Research Article

AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Volume: 19 Number: 1 January 27, 2026
TR EN

AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Abstract

Bu çalışma, akran zorbalığının genç tüketicilerin marka tercihleri üzerindeki etkisini, benlik saygısı ve öz farkındalık değişkenlerinin düzenleyici rolü çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın verileri, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi’nde öğrenim gören 325 öğrenciden çevrim içi anket yöntemiyle toplanmış; analizlerde yapısal eşitlik modeli ve Hayes PROCESS Model 1 kullanılmıştır. Bulgular, akran zorbalığının marka tercihi üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, benlik saygısının bu ilişkiyi anlamlı şekilde düzenlediği; özellikle benlik saygısı düşük gençlerin sosyal kabul görme amacıyla akran gruplarında öne çıkan markaları tercih ettiği belirlenmiştir. Buna karşın, öz farkındalığın düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlar, genç tüketicilerin marka tercihlerinin yalnızca bireysel değerlendirmelerden değil, sosyal baskı ve grup dinamiklerinden de etkilendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel sınırlılığı, örneklemin tek bir üniversiteyle sınırlı olmasıdır. Buna rağmen çalışma, akran zorbalığı ve marka tercihi ilişkisini psikolojik değişkenlerle birlikte ele alarak literatüre özgün katkı sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Alvarez-Marín, I., Pérez-Albéniz, A., Lucas-Molina, B., Martínez-Valderrey, V., & Fonseca-Pedrero, E. (2022). Development and validation of a brief version of the European Bullying and Cyberbullying Intervention Project Questionnaires (EBIP-Q and ECIP-Q). Psicothema, 571-581.
  2. Ando, M., Asakurta, T., & Simons-Morton, B. (2005). Psychosocial influences on physical, verbal, and indirect bullying among Japanese early adolescents. The Journal of Early Adolescence, 25(3), 268-297.
  3. Anichitoae, F. M., Dobrean, A., Georgescu, R. D., & Roman, G. D. (2025). Association between self-related cognitions and cyberbullying victimization in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 80. doi:10.1016/j.avb.2024.102021
  4. Arnould, E. J., & Thompson, C. J. (2005). Consumer Culture Theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868-882. doi:10.1086/426626
  5. Askegaard, S., & Linnet, J. T. (2011). Towards an epistemology of Consumer Culture Theory: Phenomenology and the context of context. Marketing Theory, 11(4), 381-404. doi:10.1177/1470593111418796
  6. Bellmore, A. D., & Cillessen, A. H. (2006). Reciprocal influences of victimization, perceived social preference, and self-concept in adolescence. Self and Identity, 5(3), 209-229.
  7. Bouzaglo, S. B. (2022). Understanding consumption-motivated school bullying: A proposal for an analytical framework, research perspectives, and implications. Recherche et Applications En Marketing (English Edition), 37(2), 94-117. doi:10.1177/20515707221106981
  8. Chang, S. C., & Nguyen, T. A. (2018). Peer pressure and its influence on consumers in Taiwan. African Journal of Business Management, 12(8), 221-230.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Consumer Behaviour

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 27, 2026

Submission Date

August 14, 2025

Acceptance Date

December 1, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 1

APA
Üstüner, S., & Canoğlu, M. (2026). AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 19(1), 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST
AMA
1.Üstüner S, Canoğlu M. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2026;19(1):71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST
Chicago
Üstüner, Sefa, and Meltem Canoğlu. 2026. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 (1): 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST.
EndNote
Üstüner S, Canoğlu M (January 1, 2026) AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 1 71–96.
IEEE
[1]S. Üstüner and M. Canoğlu, “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 19, no. 1, pp. 71–96, Jan. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA76DD89ST
ISNAD
Üstüner, Sefa - Canoğlu, Meltem. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19/1 (January 1, 2026): 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST.
JAMA
1.Üstüner S, Canoğlu M. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi. 2026;19:71–96.
MLA
Üstüner, Sefa, and Meltem Canoğlu. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama Ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, vol. 19, no. 1, Jan. 2026, pp. 71-96, https://izlik.org/JA76DD89ST.
Vancouver
1.Sefa Üstüner, Meltem Canoğlu. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2026 Jan. 1;19(1):71-96. Available from: https://izlik.org/JA76DD89ST