Research Article

Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi

Volume: 29 Number: 3 December 25, 2025
TR EN

Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi

Abstract

Bu çalışmada baş-boyun, toraks ve batın bölgelerinden yapılan bilgisayarlı tomografi (BT) taramalarında organ absorbe radyasyon dozları Termoluminesans Dozimetreler (TLD’ler) ile deneysel olarak ölçülmüştür. Amaç, kritik organ olarak bilinen dozların değerlendirilmesi ve radyasyondan korunma stratejilerinin geliştirilmesidir. Baş-boyun bölgesindeki organlar, genellikle orta seviyelerde dozlar almış olup, özellikle Glandula Thyroidea (24.95 ± 0.525 mGy) ve Glandula Parotidea (28.49 ± 1.34 mGy) gibi kritik organlar, uzun süreli sağlık etkilerine karşı duyarlıdır. Toraks bölgesindeki dozlar, Pulmonis (5.86 ± 0.1 mGy) ve Mammaria dextra (6.52 ± 0.7 mGy) gibi organlarda daha düşüktür, ancak düşük dozların kardiyovasküler sağlık üzerindeki potansiyel etkileri dikkate alınmalıdır. Batın bölgesinde ise, karaciğer (15.87 ± 1.6 mGy) ve böbrekler (15.26 ± 0.6 mGy) gibi organlar daha yüksek dozlar almıştır, bu da uzun vadeli kanser risklerinin arttığını göstermektedir. Bu bulgular, baş-boyun ve batın bölgelerinde organ koruma stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, elde edilen doz verileri, radyasyon maruziyetini minimize etmek için hastalar üzerinde daha dikkatli doz kontrolü yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, TLDlerin kullanımı, BT taramalarında güvenli doz ölçümünü sağlamak ve gereksiz radyasyon maruziyetini önlemek için etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.

Keywords

References

  1. [1] Kalra, M. K., Maher, M. M., Toth, T. L. 2004. Techniques and applications of CT in the trauma patient. Radiology 231(3), 682–694.
  2. [2] Huda, W., Ogden, K. M., Sontag, M. 2000. The dose to the eye lens and thyroid gland from diagnostic radiology. Radiology 217(1), 37–42.
  3. [3] Brenner, D. J., Hall, E. J. 2007. Computed tomography — An increasing source of radiation exposure. New England Journal of Medicine 357(22), 2277–2284.
  4. [4] Hardy, P., Cormack, A., Davies, D. 2021. The use of size-specific dose estimates in pediatric CT scans. Journal of Applied Clinical Medical Physics 22(2), 110–118.
  5. [5] Zancopè, A., Piccoli, F., Venturini, A. 2025. Monte Carlo simulations in CT dosimetry: A comprehensive review. Physics in Medicine and Biology 70(1), 117–138.
  6. [6] Perisinakis, K., Karamitros, P., Sgouros, A. 2005. Organ-specific dose measurements in CT. Physics in Medicine and Biology 50(11), 2741–2750.
  7. [7] Günay, C., Pınar, Y., Çolak, İ. 2020. Computed tomography dosimetry and the role of organ-specific dose in minimizing radiation exposure. Journal of Radiological Protection 40(3), 681–689.
  8. [8] International Commission on Radiological Protection (ICRP). 2007. The 2007 recommendations of the International Commission on Radiological Protection. ICRP Publication 103.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Radiophysics

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 25, 2025

Submission Date

May 14, 2025

Acceptance Date

November 22, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 29 Number: 3

APA
Tunçman Kayaokay, D., Kesmezacar, F. F., Günay, O., & Demir, M. (2025). Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 29(3), 576-582. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952
AMA
1.Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025;29(3):576-582. doi:10.19113/sdufenbed.1698952
Chicago
Tunçman Kayaokay, Duygu, Fahrettin Fatih Kesmezacar, Osman Günay, and Mustafa Demir. 2025. “Baş-Boyun, Toraks Ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri Ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 (3): 576-82. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952.
EndNote
Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M (December 1, 2025) Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 3 576–582.
IEEE
[1]D. Tunçman Kayaokay, F. F. Kesmezacar, O. Günay, and M. Demir, “Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi”, J. Nat. Appl. Sci., vol. 29, no. 3, pp. 576–582, Dec. 2025, doi: 10.19113/sdufenbed.1698952.
ISNAD
Tunçman Kayaokay, Duygu - Kesmezacar, Fahrettin Fatih - Günay, Osman - Demir, Mustafa. “Baş-Boyun, Toraks Ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri Ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29/3 (December 1, 2025): 576-582. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952.
JAMA
1.Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025;29:576–582.
MLA
Tunçman Kayaokay, Duygu, et al. “Baş-Boyun, Toraks Ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri Ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 29, no. 3, Dec. 2025, pp. 576-82, doi:10.19113/sdufenbed.1698952.
Vancouver
1.Duygu Tunçman Kayaokay, Fahrettin Fatih Kesmezacar, Osman Günay, Mustafa Demir. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. J. Nat. Appl. Sci. 2025 Dec. 1;29(3):576-82. doi:10.19113/sdufenbed.1698952

e-ISSN :1308-6529
Linking ISSN (ISSN-L): 1300-7688

All published articles in the journal can be accessed free of charge and are open access under the Creative Commons CC BY-NC (Attribution-NonCommercial) license. All authors and other journal users are deemed to have accepted this situation. Click here to access detailed information about the CC BY-NC license.