Araştırma Makalesi

AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Cilt: 19 Sayı: 1 27 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Öz

Bu çalışma, akran zorbalığının genç tüketicilerin marka tercihleri üzerindeki etkisini, benlik saygısı ve öz farkındalık değişkenlerinin düzenleyici rolü çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın verileri, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi’nde öğrenim gören 325 öğrenciden çevrim içi anket yöntemiyle toplanmış; analizlerde yapısal eşitlik modeli ve Hayes PROCESS Model 1 kullanılmıştır. Bulgular, akran zorbalığının marka tercihi üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, benlik saygısının bu ilişkiyi anlamlı şekilde düzenlediği; özellikle benlik saygısı düşük gençlerin sosyal kabul görme amacıyla akran gruplarında öne çıkan markaları tercih ettiği belirlenmiştir. Buna karşın, öz farkındalığın düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlar, genç tüketicilerin marka tercihlerinin yalnızca bireysel değerlendirmelerden değil, sosyal baskı ve grup dinamiklerinden de etkilendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel sınırlılığı, örneklemin tek bir üniversiteyle sınırlı olmasıdır. Buna rağmen çalışma, akran zorbalığı ve marka tercihi ilişkisini psikolojik değişkenlerle birlikte ele alarak literatüre özgün katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alvarez-Marín, I., Pérez-Albéniz, A., Lucas-Molina, B., Martínez-Valderrey, V., & Fonseca-Pedrero, E. (2022). Development and validation of a brief version of the European Bullying and Cyberbullying Intervention Project Questionnaires (EBIP-Q and ECIP-Q). Psicothema, 571-581.
  2. Ando, M., Asakurta, T., & Simons-Morton, B. (2005). Psychosocial influences on physical, verbal, and indirect bullying among Japanese early adolescents. The Journal of Early Adolescence, 25(3), 268-297.
  3. Anichitoae, F. M., Dobrean, A., Georgescu, R. D., & Roman, G. D. (2025). Association between self-related cognitions and cyberbullying victimization in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 80. doi:10.1016/j.avb.2024.102021
  4. Arnould, E. J., & Thompson, C. J. (2005). Consumer Culture Theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868-882. doi:10.1086/426626
  5. Askegaard, S., & Linnet, J. T. (2011). Towards an epistemology of Consumer Culture Theory: Phenomenology and the context of context. Marketing Theory, 11(4), 381-404. doi:10.1177/1470593111418796
  6. Bellmore, A. D., & Cillessen, A. H. (2006). Reciprocal influences of victimization, perceived social preference, and self-concept in adolescence. Self and Identity, 5(3), 209-229.
  7. Bouzaglo, S. B. (2022). Understanding consumption-motivated school bullying: A proposal for an analytical framework, research perspectives, and implications. Recherche et Applications En Marketing (English Edition), 37(2), 94-117. doi:10.1177/20515707221106981
  8. Chang, S. C., & Nguyen, T. A. (2018). Peer pressure and its influence on consumers in Taiwan. African Journal of Business Management, 12(8), 221-230.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tüketici Davranışı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

1 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Üstüner, S., & Canoğlu, M. (2026). AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 19(1), 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST
AMA
1.Üstüner S, Canoğlu M. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. PPAD. 2026;19(1):71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST
Chicago
Üstüner, Sefa, ve Meltem Canoğlu. 2026. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 (1): 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST.
EndNote
Üstüner S, Canoğlu M (01 Ocak 2026) AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19 1 71–96.
IEEE
[1]S. Üstüner ve M. Canoğlu, “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”, PPAD, c. 19, sy 1, ss. 71–96, Oca. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76DD89ST
ISNAD
Üstüner, Sefa - Canoğlu, Meltem. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 19/1 (01 Ocak 2026): 71-96. https://izlik.org/JA76DD89ST.
JAMA
1.Üstüner S, Canoğlu M. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. PPAD. 2026;19:71–96.
MLA
Üstüner, Sefa, ve Meltem Canoğlu. “AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, c. 19, sy 1, Ocak 2026, ss. 71-96, https://izlik.org/JA76DD89ST.
Vancouver
1.Sefa Üstüner, Meltem Canoğlu. AKRAN ZORBALIĞININ MARKA TERCİHİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE BENLİK SAYGISI VE ÖZ FARKINDALIĞIN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. PPAD [Internet]. 01 Ocak 2026;19(1):71-96. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76DD89ST