Kamu Alacaklarını Takip Hukukunda Mülkiyet Hakkını Koruyucu Usuli Bir Güvence: Değer Biçme

Öz

Asıl borçludan tahsil edilemeyen kamu alacakları nedeniyle alacağın ödenmesinden ikinci derecede sorumlu olan kanuni temsilci ya da limited şirket ortağı hakkında cebrî takip yürütülmesi, kamu alacağının asıl borçludan tahsil edilememesine veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmasına bağlıdır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre alacağın tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığı hâllerden biri, borçlunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre değer biçilmesi yoluyla belirlenen tutarın kamu alacağını karşılayamayacağının ortaya konulmasıdır. İdareyi, asıl borçlunun mal varlığı ile ilgili takibi sonuçlandırma yükümlülüğünden kurtaran bu yöntem, idareye, ikincil sorumluların mülkiyet hakkına daha kolay müdahale edebilme imkânı tanımaktadır. Bu kolaylığı dengeleyici bir unsur olarak idarenin, bu olguyu, borçlunun mal varlığı değerlerine değer biçerek ortaya koyması öngörülmüştür. Hâliyle değer biçme ve biçilen değere karşı idari itirazda bulunma veya dava açma olanakları bilhassa ikincil sorumluların mülkiyet hakkının korunması açısından usule ilişkin bir güvence oluşturmaktadır. Çalışmada değer biçme işlemi, yargı uygulaması da dikkate alınarak bu boyutları ile irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Tahsil Edilemeyeceği Anlaşılan Kamu Alacağı
• Değer Biçme
• Haciz
• Mülkiyet Hakkı
• Usule İlişkin Güvenceler

Valuation as a Procedural Safeguard Protecting the Right to Property in Public Receivables Enforcement Law

Öz

In the field of public receivables enforcement, the initiation of compulsory execution proceedings against secondary liable persons—such as legal representatives or shareholders of limited liability companies—hinges upon the inability to collect the debt from the primary debtor. Pursuant to Law No. 6183 on the Procedure for the Collection of Public Receivables, one of the legally recognized indicators of such uncollectibility is the determination, through an official valuation process, that the seized assets of the debtor are insufficient to satisfy the outstanding public receivable. This valuation mechanism effectively releases the administrative authority from the obligation to exhaust all enforcement measures against the primary debtor’s assets. However, it simultaneously introduces a significant risk of infringement upon the right to property of secondary obligors. To mitigate this risk, the legal framework imposes a procedural safeguard by requiring that the public administration establish uncollectibility through a formal valuation of the debtor’s assets. The ability of secondary obligors to challenge the valuation—either through administrative objection or judicial review—thus emerges as a critical procedural guarantee for the protection of their right to property. This article seeks to examine the legal nature, function, and implications of the asset valuation requirement within this context. Particular attention will be paid to judicial interpretations and practical applications, with the aim of evaluating the extent to which the valuation process serves as an effective safeguard for secondary obligors under Turkish tax law.

Anahtar Kelimeler

• Public Receivables
• Uncollectibility
• Asset Valuation
• Right to Property
• Enforcement Proceedings
• Procedural Safeguards.

Kaynakça

1. Bahçeci B, Kamu Alacağını Takip Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2019)
2. Balcı M, Kamu İcra Hukuku ve 6183 Sayılı Kanun Uygulaması (3. bs On İki Levha Yayıncılık 2023)
3. Batı M, Vergi Hukuku (5. bs Seçkin Yayıncılık 2025)
4. Candan T, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6. bs Yetkin Yayıncılık 2025)
5. Gemalmaz H B, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Mülkiyet Hakkı (Beta Yayıncılık 2009)
6. Gemalmaz H B, Mülkiyet Hakkı, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-6 (Avrupa Konseyi 2018)
7. Gümüşkaya G, ‘Anonim ve Limited Ortaklık Kanuni Temsilcilerinin Vergisel Sorumluluğu Açısından Tahsil İmkansızlığı’ (2010) 343 Vergi Dünyası 200
8. Karakoç Y, Kamu İcra Hukuku (Yetkin Yayıncılık 2016)

