022823
  5. Enders, W. (2015). Applied econometric time series (4th ed.). Wiley.
  6. Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Cointegration and error correction: Representation, estimation, and testing. Econometrica, 55(2), 251–276. https://doi.org/10.2307/1913236
  7. Fasanya, I., & Akinbowale, S. (2019). Modelling the return and volatility spillovers of crude oil and food prices in Nigeria. Energy, 169, 186–205. https://doi.org/10.1016/j.energy.2018.12.011
  8. Granger, C. W. J. (1969). Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica, 37(3), 424–438. https://doi.org/10.2307/1912791

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Konjonktür Dalgalanmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

19 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

25 Nisan 2025

Kabul Tarihi

10 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bayram, O. (2025). Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225
AMA
1.Bayram O. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. PEK. 2025;9(3):1293-1305. doi:10.30586/pek.1684225
Chicago
Bayram, Orkun. 2025. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram 9 (3): 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225.
EndNote
Bayram O (01 Eylül 2025) Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. Politik Ekonomik Kuram 9 3 1293–1305.
IEEE
[1]O. Bayram, “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”, PEK, c. 9, sy 3, ss. 1293–1305, Eyl. 2025, doi: 10.30586/pek.1684225.
ISNAD
Bayram, Orkun. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram 9/3 (01 Eylül 2025): 1293-1305. https://doi.org/10.30586/pek.1684225.
JAMA
1.Bayram O. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. PEK. 2025;9:1293–1305.
MLA
Bayram, Orkun. “Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı”. Politik Ekonomik Kuram, c. 9, sy 3, Eylül 2025, ss. 1293-05, doi:10.30586/pek.1684225.
Vancouver
1.Orkun Bayram. Ekonomik Şoklar Altında Petrol-Gıda Fiyat Dinamikleri: Yapısal Bir VECM Yaklaşımı. PEK. 01 Eylül 2025;9(3):1293-305. doi:10.30586/pek.1684225

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.