Review

Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme

Volume: 37 Number: 1 March 3, 2026
EN TR

Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme

Abstract

Nitrat, sporcu beslenmesinde besinsel ergojenik destek olarak öne çıkan doğal bir bileşendir. Diyetle alınan inorganik nitratın (özellikle pancar ve yeşil yapraklı sebzelerden) nitrik okside dönüşerek vazodilatasyonu artırdığı, kas oksijenlenmesini iyileştirdiği ve enerji metabolizmasını desteklediği rapor edilmiştir. Bu derlemede, Ocak 2020 – Ocak 2025 arasında PubMed, ScienceDirect, SpringerLink, Taylor & Francis, EBSCOhost ve Google Scholar veri tabanları taranmış; “nitrate”, “nitric oxide”, “exercise performance”, “ergogenic aid”, “aerobic performance”, “anaerobic exercise”, “resistance training” ve “cognitive performance” anahtar kelimeleriyle ulaşılan çalışmalar incelenmiştir. Dahil etme ve hariç tutma kriterlerine göre seçilen 15 makale tematik olarak rapor edilmiştir. Bulgular, nitrat besinsel ergojenik desteğinin özellikle aerobik performansta dayanıklılığı artırma, oksijen tüketimini azaltma ve egzersiz toleransını yükseltme yönünde olumlu etkiler sağladığını göstermektedir. Anaerobik performans üzerindeki etkiler ise heterojendir; bazı çalışmalarda tekrarlı sprint ve direnç egzersizlerinde güç artışı görülürken, bazılarında anlamlı değişim rapor edilmemiştir. Ayrıca nitratın bilişsel işlev, oksidatif stres regülasyonu ve yüksek irtifa adaptasyonunda potansiyel katkılar sunduğu ancak daha fazla kanıta ihtiyaç duyulduğu belirtilmiştir. Genel olarak, nitrat metabolizması spor performansını destekleme açısından umut vericidir; ancak bireysel yanıt farklılıkları, dozaj, kullanım süresi ve antrenman düzeyi gibi faktörler göz önünde bulundurularak gelecekte randomize kontrollü ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Keywords

References

  1. Blau, L. S., Gerber, J., Finkel, A., Lützow, M., Maassen, N., Röhrich, M. A., Hanff, E., Tsikas, D., Shushakov, V., ve Jantz, M. (2023). Effects of short-term sodium nitrate versus sodium chloride supplementation on energy and lipid metabolism during high-intensity intermittent exercise in athletes. Applied Sciences, 13(11), 6849. https://doi.org/10.3390/app13116849
  2. Christensen, P. M., Nyberg, M., ve Bangsbo, J. (2013). Influence of nitrate supplementation on VO2 kinetics and endurance of elite cyclists. Scandinavian Journal of Medicine ve Science in Sports, 23(1), e21–e31. https://doi.org/ 10.1111/sms.12005
  3. Clifford, T., Howatson, G., West, D. J., ve Stevenson, E. J. (2015). The potential benefits of red beetroot supplementation in health and disease. Nutrients, 7(4), 2801–2822. https://doi.org/10.3390/nu7042801
  4. Esen, O., Bailey, S. J., Stashuk, D. W., Howatson, G., ve Goodall, S. (2024). Influence of nitrate supplementation on motor unit activity during recovery following a sustained ischemic contraction in recreationally active young males. European Journal of Nutrition, 63(6), 2379–2387. https://doi.org/10.1007/s00394-024-03440-9
  5. Fenuta, A. M., Drouin, P. J., Kohoko, Z. I. N., Lynn, M. J. T., ve Tschakovsky, M. E. (2024). Influence of acute dietary nitrate supplementation on oxygen delivery/consumption and limit of tolerance during progressive forearm exercise in men: a randomized crossover trial. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 49(5), 635–648. https://doi.org/10.1139/apnm-2023-0236
  6. Garnacho-Castaño, M. V., Sánchez-Nuño, S., Molina-Raya, L., Carbonell, T., Maté-Muñoz, J. L., Pleguezuelos-Cobo, E., ve Serra-Payá, N. (2022). Circulating nitrate-nitrite reduces oxygen uptake for improving resistance exercise performance after rest time in well-trained CrossFit athletes. Scientific Reports, 12(1), 9671. https://doi.org/10.1038/s41598-022-13786-x
  7. Hennis, P. J., Cumpstey, A. F., O’Doherty, A. F., Fernandez, B. O., Gilbert-Kawai, E. T., Mitchell, K., Moyses, H., Cobb, A., Meale, P., ve Pöhnl, H. (2022). Dietary nitrate supplementation does not alter exercise efficiency at high altitude–further results from the Xtreme Alps study. Frontiers in Physiology, 13, 827235. https://doi.org/10.3389/fphys.2022.827235
  8. Jones, A. M. (2014). Dietary nitrate supplementation and exercise performance. Sports Medicine, 44(Suppl 1), 35–45. https://doi.org/10.1007/s40279-014-0149-y

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sports Nutrition

Journal Section

Review

Publication Date

March 3, 2026

Submission Date

October 1, 2025

Acceptance Date

December 2, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 37 Number: 1

APA
Uçar, H., Buzdağlı, Y., & Türkmen, M. (2026). Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme. Spor Bilimleri Dergisi, 37(1), 1-12. https://doi.org/10.17644/sbd.1794660
AMA
1.Uçar H, Buzdağlı Y, Türkmen M. Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme. HJSS. 2026;37(1):1-12. doi:10.17644/sbd.1794660
Chicago
Uçar, Halil, Yusuf Buzdağlı, and Musa Türkmen. 2026. “Nitrat Metabolizması Ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme”. Spor Bilimleri Dergisi 37 (1): 1-12. https://doi.org/10.17644/sbd.1794660.
EndNote
Uçar H, Buzdağlı Y, Türkmen M (March 1, 2026) Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme. Spor Bilimleri Dergisi 37 1 1–12.
IEEE
[1]H. Uçar, Y. Buzdağlı, and M. Türkmen, “Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme”, HJSS, vol. 37, no. 1, pp. 1–12, Mar. 2026, doi: 10.17644/sbd.1794660.
ISNAD
Uçar, Halil - Buzdağlı, Yusuf - Türkmen, Musa. “Nitrat Metabolizması Ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme”. Spor Bilimleri Dergisi 37/1 (March 1, 2026): 1-12. https://doi.org/10.17644/sbd.1794660.
JAMA
1.Uçar H, Buzdağlı Y, Türkmen M. Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme. HJSS. 2026;37:1–12.
MLA
Uçar, Halil, et al. “Nitrat Metabolizması Ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme”. Spor Bilimleri Dergisi, vol. 37, no. 1, Mar. 2026, pp. 1-12, doi:10.17644/sbd.1794660.
Vancouver
1.Halil Uçar, Yusuf Buzdağlı, Musa Türkmen. Nitrat Metabolizması ve Fiziksel Aktivite: Sistematik İnceleme. HJSS. 2026 Mar. 1;37(1):1-12. doi:10.17644/sbd.1794660