Derleme

Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi

Cilt: 7 7 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi

Öz

Ergenler okul ortamında akademik baskılar, gelecek kaygısı, sosyal ilişkiler ve duygu düzenleme güçlükleri gibi stres kaynaklarıyla karşı karşıyadır. Araştırmalar, okul temelli kısa süreli müdahalelerin stres ve kaygıya ilişkin risk faktörlerini azaltmada etkili olabildiğini göstermektedir. Son yıllarda Tek Oturumluk Müdahaleler (Single-Session Interventions; SSI) ergen ruh sağlığını desteklemede dikkat çekmektedir. Bu müdahaleler; duygu düzenleme, atılganlık, üstbiliş ve kaygı kontrolü gibi becerilere odaklanan uygulamalar yoluyla kaygı ve duygusal belirtilerde kısa vadeli iyileşmeler sağlayabilmektedir. Bu kapsam incelemesinin amacı, okul ortamında ergenlere yönelik tek oturumluk müdahalelere ilişkin araştırma bulgularını haritalamak ve bu müdahalelerin hedeflediği risk faktörleri ile etkililik düzeylerini ortaya koymaktır. Çalışmada kapsamlı derleme yöntemi kullanılmıştır. PubMed veri tabanında kaygı ve stres kavramları, çocuk-ergen örneklemi, okul ortamı ve önleyici tek oturumluk müdahaleleri içeren anahtar sözcüklerle sistematik tarama yapılmıştır. Bulgular, tek oturumluk müdahalelerin çoğunlukla beceri temelli olduğunu ve stres ile kaygı risk faktörlerini azaltmada etkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle duygu düzenleme, bilişsel yeniden yapılandırma ve başa çıkma becerilerine odaklanan müdahalelerin kısa vadede kaygı belirtilerini azaltmada umut verici olduğu görülmüştür. Ancak uzun vadeli etkililik kanıtları sınırlıdır. Sonuç olarak, tek oturumluk müdahaleler okul ortamında uygulanabilir ve ölçeklenebilir bir önleyici yaklaşım sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aldao, A., Gee, D. G., De Los Reyes, A., & Seager, I. (2016). Emotion regulation as a transdiagnostic factor in the development of internalizing and externalizing psychopathology: Current and future directions. Development and Psychopathology, 28(4), 927–946. doi:10.1017/S0954579416000638
  2. Brown, J., James, K., Lisk, S., Shearer, J., Byford, S., Stallard, P., … Carter, B. (2024). Clinical effectiveness and cost-effectiveness of a brief accessible cognitive behavioural therapy programme for stress in school-aged adolescents (BESST): A cluster randomised controlled trial in the UK. The Lancet Psychiatry, 11(7), 504–515. doi:10.1016/S2215-0366(24)00101-9
  3. Caldwell, D. M., Davies, S. R., Hetrick, S. E., Palmer, J. C., Caro, P., López-López, J. A., … Welton, N. J. (2019). School-based interventions to prevent anxiety and depression in children and young people: A systematic review and network meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 6(12), 1011–1020. doi:10.1016/S2215-0366(19)30403-1
  4. Cohen, K. A., Ito, S., Ahuvia, I. L., Yang, Y., Zhang, Y., Renshaw, T. L., … Schleider, J. L. (2024). Brief school-based interventions targeting student mental health or well-being: A systematic review and meta-analysis. Clinical Child and Family Psychology Review, 27(3), 732–806. doi:10.1007/s10567-024-00487-2
  5. Compas, B. E., Jaser, S. S., Bettis, A. H., Watson, K. H., Gruhn, M. A., Dunbar, J. P., …Thigpen, J. C. (2017). Coping, emotion regulation, and psychopathology in childhood and adolescence: A meta-analysis and narrative review. Psychological Bulletin, 143(9), 939–991. doi:10.1037/bul0000110
  6. Eryılmaz, A., & Altınsoy, F. (2021). An integrative intervention group counseling program for adolescents’ shyness: Combining positive and pathological interventions (dual-factor model). Education and Science, 46(206), 441–457. doi:10.15390/EB.2021.8226
  7. Fazel, M., Hoagwood, K., Stephan, S., & Ford, T. (2014). Mental health interventions in schools in high-income countries. The Lancet Psychiatry, 1(5), 377–387. doi:10.1016/S2215-0366(14)70312-8
  8. Gedik, Z., Gökkaya, F., & Sütcü, S. T. (2018). Kaygılı çocuklara yönelik okul temelli bir bilişsel davranışçı grup terapisi programının etkililiği: Pilot bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(34), 91–121. doi:10.21550/sosbilder.336670

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Psikolojik Danışmanlığı

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

7 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2026

Kabul Tarihi

7 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7

Kaynak Göster

APA
Momeni Shabanı, S. (2026). Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi. Journal of Sustainable Education Studies, 7. https://izlik.org/JA78KJ59DY
AMA
1.Momeni Shabanı S. Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi. JSES. 2026;7. https://izlik.org/JA78KJ59DY
Chicago
Momeni Shabanı, Sevil. 2026. “Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi”. Journal of Sustainable Education Studies 7 (Ekim). https://izlik.org/JA78KJ59DY.
EndNote
Momeni Shabanı S (01 Ekim 2026) Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi. Journal of Sustainable Education Studies 7
IEEE
[1]S. Momeni Shabanı, “Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi”, JSES, c. 7, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78KJ59DY
ISNAD
Momeni Shabanı, Sevil. “Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi”. Journal of Sustainable Education Studies 7 (01 Ekim 2026). https://izlik.org/JA78KJ59DY.
JAMA
1.Momeni Shabanı S. Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi. JSES. 2026;7. Available at https://izlik.org/JA78KJ59DY.
MLA
Momeni Shabanı, Sevil. “Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi”. Journal of Sustainable Education Studies, c. 7, Ekim 2026, https://izlik.org/JA78KJ59DY.
Vancouver
1.Sevil Momeni Shabanı. Ergenlerde Stres ve Kaygı Riskinin Azaltılmasına Yönelik Tek Oturumluk Okul Temelli Müdahaleler: Bir Kapsam İncelemesi. JSES [Internet]. 01 Ekim 2026;7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78KJ59DY