Kültürel Hafızanın ve Yerel Kimliğin Korunmasında Somut Olmayan Mirasın Rolü: Ödemiş Nohut Mayalı Ekmeği
Abstract
Bu çalışma, coğrafi işaretli Ödemiş Nohut Mayalı Ekmeğinin, somut olmayan kültürel miras ve yerel kimlik bağlamındaki rolünü incelemektedir. Nitel durum çalışması desenindeki araştırmada, Tokoğlu Ekmek Fırını sahibiyle yapılan görüşmeler betimsel analizle değerlendirilmiştir. Çalışma, kültürel miras ve coğrafi işaret entegrasyonunu ele alarak literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Sonuçlar, ekmeğin yerel kimliği ve toplumsal dayanışmayı güçlendiren bir hafıza unsuru olduğunu; ancak taklit üretim, denetim eksikliği ve genç kuşağın ilgisizliği nedeniyle tehdit altında bulunduğunu ortaya koymaktadır. Ürünün özellikle Birgi ve çevresinde mekânsal bağlamla kültürel hafızayı güçlendirdiği belirlenmiştir.
Keywords
Nohut mayalı ekmek, Ödemiş, Somut olmayan kültürel miras, coğrafi işaret, yerel kimlik
Ethical Statement
The research data was collected in accordance with the approval granted by decision no. 142918 following an application submitted to the Ethics Committee of Şırnak University on August 30, 2025.
References
- Aça, M. (2023), "Anadolu Türk Halk Kültüründe ve Mutfağında Maya", Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), ss. 554-568.
- Akgün, M. U., Gürel, B. M., ve Koçoğlu, C. M. (2024), "Bir toplumun hafızası: Türkiye'nin somut olmayan kültürel mirasının önemi ve geleceğe aktarılması", Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (1), ss. 49-66.
- Akpulat, N. A. (2016), "Bölgede yaşayanların yöresel mutfak kültürü ile ilgili algısının belirlenmesi: Ödemiş örneği", International Journal of Social and Economic Sciences, 6 (1), ss. 52-58.
- Akpulat, N. A. (2020), "Ödemiş İlçesinin (İzmir) Yöresel Yemekler Açısından İncelenmesi", Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3 (7), ss. 518-534.
- Assmann, J., ve Czaplicka, J. (1995), "Collective memory and cultural identity", New German Critique, 65, ss. 125–133.
- Altuntaş, A., ve Gülçubuk, B. (2014), "Yerel kalkınmada yaygınlaşan bir araç olarak geleneksel gıdalar ve geleneksel gıda mevzuatının yaygınlaştırılabilirliği", Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 31 (3), ss. 73–81.
- Badem, A., ve Fidan, E. (2025), "Türkiye’nin Coğrafi İşaret Tescilli Ekşi Mayalı Ekmekleri Üzerine Bir Değerlendirme", Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25 (1), ss. 478-503.
- Baran, Z., ve Karaca, Ş. (2021), "Coğrafi işaretin sürdürülebilir gastronomi turizminde önemi", Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11 (2), ss. 253-263.
- Basat, E. M. (2013), "Somut ve somut olmayan kültürel mirası birlikte koruyabilmek", Milli Folklor, 25 (100), ss. 61-71.
- Baydeniz, E.-Sandıkcı, M. (2023), "Importance of Turkish Delight and Afyon Cream from Intangible Cultural Heritage Elements for Afyonkarahisar", Turkish Academic Research Review, 8 (2), ss. 998-1013.