Araştırma Makalesi

Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı

Cilt: 10 Sayı: 1 26 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı

Öz

Yapay zekâ insanlık tarihinde önemli değişikliklere yol açmaktadır. Yapay zekâya ilişkin ilk çalışmalar 1950’li yıllarda Turing’in bir makine nasıl insan gibi düşünebilir sorusuyla başlamıştır. Günümüzde de yapay zekâ çalışmaları hızla devam etmektedir. Yapay zekânın uzun geçmişine rağmen tartışmalı ve gelişime açık yanları bulunmaktadır. Yapay zekâ kullanımı pek çok sektörde ve kurumda giderek yaygınlaşmaktadır. Çalışmanın ana amacı merkez bankalarının yapay zekâ kullanım potansiyelini değerlendirmektir. Merkez bankalarının yapay zekâdan yararlanma potansiyelinin giderek artmasına karşın, yazında bu alandaki çalışmalar henüz oldukça kısıtlıdır. Bu çalışma, merkez bankalarının geleneksel görevleri üzerinden, yapay zekâ kullanımını çok boyutlu bir yaklaşımla inceleyerek literatüre katkı vermeyi hedeflemektedir.Yapay zekânın örgüt bünyesine alınabilmesi, örgütlerin olgunluk seviyeleriyle de oldukça ilişkilidir. Bu nedenle makalede BIS üyesi merkez bankaları incelenmiştir. Çalışmanın temel bulgusunu yapay zekâ algoritmalarının siyah kutu olarak adlandırılan kapalı yanlarının merkez bankası hesap verebilirliği ile örtüşmemesi oluşturmaktadır. Bu bulguya ek olarak merkez bankalarının yapay zekâ kullanımına ilişkin önemli bir potansiyeli bulunmasına rağmen bu potansiyeli örgütsel yapılanmalarına yaymada eksiklikleri ve kısıtları bulunduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akın, E., & Şahin, M. E. (2024). Derin öğrenme ve yapay sinir ağı modelleri üzerine bir inceleme. EMO Bilimsel Dergi, 14(1), 27-38.
  2. Aldasoro, I., Doerr, S., Gambacorta, L., Notra, S., Oliviero, T., & Whyte, D. (2024). Generative artificial intelligence and cyber security in central banking. Journal of Financial Regulation, 11(1), 119-128.
  3. Araujo, D., Bruno, G., Marcucci, J., Schmidt, R., & Tissot, B. (2022). Machine learning applications in central banking, IFC Bulletin, no 57.
  4. Araujo, D., Bruno, G., Marcucci, J., Schmidt, R., & Tissot, B. (2023). Data science in central banking: applications and tools. IFC Bulletin, 59.
  5. Araujo, D., Doerr, S., Gambacorta, L., & Tissot, B. (2024). Artificial intelligence in central banking. BIS Bulletin, 84.
  6. Banca d’Italia (2025). Banca d'Italia promotes artificial intelligence project in the Italian financial sector. https://www.bancaditalia.it/ media/notizia/banca-d-italia-promotes-artificial-intelligence-project-in-the-italian-financial-sector/ , 03.05.2025.
  7. Benford, J. (2024). Trusted AI: Ethical, safe, and effective application of artificial intellegence at the Bank Of England, https://www.bankofengland.co.uk/speech/2024/september/james-benford-speech-at-the-central-bank-ai-inaugural-conference, 08.05.2025.
  8. Beşe, E. (2007). Finansal sistem stres testi uygulamaları ve Türkiye örneği. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Uzmanlık Yeterlilik Tezi. Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makro İktisat (Diğer), Kamu Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

13 Ocak 2026

Kabul Tarihi

23 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Rumelili Koç, Ö. M., & Koç, Ü. (2026). Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram, 10(1), 433-451. https://doi.org/10.30586/pek.1862592
AMA
1.Rumelili Koç ÖM, Koç Ü. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. PEK. 2026;10(1):433-451. doi:10.30586/pek.1862592
Chicago
Rumelili Koç, Özlem Menekşe, ve Ümit Koç. 2026. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram 10 (1): 433-51. https://doi.org/10.30586/pek.1862592.
EndNote
Rumelili Koç ÖM, Koç Ü (01 Mart 2026) Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. Politik Ekonomik Kuram 10 1 433–451.
IEEE
[1]Ö. M. Rumelili Koç ve Ü. Koç, “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”, PEK, c. 10, sy 1, ss. 433–451, Mar. 2026, doi: 10.30586/pek.1862592.
ISNAD
Rumelili Koç, Özlem Menekşe - Koç, Ümit. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram 10/1 (01 Mart 2026): 433-451. https://doi.org/10.30586/pek.1862592.
JAMA
1.Rumelili Koç ÖM, Koç Ü. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. PEK. 2026;10:433–451.
MLA
Rumelili Koç, Özlem Menekşe, ve Ümit Koç. “Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı”. Politik Ekonomik Kuram, c. 10, sy 1, Mart 2026, ss. 433-51, doi:10.30586/pek.1862592.
Vancouver
1.Özlem Menekşe Rumelili Koç, Ümit Koç. Merkez Bankalarında Yapay Zeka Kullanımı. PEK. 01 Mart 2026;10(1):433-51. doi:10.30586/pek.1862592

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.