Research Article

Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi

Number: 22 March 21, 2021
  • Nahide İrem Azizoğlu *
  • Alpaslan Okur
EN TR

Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi

Abstract

Dinleme becerisi günlük hayatta en sık kullandığımız dil beceri alanıdır. Günümüz toplumunda bireyler aynı anda birden fazla kaynaktan dinleme unsurlarına maruz kalmaktadır. Bu nedenle dinlenilen bilgilerin gerekli olanlarının seçilmesi ve değerlendirme yapabilme önemli beceriler halini almıştır. Dinlediklerini tam olarak kavrayabilme ve değerlendirmeler yapma eleştirel dinleme becerisini ön plana çıkaran kavramlardır. Eleştirel dinleme ilk olarak 1940lı yıllarda II. Dünya Savaşı döneminde öne çıkan bir beceri olsa da günümüzde halen güncelliğini korumaktadır. Eleştirel dinleme becerisinin 2006 Türkçe Öğretim Programı’ndan itibaren programlarda bir dinleme/izleme yöntem/tekniği olarak yer aldığı bilinmektedir. Buna rağmen literatürde eleştirel dinlemenin kapsamının tam olarak belirlenmediği görülmektedir. Bu nedenle araştırmada eleştirel dinlemenin kapsamının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca yönelik olarak literatürde eleştirel dinleme becerisine ilişkin yapılan araştırmalar incelenmiştir. Çalışmada betimsel tarama modeli kullanılarak 1946-2018 yılları arasında yapılan eleştirel dinleme becerisinin kapsamından bahsedilen on dört araştırma incelenmiştir. Alanda kabul görmüş bir sınıflama olmamasından dolayı literatürdeki bilgilerden hareketle yeni bir eleştirel dinleme sınıflaması ortaya çıkarılmıştır. Bu sınıflama hazırlanırken literatürdeki sınıflamalar incelenmiş ve ortak olanlar bir boyut altında birleştirilmiştir. Araştırmada eleştirel dinlemeye ilişkin sınıflama ilk olarak araştırmacılar tarafından hazırlanmış ve üç Türkçe eğitimi alan uzmanından görüşler alınarak sınıflama yeniden düzenlenmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda eleştirel dinlemenin metindeki öznel/nesnel ifadeleri belirleme, metnin anlatımının taraflı olup olmadığını belirleme, metnin konusunu belirleme, metnin ana fikrini belirleme, metindeki propaganda unsurlarını belirleme, metnin konusunu değerlendirme, metinden sonuç çıkarma, metindeki kanıtları ve konuşmacıyı değerlendirme, metindeki tutarlılığı değerlendirme becerilerini kapsadığı tespit edilmiştir. Buradan hareketle eleştirel dinleme becerisine ilişkin sınıflamalar incelendiğinde eleştirel dinlemenin farklı bileşenlerden oluşan bir bütün olduğunu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

References

  1. Akyol, H. (2006). Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Kök.
  2. Beery, A. (1946). Listening activities in the elementary school. The Elementary English Review, 69-79.
  3. Brewster, L. W. (1956). An explonatory study of some aspects of critical listening among college freshmen (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations and Theses veri tabanından erişildi. (UMI No. 0017461)
  4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem A.
  5. Celepoğlu, A. (2012). Dinleme. L. Beyreli (Ed.), Yazılı ve Sözlü Anlatım (ss. 184-190). Ankara: Pegem A.
  6. Çarkıt, C. (2018). Ortaokul Türkçe derslerinde eleştirel dinleme/izleme uygulamaları üzerine bir eylem araştırması (Doktora Tezi). YÖK Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Tez No: 524021).
  7. Davis-Rice, H. J. (1982). Critical listening abilities of college students ıdentified as superior, average, or poor readers (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations and Theses veri tabanından erişildi. (UMI No. 8310235)
  8. Devine, T. (1961). The development and evaluation of a series of recordings for teaching certain critical listening abilities (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations and Theses veri tabanından erişildi. (UMI No. 6106569)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Authors

Nahide İrem Azizoğlu * This is me
0000-0003-2738-9856
Türkiye

Alpaslan Okur This is me
0000-0002-2868-063X
Türkiye

Publication Date

March 21, 2021

Submission Date

December 4, 2020

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2021 Number: 22

APA
Azizoğlu, N. İ., & Okur, A. (2021). Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 22, 327-337. https://doi.org/10.29000/rumelide.898553
AMA
1.Azizoğlu Nİ, Okur A. Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi. RumeliDE. 2021;(22):327-337. doi:10.29000/rumelide.898553
Chicago
Azizoğlu, Nahide İrem, and Alpaslan Okur. 2021. “Eleştirel Dinleme Becerisinin Kapsamının Incelenmesi”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, nos. 22: 327-37. https://doi.org/10.29000/rumelide.898553.
EndNote
Azizoğlu Nİ, Okur A (March 1, 2021) Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 22 327–337.
IEEE
[1]N. İ. Azizoğlu and A. Okur, “Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi”, RumeliDE, no. 22, pp. 327–337, Mar. 2021, doi: 10.29000/rumelide.898553.
ISNAD
Azizoğlu, Nahide İrem - Okur, Alpaslan. “Eleştirel Dinleme Becerisinin Kapsamının Incelenmesi”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 22 (March 1, 2021): 327-337. https://doi.org/10.29000/rumelide.898553.
JAMA
1.Azizoğlu Nİ, Okur A. Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi. RumeliDE. 2021;:327–337.
MLA
Azizoğlu, Nahide İrem, and Alpaslan Okur. “Eleştirel Dinleme Becerisinin Kapsamının Incelenmesi”. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 22, Mar. 2021, pp. 327-3, doi:10.29000/rumelide.898553.
Vancouver
1.Nahide İrem Azizoğlu, Alpaslan Okur. Eleştirel dinleme becerisinin kapsamının incelenmesi. RumeliDE. 2021 Mar. 1;(22):327-3. doi:10.29000/rumelide.898553

Cited By