Research Article

Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı

Volume: 10 Number: 1 March 26, 2026
TR EN

Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı

Abstract

Yapay zekâ insanlık tarihinde önemli değişikliklere yol açmaktadır. Yapay zekâya ilişkin ilk çalışmalar 1950’li yıllarda Turing’in bir makine nasıl insan gibi düşünebilir sorusuyla başlamıştır. Günümüzde de yapay zekâ çalışmaları hızla devam etmektedir. Yapay zekânın uzun geçmişine rağmen tartışmalı ve gelişime açık yanları bulunmaktadır. Yapay zekâ kullanımı pek çok sektörde ve kurumda giderek yaygınlaşmaktadır. Çalışmanın ana amacı merkez bankalarının yapay zekâ kullanım potansiyelini değerlendirmektir. Merkez bankalarının yapay zekâdan yararlanma potansiyelinin giderek artmasına karşın, yazında bu alandaki çalışmalar henüz oldukça kısıtlıdır. Bu çalışma, merkez bankalarının geleneksel görevleri üzerinden, yapay zekâ kullanımını çok boyutlu bir yaklaşımla inceleyerek literatüre katkı vermeyi hedeflemektedir.Yapay zekânın örgüt bünyesine alınabilmesi, örgütlerin olgunluk seviyeleriyle de oldukça ilişkilidir. Bu nedenle makalede BIS üyesi merkez bankaları incelenmiştir. Çalışmanın temel bulgusunu yapay zekâ algoritmalarının siyah kutu olarak adlandırılan kapalı yanlarının merkez bankası hesap verebilirliği ile örtüşmemesi oluşturmaktadır. Bu bulguya ek olarak merkez bankalarının yapay zekâ kullanımına ilişkin önemli bir potansiyeli bulunmasına rağmen bu potansiyeli örgütsel yapılanmalarına yaymada eksiklikleri ve kısıtları bulunduğu görülmüştür.

Keywords

References

  1. Akın, E., & Şahin, M. E. (2024). Derin öğrenme ve yapay sinir ağı modelleri üzerine bir inceleme. EMO Bilimsel Dergi, 14(1), 27-38.
  2. Aldasoro, I., Doerr, S., Gambacorta, L., Notra, S., Oliviero, T., & Whyte, D. (2024). Generative artificial intelligence and cyber security in central banking. Journal of Financial Regulation, 11(1), 119-128.
  3. Araujo, D., Bruno, G., Marcucci, J., Schmidt, R., & Tissot, B. (2022). Machine learning applications in central banking, IFC Bulletin, no 57.
  4. Araujo, D., Bruno, G., Marcucci, J., Schmidt, R., & Tissot, B. (2023). Data science in central banking: applications and tools. IFC Bulletin, 59.
  5. Araujo, D., Doerr, S., Gambacorta, L., & Tissot, B. (2024). Artificial intelligence in central banking. BIS Bulletin, 84.
  6. Banca d’Italia (2025). Banca d'Italia promotes artificial intelligence project in the Italian financial sector. https://www.bancaditalia.it/ media/notizia/banca-d-italia-promotes-artificial-intelligence-project-in-the-italian-financial-sector/ , 03.05.2025.
  7. Benford, J. (2024). Trusted AI: Ethical, safe, and effective application of artificial intellegence at the Bank Of England, https://www.bankofengland.co.uk/speech/2024/september/james-benford-speech-at-the-central-bank-ai-inaugural-conference, 08.05.2025.
  8. Beşe, E. (2007). Finansal sistem stres testi uygulamaları ve Türkiye örneği. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Uzmanlık Yeterlilik Tezi. Ankara.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Macroeconomics (Other), Public Economy

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 26, 2026

Submission Date

January 13, 2026

Acceptance Date

March 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 1

APA
Rumelili Koç, Ö. M., & Koç, Ü. (2026). Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram, 10(1), 433-451. https://doi.org/10.30586/pek.1862592
AMA
1.Rumelili Koç ÖM, Koç Ü. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10(1):433-451. doi:10.30586/pek.1862592
Chicago
Rumelili Koç, Özlem Menekşe, and Ümit Koç. 2026. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram 10 (1): 433-51. https://doi.org/10.30586/pek.1862592.
EndNote
Rumelili Koç ÖM, Koç Ü (March 1, 2026) Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram 10 1 433–451.
IEEE
[1]Ö. M. Rumelili Koç and Ü. Koç, “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 1, pp. 433–451, Mar. 2026, doi: 10.30586/pek.1862592.
ISNAD
Rumelili Koç, Özlem Menekşe - Koç, Ümit. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram 10/1 (March 1, 2026): 433-451. https://doi.org/10.30586/pek.1862592.
JAMA
1.Rumelili Koç ÖM, Koç Ü. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10:433–451.
MLA
Rumelili Koç, Özlem Menekşe, and Ümit Koç. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 1, Mar. 2026, pp. 433-51, doi:10.30586/pek.1862592.
Vancouver
1.Özlem Menekşe Rumelili Koç, Ümit Koç. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram. 2026 Mar. 1;10(1):433-51. doi:10.30586/pek.1862592

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.