“Şeftali Bahçeleri” ve “Cevizli Bahçe” Hikâyelerinde Bir Toplumsal Eleştiri Alanı Olarak Kasaba

Refik Halit Karay’s “Şeftali Bahçeleri” and Kemal Bilbaşar’s “Cevizli Bahçe” are two significant stories that explore the theme of corruption within different historical and literary contexts. Both stories delve into individual and social conflicts by focusing on small-town life and gardens as central elements. In Karay’s story, gardens function as spaces serving the leisure of government officials, whereas in Bilbaşar’s narrative, they highlight class inequality and personal conflicts from a broader perspective. In this regard, both stories draw attention to the contradictions within the social and political structures of small-town life. Although one was written before the establishment of the Republic and the other after, both highlight the persistence of bureaucratic corruption and the inadequacy of superficial reforms in transforming the social structure. In this regard, both stories draw attention to the contradictions within the social and political order of the small town. Despite the temporal gap between the two narratives, they share a critical stance on the endurance of corruption in bureaucracy and the failure of superficial reforms to bring about meaningful societal change. This study aims to shed light on these critiques by examining both works through the lens of space, nature, and human relationships. Through the gardens, which carry symbolic significance, not only individual conflicts but also broader social and political issues are brought into discussion. The use of gardens as a metaphor for shaping the relationship between individuals and society underscores the power of literature as a tool for social criticism in both stories.

Refik Halit Karay’ın “Şeftali Bahçeleri” ve Kemal Bilbaşar’ın “Cevizli Bahçe” hikâyeleri, farklı tarihsel ve edebî bağlamlarda yozlaşmayı ele alan iki önemli eserdir. Her iki hikâye, kasaba yaşamını ve bahçeleri merkeze alarak bireysel ve toplumsal çatışmaları derinlemesine inceler. Karay’ın hikâyesinde memurların eğlencesine hizmet eden bahçeler, Bilbaşar’ın eserinde sınıfsal eşitsizlik ve bireysel çıkar çatışmalarının sahnesine dönüşür. Biri Cumhuriyet öncesinde, diğeri sonrasında yazılmış olsa da, her ikisi de bürokrasideki yozlaşmanın devam ettiğini ve yüzeysel reformların toplumsal yapıyı dönüştürmekte yetersiz kaldığını vurgular. Bu bağlamda her iki hikâye de kasaba düzenindeki sosyal ve siyasi yapının çelişkilerine dikkat çeker. Hikâyeler arasındaki zamansal farklara rağmen, bürokrasideki yozlaşmanın devam ettiği ve yüzeysel reformların toplumsal yapıyı değiştirmede yetersiz kaldığı eleştirisi öne çıkar. Bu çalışmanın amacı, her iki eseri mekân, doğa ve insan ilişkisi üzerinden inceleyerek toplumsal yapıya dair eleştirilere ışık tutmaya çalışmaktır. Sembolik göndermeleri olan bahçeler üzerinden yalnızca bireysel çatışmalar değil, aynı zamanda geniş çaplı toplumsal ve siyasal meseleler de tartışmaya açılmaktadır. Bahçelerin, birey ve toplum arasındaki ilişkileri şekillendiren bir metafor olarak kullanımı, her iki hikâyede de edebiyatın toplumsal eleştiri aracı olarak gücünü ortaya koymaktadır.