Araştırma Makalesi

Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi

Cilt: 29 Sayı: 3 25 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi

Öz

Bu çalışmada baş-boyun, toraks ve batın bölgelerinden yapılan bilgisayarlı tomografi (BT) taramalarında organ absorbe radyasyon dozları Termoluminesans Dozimetreler (TLD’ler) ile deneysel olarak ölçülmüştür. Amaç, kritik organ olarak bilinen dozların değerlendirilmesi ve radyasyondan korunma stratejilerinin geliştirilmesidir. Baş-boyun bölgesindeki organlar, genellikle orta seviyelerde dozlar almış olup, özellikle Glandula Thyroidea (24.95 ± 0.525 mGy) ve Glandula Parotidea (28.49 ± 1.34 mGy) gibi kritik organlar, uzun süreli sağlık etkilerine karşı duyarlıdır. Toraks bölgesindeki dozlar, Pulmonis (5.86 ± 0.1 mGy) ve Mammaria dextra (6.52 ± 0.7 mGy) gibi organlarda daha düşüktür, ancak düşük dozların kardiyovasküler sağlık üzerindeki potansiyel etkileri dikkate alınmalıdır. Batın bölgesinde ise, karaciğer (15.87 ± 1.6 mGy) ve böbrekler (15.26 ± 0.6 mGy) gibi organlar daha yüksek dozlar almıştır, bu da uzun vadeli kanser risklerinin arttığını göstermektedir. Bu bulgular, baş-boyun ve batın bölgelerinde organ koruma stratejilerinin önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, elde edilen doz verileri, radyasyon maruziyetini minimize etmek için hastalar üzerinde daha dikkatli doz kontrolü yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, TLDlerin kullanımı, BT taramalarında güvenli doz ölçümünü sağlamak ve gereksiz radyasyon maruziyetini önlemek için etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Kalra, M. K., Maher, M. M., Toth, T. L. 2004. Techniques and applications of CT in the trauma patient. Radiology 231(3), 682–694.
  2. [2] Huda, W., Ogden, K. M., Sontag, M. 2000. The dose to the eye lens and thyroid gland from diagnostic radiology. Radiology 217(1), 37–42.
  3. [3] Brenner, D. J., Hall, E. J. 2007. Computed tomography — An increasing source of radiation exposure. New England Journal of Medicine 357(22), 2277–2284.
  4. [4] Hardy, P., Cormack, A., Davies, D. 2021. The use of size-specific dose estimates in pediatric CT scans. Journal of Applied Clinical Medical Physics 22(2), 110–118.
  5. [5] Zancopè, A., Piccoli, F., Venturini, A. 2025. Monte Carlo simulations in CT dosimetry: A comprehensive review. Physics in Medicine and Biology 70(1), 117–138.
  6. [6] Perisinakis, K., Karamitros, P., Sgouros, A. 2005. Organ-specific dose measurements in CT. Physics in Medicine and Biology 50(11), 2741–2750.
  7. [7] Günay, C., Pınar, Y., Çolak, İ. 2020. Computed tomography dosimetry and the role of organ-specific dose in minimizing radiation exposure. Journal of Radiological Protection 40(3), 681–689.
  8. [8] International Commission on Radiological Protection (ICRP). 2007. The 2007 recommendations of the International Commission on Radiological Protection. ICRP Publication 103.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Radyofizik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

22 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 29 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Tunçman Kayaokay, D., Kesmezacar, F. F., Günay, O., & Demir, M. (2025). Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 29(3), 576-582. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952
AMA
1.Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniv. Fen Bilim. Enst. Derg. 2025;29(3):576-582. doi:10.19113/sdufenbed.1698952
Chicago
Tunçman Kayaokay, Duygu, Fahrettin Fatih Kesmezacar, Osman Günay, ve Mustafa Demir. 2025. “Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 (3): 576-82. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952.
EndNote
Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M (01 Aralık 2025) Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29 3 576–582.
IEEE
[1]D. Tunçman Kayaokay, F. F. Kesmezacar, O. Günay, ve M. Demir, “Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi”, Süleyman Demirel Üniv. Fen Bilim. Enst. Derg., c. 29, sy 3, ss. 576–582, Ara. 2025, doi: 10.19113/sdufenbed.1698952.
ISNAD
Tunçman Kayaokay, Duygu - Kesmezacar, Fahrettin Fatih - Günay, Osman - Demir, Mustafa. “Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29/3 (01 Aralık 2025): 576-582. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1698952.
JAMA
1.Tunçman Kayaokay D, Kesmezacar FF, Günay O, Demir M. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniv. Fen Bilim. Enst. Derg. 2025;29:576–582.
MLA
Tunçman Kayaokay, Duygu, vd. “Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 29, sy 3, Aralık 2025, ss. 576-82, doi:10.19113/sdufenbed.1698952.
Vancouver
1.Duygu Tunçman Kayaokay, Fahrettin Fatih Kesmezacar, Osman Günay, Mustafa Demir. Baş-Boyun, Toraks ve Batın Bölgelerinde Bilgisayarlı Tomografi Çekimi Sırasında Radyasyon Maruziyeti: Korunma Stratejileri ve Doz Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniv. Fen Bilim. Enst. Derg. 01 Aralık 2025;29(3):576-82. doi:10.19113/sdufenbed.1698952

e-ISSN :1308-6529
Linking ISSN (ISSN-L): 1300-7688

Dergide yayımlanan tüm makalelere ücretiz olarak erişilebilinir ve Creative Commons CC BY-NC Atıf-GayriTicari lisansı ile açık erişime sunulur. Tüm yazarlar ve diğer dergi kullanıcıları bu durumu kabul etmiş sayılırlar. CC BY-NC lisansı hakkında detaylı bilgiye erişmek için tıklayınız.