Year 2020, Volume , Issue 51, Pages 153 - 167 2020-12-31

Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi

Ahmet YILDIRIM [1]


Sosyoloji biliminin temel kuramlarından olan İşlevselcilik, ilk olarak Comte, Spencer ve Durkheim'in ve Antropolog Bronislaw Malinovski'nin çalışmalarında yer almaya başlamıştır. Amerikan Sosyoloji geleneğinde bütüncül toplum anlayışını ön plana çıkararak işlevselciliği bir sistemler analizi biçiminde değerlendirilmesi gerektiğini düşünen T. Parsons, işlevselci kurama çok ciddi katkılar sağlamıştır. T. Parsons’ın işlevselci kuram anlayışının temelinde  işlev, denge, sistem, yapı ve aktör gibi kavramlar yer alır. Bu kavramlar, birbiri ile bağlantılı olarak her biri kendi işlevini yerine getiren kurumlardan oluşan sistem ve bunların içerdiği alt sistemlerden meydana gelen  yapıların bir denge içerisinde varlığını sağlayıp çeşitli mekanizmalar aracılığıyla kendi devamlılığını sağlaması şeklinde kurgulanmıştır. Parsons, işlevsel gerekliliklerin sağlanmasının bütünleşme fonksiyonu aracılığı ile mümkün olacağını öngörmekteydi. Parsons bütünleşme kavramı ile ilişkilendirdiği aslında "gerilim yönetimi"  kavramıdır. Parsons'un gerilim yönetimi ile sosyolojik duruşunu teyit ederken, kavramla toplumsal düzene dair bir göndermeyi de içermektedir.

İşlevselci kuram, örgütleri nesnel olgu olarak kabul etmekte örgütü  çevresiyle olan karşılıklı ilişkileri düzeyinde  incelemektedir. Parsons örgüt kuramlarının temel amacının “örgütün faaliyet gösterdiği ortama uyumunu, örgüt içi yapılar, süreçler ve karar verme ve son olarak örgütün sosyal sistemin bütünlüğü içinde yer alan diğer örgütlerle uyumunu” incelemek olduğunu ifade etmiştir.

Bu çalışmada Parsons'un işlevselci kuramdaki yeri, Parsons'un işlevselci yaklaşımının örgüt kuramındaki karşılığı, Parsons'un işlevselci kuramdan hareketle temellendirdiği gerilim yönetimi kavramının örgüt kuramlarına uzantıları incelenmektedir. Örgüt teorisi açısından Parsons'un işlevselciliği ve bu çerçevede Parsons'un öne çıkardığı işlevsel bütünleşme açısından gerilim yönetimi anlayışının sınırlarını belirlemek amaçlanmaktadır.

