Dimensions of Francis Fukuyama’s “The End of History” Vision in the Eastern Europe of the Post-Cold War: Reconsideration of Nationalism

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Soğuk Savaş, on yıllarca sürecek iki kutuplu bir üstünlük mücadelesi başlattı ve bu evrede Sovyetler Birliği Doğu Avrupa’da komünizm yanlısı rejimler kurdu. Soğuk Savaş döneminde Doğu Avrupa’da Sovyetler Birliği tarafından bastırılmaya çalışılan ve Sovyet kontrolünün meşruiyetini yitirmesinde rol oynayan milliyetçilik otoriter yönetimler ve demokratikleşme gayretleri arasında dünya siyasetinin önemli bir konusu oldu. Soğuk Savaş ve sonrasında milliyetçilik hakkında çeşitli perspektifler üzerinden tasavvurlar yapıldı. Bu tasavvurları yapan önemli isimler arasında Francis Fukuyama da vardı. Fukuyama “Tarihin Sonu”nda tarihte önemli bir yeri olan tanınma arzusunun anlaşılması için milliyetçilik olgusuna değiniyor ve milliyetçiliğin bir tanınma biçimi olduğunu dile getiriyordu. Bu bağlamda, bu makale ilk olarak Soğuk Savaş Dönemi Doğu Avrupa’sında tarihsel çizgiyi ve milliyetçiliği ele almaktadır. Makale ikinci olarak Soğuk Savaş sonrası Doğu Avrupa’sında gerçekleşen olayları Fukuyama’nın belirttiği milliyetçilik çıkarımlarını merkeze alarak mercek altına almakta ve milliyetçiliğin yeniden düşünülmesine cevap bulmaya çalışmaktadır.

Following the Second World War, the Cold War initiated a bipolar contest for superiority that would last for decades, and in this era the Soviet Union established communist regimes in Eastern Europe. Nationalism, which the Soviet Union tried to oppress but which played a role in the delegitimization of Soviet control, became an important topic of discussion between authorisation regimes and democratisation efforts in the world politics. During and after the Cold War period several thoughts were introduced about nationalism from different perspectives. Francis Fukuyama was among the important figures who thought about nationalism at that time. In his book “The End of History”, Fukuyama touched upon nationalism to explain the struggle for recognition and argued that nationalism is a form of recognition. In this context, this article first focuses on the historical timeline and nationalism in Eastern Europe in the Cold War era. Then, it examines the events that took place in Eastern Europe in the aftermath of the Cold War by concentrating on Fukuyama’s inferences about nationalism and seeks an answer to the reconsideration of nationalism.