9. Kaşak F E, ‘Tüzel Kişilik Kavramı ve Tüzel kişilik Perdesinin Kaldırılması’ (2020) 26 [2] Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 1242.
10. Öncel M, Kumrulu A, Çağan N ve Göker C, Vergi Hukuku (33. bs Turhan Kitabevi 2024)
11. Tunç Z, ‘Tahsil Edilemeyeceği Anlaşılan Kamu Alacağı Kavramının Belirlilik İlkesi Bakımından Yargı Kararları Işığında İncelenmesi’ (2022) 32 [171] Mali Çözüm 199
12. Yapar B K, Türk Hukukunda Kamu Alacaklarını Güvence Altına Alan Önlemler (On İki Levha Yayıncılık 2020)
13. Yaralı L, Limited Şirketin Kamu Borçlarından Müdürlerin ve Ortakların Sorumluluğu (2. bs Yaklaşım Yayıncılık 2011)
14. Yılmazoğlu Y E, İdari Yargıda Hak Eksenli Dönüşüm & Vergi Uyuşmazlığından Doğan İdari Davalarda Mülkiyet Hakkının Korunması (On İki Levha Yayıncılık 2021)
15. Yılmazoğlu, Y E, ‘Bireysel Başvuru Kararlarının İdari Yargıda Objektif İşlevi -Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu Kararları Bağlamında Bir İrdeleme’ (2025) 74 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 773
16. AYM, E 2016/14, K 2017/170, T 13.12.2017
17. AYM, E 2014/144, K 2015/29 T 19.3.2015
18. AYM, Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti., B No 2013/6842, 20.4.2016
19. AYM, Selahattin Turan, B No 2014/11410, 22.6.2017
20. AYM, Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. [GK], B No 2015/6728, 1.2.2018
21. AYM, Erol Kesgin [GK], B No 2015/11192, 30.5.2019
22. AYM, Sedat Şanlı, B No 2018/6812, 3.7.2019
23. AYM, Güven Bostan, B No 2016/4293, 1.7.2020
24. AYM, A. Neslihan Kuyucu, B No 2020/7159, 18.12.2024
25. Uluslararası Adalet Divanı, Barcelona Transaction, Light and Power Company Limited, 5.2.1970
26. ECHR, Gasus Dosier-und Fördertechnik GmbH v The Netherlands, App no 15375/89, 23.2.1995
27. ECHR, Bistrović v Croatia, App no 25774/05, 31.5.2007
28. ECHR, Centro Europa 7 S.r.1. and Di Stefano v Italy [GC], App no 38433/09, 7.6.2012
29. ECHR, Vistiņš ve Perepjolkins v Latvia [GC], App no 71243/01, 25.10.2012
30. ECHR, Béláné Nagy v Macaristan [GC], App no 53080/13, 13.12.2016
31. ECHR, Lekić v Slovenia [GC], App no 36480/07, 11.12.2018
32. ECHR, Muhammad and Muhammad v Romania [GC], App no 80982/12, 15.10.2020.
33. ECHR, Yel and Others v Turkey, App no 28241/18, 13.7.2021
34. D VDDK, E 2019/700, K 2020/1074, T 21.10.2020
35. D VDDK, E 2019/1594, K 2020/1267, T 18.11.2020
36. D VDDK, E 2021/443, K 2022/1136, T 5.10.2022
37. D VDDK, E 2025/1, K 2025/13, T 9.4.2025 (RG 14.6.2025/32926)
38. D VDDK, E 2019/975, K 2020/1266, T 18.11.2020
39. D VDDK, E 2023/1473, K 2025/86, T 26.2.2025
40. D 3 D, E 1989/4098, K 1991/2604, T 16.10.1991
41. D 3 D, E 1992/1042, K 1993/3096, T 9.11.1993
42. D 3 D, E 2012/4855, K 2015/4862, T 18.6.2015
43. D 3 D, E 2016/12045, K 2020/896, T 20.2.2020
44. D 3 D, E 2016/8701, K 2020/1410, T 11.3.2020
45. D 4 D, E 1994/5341, K 1995/1892, T 24.4.1995
46. D 4 D, E 1995/5058, K 1996/4626, T 29.11.1996
47. D 4 D, E 2015/850, K 2015/3899, T 24.6.2015
48. D 4 D, E 2013/881, K 2016/1541, T 7.4.2016
49. D 4 D, E 2009/7894, K 2010/879, T 24.2.2010
50. D 4 D, E 2015/10077, K 2016/1580, T 12.4.2016
51. D 4 D, E 2019/200, K 2022/5420, T 6.10.2022
52. D 7 D, E 2017/796, K 2021/2353, T 20.5.2021
53. D 7 D, E 2017/1982, K 2021/2666, T 3.6.2021
54. D 9 D, E 2015/1255, K 2017/4417, T 3.5.2017
55. D 9 D, E 2016/12117, K 2019/1394, T 3.4.2019
56. D 9 D, E 2019/2983, K 2022/2318, T 31.5.2022
57. (3.6.2025)
58. Erişim Tarihi 12.9.2025
59. Erişim Tarihi 13.9.2025
60. Erişim Tarihi 14.9.2025