Örgüt Sosyolojisi, Örgüt Kuramı, İşlevselcilik, Gerilim Yönetimi, T.Parsons
  • Abrahamson, M. (1978). İşlevselcilik.(çev: N. Çelebi). Konya: Sebat Ofset.
  • Akbulut, Ö. (2005). Siyaset ve Yönetim İlişkisi Kuramsal ve Eleştirel Bir Yaklaşım, TODAİE, Ankara.
  • Çelik, C. ( 2007). "Niklas Luhmann’da Sosyal Sistem Olarak Toplum Ve Modern Toplumun Karmaşıklığı Sorunu", Bilimname XII, 2007/1, 51-74.
  • Giddens, A. (1999). Toplumun Kuruluşu, (çev: Hüseyin Özel), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  • Durkheim, E. (2006). Toplumsal İşbölümü. (çev: Özer Ozankaya). İstanbul: Cem Yayınevi.
  • Furseth, I.; Pepstad, P. (2011). Din Sosyolojisine Giriş, (çev. İ. Çapcıoğlu, H. Aydınalp), Ankara: Birleşik Dağıtım Kitabevi.
  • Fıchter, J. (2004). Sosyoloji Nedir, (çev. Nilgün Çelebi), 7. Baskı, Ankara: Anı Yayınları
  • Moore, E.W. ( 1997). "İşlevselcilik", Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi, ( ed.T.Bottomore, R.Nispet), Ankara: Ayraç Kitabevi,
  • Omay, U. ( 2009). "Endüstri İlişkileri Sisteminin Özü Olarak Parsons'un Sosyal Sistem ve Sosyal Sistem Teorileri", 11. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Kongresi,Antalya.
  • Özyurt, C. (2007). “Durkheim Sosyolojisinde Ahlaki Kontrol Sorunu”, Değerler Eğitimi Dergisi, C. 5, S. 13, ss. 95-121.
  • Parsons, T. (1949). The Structure of Social Action. New York: The Free Press
  • Parson, T, The System of Modern Societies, Prentice-Hall Inc., New Jersey, 1971. (Erişim) https://openlibrary.org/books/OL5220952M/The_system_of_modern_societies./borr ow
  • Parsons, T.(1991)., The Social System, London: Routledge Press. Parsons, T. (1956). "Suggestions for A Sociological Approah to Theory of Organizations", Administrative Science, Quarterly, i. 55.64.67.
  • Parsons, T.( 1970). “Social Systems” The Sociology of Organizations, Grusky, O ve Miller, G. (ed.) New York: The Gree Press.
  • Parsons, T. (1966). Societies: Evolutionary and Comparative Perspectives. New Jersey: Prentice- Hall Inc.
  • Pfeffer, J. ve Salancik G.R. ( 1978). The External Control of Organizations. New York: Harper and Row ( tıpkı basım:Stanford CA:Stanford University Press, 2003).
  • Ritzer, G. (1996). Classical Sociological Theory. Mc. Graw HillBook Co. New York.
  • Sargut, S. (2010). "Yapısal Koşulbağımlılık Kuramının Örgütsel Çevre Kuramları Bağlamındaki Yeri",Örgüt Kuramları, İstanbul: İmge Yayınevi. Sargut, S. ( 2010). "Yapısal Koşul Bağımlılık Kuramının Örgütsel Çevre Bağlamındaki Yeri", Örgüt Kuramları, İstanbul: İmge Kitabevi.
  • Spencer, H. (1896). First Principles (Cilt 1-2). Londra: Williams and Norgate.
  • Segre, S. (2012). Talcott Parsons: An Introduction, Lanham :University Press of America. Wallace, Ruth ve Wolfe, Alison (2012). “Çağdaş Sosyoloji Kuramları: Klasik Geleneğin Genişletilmesi”, (Çevirenler, Leyla Elburuz ve Rami Ayaz), 3. Baskı, İstanbul: Doğu Batı Yayınları.
  • Wallace, R.; A., A. Wolf. (2004). Çağdaş Sosyoloji Kuramları: Klasik Geleneğin Geliştirilmesi. (Çev. Leyla Elburuz, M. Rami Ayas). İzmir: Punto Yayıncılık.
  • Yücedağ, İ.( 2015). Amerikan İşlevselciliğinin Krizi ve Refleksif Sosyolojinin Olanaklılığı Üzerine, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Ağustos 2015, Sayı: 35, ss.127-146
  • Yıldırım, E. (2002). “Cogito Ergo Sum”Dan “Vivo Ergo Sum”A Örgütsel Analiz", Yönetim Araştırmaları Dergisi 2002, C. 2, S. 2, s.s. 155-185.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Sosyoloji
Authors

Orcid: 0000-0002-1208-071X
Author: Ahmet YILDIRIM (Primary Author)
Institution: SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : December 31, 2020

Bibtex @research article { sufesosbil629159, journal = {Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1300-9435}, eissn = {2667-6206}, address = {}, publisher = {Süleyman Demirel University}, year = {2020}, volume = {}, pages = {153 - 167}, doi = {}, title = {Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi}, key = {cite}, author = {Yıldırım, Ahmet} }
APA Yıldırım, A . (2020). Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi . Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , (51) , 153-167 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/sufesosbil/issue/59313/629159
MLA Yıldırım, A . "Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi" . Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (2020 ): 153-167 <https://dergipark.org.tr/en/pub/sufesosbil/issue/59313/629159>
Chicago Yıldırım, A . "Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi". Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (2020 ): 153-167
RIS TY - JOUR T1 - Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi AU - Ahmet Yıldırım Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 153 EP - 167 VL - IS - 51 SN - 1300-9435-2667-6206 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi %A Ahmet Yıldırım %T Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi %D 2020 %J Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1300-9435-2667-6206 %V %N 51 %R %U
ISNAD Yıldırım, Ahmet . "Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi". Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 51 (December 2020): 153-167 .
AMA Yıldırım A . Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; (51): 153-167.
Vancouver Yıldırım A . Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; (51): 153-167.
IEEE A. Yıldırım , "Örgüt Teorisinde Parsons'cu İşlevselcilik ve Gerilim Yönetimi", Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 51, pp. 153-167, Dec. 2021