Research Article

Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü

Volume: 6 Number: Global Academic Perspective in Social Sciences October 28, 2025
EN TR

Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü

Abstract

Bu çalışma, bireylerin çevresel değerlere ilişkin tutum ve eğilimlerinin, yeşil ürünlere yönelik daha fazla ödeme arzusunu nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye genelinde 404 katılımcıyla çevrim içi anket yöntemi kullanılarak yürütülmüş ve kolayda örnekleme tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak çevre yanlısı davranışlar, bireysel değerler, yeşil tüketicilik ve daha fazla ödeme arzusu ölçekleri uygulanmış, ölçüm modellerinin geçerlik ve güvenirliği test edilmiştir. Analiz sürecinde frekans, faktör ve güvenirlik analizleri ile birlikte, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileri incelemek amacıyla bootstrap tabanlı aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, çevre yanlısı davranışlar ve bireysel değerlerin yeşil ürünlere yönelik daha fazla ödeme arzusu üzerindeki doğrudan etkisinin anlamlı olmadığını, ancak her iki değişkenin yeşil tüketicilik aracılığıyla güçlü ve anlamlı dolaylı etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Araştırma, bireylerin sahip oldukları çevresel değerleri, yeşil tüketici kimliklerini içselleştirmeleri aracılığıyla ekonomik davranışlara dönüştürülebileceğini ortaya koymakta ve değerlerin eyleme dönüşümünde kimlik temelli bilişsel süreçlerin önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda çalışma, sürdürülebilir tüketim davranışlarını anlamaya yönelik literatüre kuramsal katkı sağlamakta ve pazarlama stratejileri ile çevre politikaları için yol gösterici çıkarımlar sunmaktadır.

Keywords

yeşil tüketicilik, bireysel değerler, çevre yanlısı davranışlar, daha fazla ödeme arzusu, aracılık

References

  1. Achchuthan, S., Prahalathan, B., Umanakenan, R., & Kajenthiran, K. (2021). Enhancing behavioural intention among young consumers to choose green hotels: Evidence from a frontier market. In Proceedings of the 10th International Conference on Management and Economics (pp. 377-390). University of Ruhuna.
  2. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior & Human Decision Processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  3. Auger, P., & Devinney, T. M. (2007). Do what consumers say matter? The misalignment of preferences with unconstrained ethical intentions. Journal of Business Ethics, 76(4), 361-383. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9287-y
  4. Babbie, E. (2016). The practice of social research (Fourteenth edition). Cengage Learning.
  5. Bamberg, S., & Möser, G. (2007). Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27(1), 14-25. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.12.002
  6. Barbarossa, C., & De Pelsmacker, P. (2016). Positive and negative antecedents of purchasing eco-friendly products: A comparison between green and non-green consumers. Journal of Business Ethics, 134(2), 229-247. https://doi.org/10.1007/s10551-014-2425-z
  7. Bem, D. J. (1972). Self-perception theory. Advances in Experimental Social Psychology, 6, 1-62. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60024-6
  8. Berger, J., & Heath, C. (2007). Where consumers diverge from others: Identity signaling and product domains. Journal of Consumer Research, 34(2), 121-134. https://doi.org/10.1086/519142
  9. Biswas, A., & Roy, M. (2015). Green products: An exploratory study on the consumer behaviour in emerging economies of the East. Journal of Cleaner Production, 87, 463-468. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.09.075
  10. Bozkurt, S. (2023). Process Makro ile aracılık, düzenleyicilik ve durumsal aracılık etki analizleri (SPSS uygulamalı). Ekin Yayınevi.
APA
Gülmez, Y. S. (2025). Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü. Sosyal Mucit Academic Review, 6(Global Academic Perspective in Social Sciences), 195-227. https://doi.org/10.54733/smar.1727850
AMA
1.Gülmez YS. Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü. SMAR. 2025;6(Global Academic Perspective in Social Sciences):195-227. doi:10.54733/smar.1727850
Chicago
Gülmez, Yavuz Selim. 2025. “Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review 6 (Global Academic Perspective in Social Sciences): 195-227. https://doi.org/10.54733/smar.1727850.
EndNote
Gülmez YS (October 1, 2025) Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü. Sosyal Mucit Academic Review 6 Global Academic Perspective in Social Sciences 195–227.
IEEE
[1]Y. S. Gülmez, “Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü”, SMAR, vol. 6, no. Global Academic Perspective in Social Sciences, pp. 195–227, Oct. 2025, doi: 10.54733/smar.1727850.
ISNAD
Gülmez, Yavuz Selim. “Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review 6/Global Academic Perspective in Social Sciences (October 1, 2025): 195-227. https://doi.org/10.54733/smar.1727850.
JAMA
1.Gülmez YS. Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü. SMAR. 2025;6:195–227.
MLA
Gülmez, Yavuz Selim. “Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü”. Sosyal Mucit Academic Review, vol. 6, no. Global Academic Perspective in Social Sciences, Oct. 2025, pp. 195-27, doi:10.54733/smar.1727850.
Vancouver
1.Yavuz Selim Gülmez. Çevresel Değerlerin Ekonomik Davranışlara Dönüşümü: Yeşil Tüketici Kimliğinin Daha Fazla Ödeme İstekliliğindeki Aracılık Rolü. SMAR. 2025 Oct. 1;6(Global Academic Perspective in Social Sciences):195-227. doi:10.54733/smar.1727850