Araştırma Makalesi

Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini

Sayı: 8 28 Ekim 2021
PDF İndir
AR EN TR

Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini

Öz

İnsan kendisini tanıdığı ve hatalarını düzelttiği oranda kemale yaklaşabilir. İnsan yaratılış zaaflarını bilip, bunların kendisinde yaşanmışlığını kısa tutabildiği ölçüde nedâmetten kendisini koruyabilir. Bu fıtri zafiyetler, insan hayatında ne kadar az ve kısa süreli olarak kendisini gösterirse nedamet olgusu da o denli az yaşanır. Ne kadar uzun süreli ve kabullenilmiş bir ruh haliyle huy ve ahlak halini alırsa, bu olgu ile karşılaşma sıklığı ve süresi de o kadar çok ve uzun olacaktır. Nedâmet duygusu, kişide kötü olarak algıladığı davranışlarından sonra “ben aşağılık biriyim” veya “ben değersizim” duygusu yaratıyorsa; kişi kendisini üzgün hissederek depresyona girer. Eğer “diğerleri ne yaptığımı anlarsa beni aşağılarlar” diyorsa utanç duyar. Kişi yaptıklarından dolayı cezalandırılacağını ya da kendisine misilleme yapılacağına inanıyorsa korku ve endişe duyar. Değersizlik duygusu, utanç ve aşağılanma endişesi kişide kaygı bozukluklarına yol açabilir. Bu ruh hali, içinde gizli bir nedamet hissi de barındıran üzüntü, sevinç ve mutluluğun zıddı olan bir reaksiyondur. Ancak bu duygu, insanın sevdiği bir şahsı veya yanında büyük değeri olan bir şeyi kaybetmesi ile ya da önemli bir işi gerçekleştirmede başarısız olmasıyla da meydana gelebilmektedir. Bu tip olaylardan sonra en sağlıklı tepki, nedamet duygusunu yeni bir kişilik inşasında fırsat olarak kullanmaktır. Nedamet, kişilere öngörü kazandırarak gelecekte vereceği kararlarını sağlam ve daha doğru şekillendirmede yardımcı olur. Bu duyguyu yaşayan kişiler karar verme, sorunlarla başa çıkabilme ve yaşayarak deneyimleme gibi becerilerde diğer insanlara göre daha iyi bir performans ortaya koyabilmektedir. Nedâmet insan yaşamını çoğunlukla olumlu yönde etkilese de bazen olumsuz etkilerde bırakabilmektedir. Bu olguya, insan yaratılışında var olagelen bazı hasletler dayanak teşkil etmektedir. Bu fıtri hasletler, yaratıcının emrettiği usul ve esaslar ışığında yönetilmediği taktirde, insanda esefle son bulan neticeler doğurmaktadır. Kişinin durması gereken sınırlarda durmaması, hazları tatminde sınır tanımayarak alması gereken tedbirleri ihmal etmesi telafisi imkânsız pişmanlıklara neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alfred, Adler. İnsanı Tanıma Sanatı. çev. Şelale Başar. İstanbul: Dergah Yayınları, İstanbul 1979.
  2. Ateş, Süleyman. Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsîri. 12 Cilt. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1989.
  3. Aydın, Mehmet S. Din Felsefesi. İzmir: Selçuk Yayınları, 1992.
  4. Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd. Envârü’t-tenzîl ve esrârü’t-te’vîl. 5 Cilt. Beyrut: İhyau’t-Türasü’l-Arabi, 1320. Buhârî, Muhammed b. İsmâil. el-Câmiu’s-sahîh. 6 Cilt. İstanbul: Matbaay-ı Amire, 1329.
  5. Cüceloğlu, Doğan. Yetişkin Çocuklar. İstanbul: Remzi Kitapevi, 2001. Cüceloğlu, Doğan. İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Yayınları, 2013.
  6. Derveze, M. İzzet, et-Tefsîru’l-hadîs. çev. Şaban Karataş vd. 7 Cilt. İstanbul: Ekin Yayınları, ts.
  7. Fromm, Erich, Kendini Savunan İnsan. çev. Necla Arat. İstanbul: Say yayınları, 1998.
  8. Fayda, Mustafa, “İfk”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 21/507-509. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

10 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

3 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 8

Kaynak Göster

APA
Erenay, H. (2021). Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, 8, 152-172. https://doi.org/10.53336/rumeli.981046
AMA
1.Erenay H. Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini. Rumeli İslâm. 2021;(8):152-172. doi:10.53336/rumeli.981046
Chicago
Erenay, Hayri. 2021. “Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini”. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, sy 8: 152-72. https://doi.org/10.53336/rumeli.981046.
EndNote
Erenay H (01 Ekim 2021) Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi 8 152–172.
IEEE
[1]H. Erenay, “Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini”, Rumeli İslâm, sy 8, ss. 152–172, Eki. 2021, doi: 10.53336/rumeli.981046.
ISNAD
Erenay, Hayri. “Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini”. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi. 8 (01 Ekim 2021): 152-172. https://doi.org/10.53336/rumeli.981046.
JAMA
1.Erenay H. Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini. Rumeli İslâm. 2021;:152–172.
MLA
Erenay, Hayri. “Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini”. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, sy 8, Ekim 2021, ss. 152-7, doi:10.53336/rumeli.981046.
Vancouver
1.Hayri Erenay. Nedâmet Olgusunun Fıtrî Zemini. Rumeli İslâm. 01 Ekim 2021;(8):152-7. doi:10.53336/rumeli.981046

RUMELİ
İslâm Araştırmaları Dergisi
مجلة روم ايلى للبحوث الإسلامية/ Rumeli Journal of Islamic Studies
ISSN: 2564-7903